przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| |
A | A | A

Chorągiew Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Chorągiew Rzeczypospolitej Obojga Narodów wiąże się z dziejami niezwykłej struktury polityczno-ustrojowej, jaką było państwo powstałe w wyniku połączenia Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim. Oryginał chorągwi znajduje się w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu. Została wykonana w 1553 roku na zamówienie króla Zygmunta Augusta z okazji koronacji jego trzeciej żony Katarzyny Austriaczki.

 

Chorągiew jest jednym z najcenniejszych reliktów Skarbca Koronnego, najstarszą zachowaną polską chorągwią pełniącą funkcję insygnialną w ceremoniale państwowym. Początkowo była przechowywana w skarbcu koronnym na Wawelu. Najazd szwedzki przetrwała wraz z insygniami koronnymi i arrasami z kolekcji Zygmunta Augusta w Lubowli na Spiszu. W roku 1792 po raz ostatni była wymieniana w inwentarzu skarbca. Po ustąpieniu Prusaków z Krakowa w roku 1796 została pozyskana przez Tadeusza Czackiego do jego zbiorów w Porycku.

 

Prawdopodobnie jeszcze przed 1813 rokiem trafiła do Świątyni Sybilli w Puławach jako dar dla księżnej Izabeli Czartoryskiej. W 1848 roku chorągiew została wywieziona do Rosji przez wojska gen. Iwana Paskiewicza z kościoła we Włostowicach, nieopodal Puław, by stać się jednym z eksponatów petersburskiego Ermitażu. W 1926 roku na mocy traktatu ryskiego została rewindykowana z Rosji i w dwa lata później zwrócona na Wawel. Jedyne prace konserwatorskie polegające na podszyciu jej tiulem wykonano w roku 1928. Od 1930 roku do wybuchu II wojny światowej była eksponowana w salach Skarbca Koronnego. Podczas wojny ukrywali ją pracownicy Zamku, m.in. w prywatnym mieszkaniu prof. Adolfa Szyszki-Bohusza. W latach 1947-1951 była przechowywana w warszawskim Muzeum Narodowym. Następnie trafiła na Wawel.

 

Dekoracja malarska chorągwi Rzeczypospolitej Obojga Narodów zawiera wieniec herbów ziemskich, wyrażający polityczną jedność Rzeczypospolitej na obszarze Małopolski, po Wilno i Wołoszczyznę. Składają się nań barwy państwowe i dynastyczne w otoku herbów prowincji. Rysunek figur heraldycznych oraz ornamentów wykonany został niezwykle precyzyjnie, bez zastosowania szablonu, co świadczy o bardzo dobrym warsztacie projektanta i malarza chorągwi. Oryginalna chorągiew namalowana została na bławacie jedwabnym w technice temperowej ze złoceniami i srebrzeniami.

 

Obecnie, ze względu na delikatną substancję jedwabiu i jego naturalną degradację, kondycja tkaniny jest osłabiona. W wyniku procesów fotodegradacji tło oraz elementy kompozycji utraciły swą pierwotną barwę.

 

Kopia chorągwi (wymiary: 295 cm x 192 cm) została wykonana na zamówienie Fundacji PZU przez zespół Pracowni Konserwacji Malarstwa Zamku Królewskiego na Wawelu. Wykonanie kopii technicznej było złożonym procesem twórczym składającym się z kilku etapów: m. in. z zaprojektowania kartonu obejmującego rekonstrukcje brakujących fragmentów oryginału, a następnie namalowania dzieła na jedwabiu. Istniała potrzeba wykonania go w dwóch egzemplarzach (awers, rewers), które zostały zszyte tak, aby chorągiew mogła być eksponowana dwustronnie. Brakujące fragmenty kompozycji oraz kolorystyka chorągwi zrekonstruowane zostały na podstawie istniejącego oryginału oraz badań obiektu i materiałów źródłowych.

 

* Tekst opracowano na podstawie materiałów przygotowanych przez prof. Zenona Piecha (Uniwersytet Jagielloński) oraz pracowników Zamku Królewskiego na Wawelu.
 

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.