przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Środa, 12 września 2018

Ogłoszenie przez Prezydenta RP nazwisk osób, którym zostaną nadane Ordery Orła Białego

 

Dzień dobry,

Wielce Szanowni Państwo Ministrowie na czele z Panem Marszałkiem Senatu,

Wielce Szanowni Państwo Profesorowie,

Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!

 

Dziękuję za przybycie dzisiaj do Pałacu Prezydenckiego na kolejne spotkanie Komitetu Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Cieszę się dlatego, że zbliżamy się do tego wielkiego dnia, jakim w tym roku – właśnie setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości – będzie 11 listopada. I cieszę się, że możemy się dzisiaj spotkać na kolejnym w tym roku naszym zebraniu tu, w Pałacu Prezydenckim, by omówić kwestie najważniejsze: przede wszystkim te, które z punktu widzenia tej rocznicy, jej obchodów, także jej upamiętnienia na przyszłość mają wymiar niezwykle istotny. O takich kwestiach będziemy dzisiaj rozmawiali.

 

To będzie poruszana przez pana marszałka Stanisława Karczewskiego przede wszystkim kwestia rozpoczęcia działań zmierzających do odbudowy pałacu Saskiego w Warszawie, ale z mojej strony będzie to przede wszystkim inicjatywa, którą podjęliśmy wraz z Kapitułą Orderu Orła Białego – a mianowicie kwestia uhonorowania tych Polaków, których dorobek dla Rzeczypospolitej na przestrzeni tych stu lat od odzyskania niepodległości z całą pewnością był ogromny i zupełnie nadzwyczajny, a nie zostali oni za życia uhonorowani tym najwyższym odznaczeniem.

 

Ta sprawa jest istotna, dlatego że Kapituła ‒ nie tylko ta, ale też poprzednie składy Kapituły Orderu Orła Białego – od lat przyjęły takie postanowienie, że Ordery Orła Białego nie są nadawane postaciom czasowo odległym, tzn. osobom, które zmarły dawno. Z przyczyn, o których nie trzeba chyba specjalnie dyskutować – no cóż, poczet zasłużonych Polaków można by w ten sposób rozwijać aż do czasów Mieszka I. W związku z tym przyjęto generalną zasadę, że oczywiście może być przyznany Order Orła Białego pośmiertnie, ale musi to nastąpić zaraz po tym, gdy wybitna osoba odeszła.

 

Ale ponieważ ten rok jest wyjątkowy, w związku z tym dokonaliśmy pewnego przeglądu stulecia właśnie z punktu widzenia wybitnych postaci polskiego życia publicznego w bardzo różnych jego wymiarach czy nawet wręcz, można powiedzieć, próbowaliśmy we wszystkich jego wymiarach ‒ politycznym, kulturalnym, naukowym, społecznym – takiego przeglądu dokonać. I rzeczywiście udało nam się po długich dyskusjach zebrać listę 25 wybitnych Polaków, którzy mają absolutnie niewątpliwie wielkie zasługi dla Rzeczypospolitej – tak jak powiedziałem – w różnych dziedzinach, a nigdy nie zostali odznaczeni Orderem Orła Białego.

 

W związku z tym postanowiliśmy wraz z Kapitułą, że wyjątkowo, w roku stulecia odzyskania niepodległości, ci wybitni Polacy – powtarzam jeszcze raz: pochodzący z bardzo różnych środowisk, wyznający różne religie, mający bardzo różne poglądy, często od siebie bardzo odległe czy wręcz rażąco sprzeczne ze sobą – zostaną odznaczeni.

 

Ten przegląd mogliśmy przeprowadzić spokojnie także ze względu na upływ czasu. Nie rządzą nami dzisiaj emocje, które kierowały Polakami w okresie II Rzeczypospolitej, nie jesteśmy uczestnikami ani nie byliśmy świadkami tamtych sporów. Możemy więc na to spojrzeć z dystansu – i to pozwoliło nam wybrać ludzi o bardzo często, tak jak powiedziałem, różnych czy wręcz zderzających się ze sobą poglądach, postawić ich dzisiaj w jednym szeregu wielkich Polaków i uhonorować Orderem Orła Białego, który chciałbym, żeby został wręczony czy to ich potomkom, czy wskazanym instytucjom właśnie 11 listopada tego roku, czyli dokładnie w dniu, który przyjmujemy jako rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę.

 

Proszę Państwa, wymienię teraz te osoby, by wszyscy byli poinformowani, kogo Kapituła Orderu Orła Białego do tego odznaczenia – powtarzam jeszcze raz: pośmiertnie, z okazji stulecia odzyskania niepodległości – wskazała.

 

1. Prof. Stefan Banach ‒ jeden z najwybitniejszych matematyków XX wieku, światowej sławy autor oryginalnych rozwiązań, twierdzeń i prawideł, twórca, a także lider, wraz z Hugonem Steinhausem, lwowskiej szkoły matematycznej.

 

2. Abp Antoni Baraniak ‒ sekretarz i kapelan prymasów Polski Augusta Hlonda i Stefana Wyszyńskiego, biskup pomocniczy gnieźnieński, a następnie arcybiskup metropolita poznański, dziś sługa Boży Kościoła katolickiego, ale przede wszystkim człowiek, o którym znawcy i badacze jego biografii, a także faktów, historii Polski z lat 50. XX wieku, mówią, że być może, jest wysoce prawdopodobne, że ten człowiek uratował polski Kościół. Że torturowany, dręczony, gnębiony, więziony przez komunistów nigdy nie zdradził ani Kościoła, ani Polski i Polaków. Utrzymał wszystkie tajemnice, także kard. Stefana Wyszyńskiego, okazał się postacią wyjątkowo mężną, a tym samym wyjątkowym patriotą. I być może m.in. właśnie dzięki niemu dziś Polska może się cieszyć wolnością.

 

3. Dalej bp Juliusz Bursche ‒ biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, działacz niepodległościowy, członek Rady Stanu Królestwa Polskiego, więziony i torturowany przez hitlerowców, gorliwy patriota, męczennik II wojny światowej. Człowiek, który był dręczony przez hitlerowców, próbowali go zmusić do przejścia na ich stronę, nigdy nie zdradził Polski, był do końca polskim patriotą i został przez nich zamęczony. Jest to – krótko mówiąc – męczennik polskiego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Powtarzam jeszcze raz: wielki patriota Rzeczypospolitej.

 

4. Ignacy Daszyński ‒ polityk, działacz społeczny i niepodległościowy, premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej (tzw. rządu lubelskiego), Marszałek Sejmu w latach 1928-1930.

 

5. Następnie Roman Dmowski – postać, której w zasadzie nie trzeba przedstawiać; jeden z czołowych działaczy niepodległościowych, polityk, dyplomata, publicysta, współzałożyciel, przywódca i główny twórca programu polskiego ruchu narodowego.

 

6. Ks. Szymon Fedorońko ‒ duchowny prawosławny, naczelny kapelan wyznania prawosławnego Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej, zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Katyniu. A więc jedna z ofiar ludobójstwa katyńskiego, wielki człowiek polskiego Kościoła prawosławnego.

 

7. Halina Konopacka ‒ lekkoatletka, pierwsza polska złota medalistka olimpijska, działaczka sportowa, malarka, poetka i dziennikarka, bohaterka akcji ratowania złota ze skarbca Banku Polskiego w okresie II wojny światowej. Niezwykle barwna postać, ale przede wszystkim absolutna ikona polskiego sportu.

 

8. Hilary Koprowski ‒ lekarz, wirusolog i immunolog, twórca szczepionki przeciwko wirusowi polio wywołującemu chorobę Heinego-Medina. Postać absolutnie pomnikowa, jeżeli chodzi o naukę, zwalczanie chorób wirusowych. Człowiek, który na całym świecie uratował życie i zdrowie setek – czy może wręcz milionów – dzieci. Ale przede wszystkim Polak, który – niestety – po II wojnie światowej pozostał w Stanach Zjednoczonych, tam rozwijał swoją karierę, ale nie zapomniał o ojczyźnie. Gdy stworzył szczepionkę przeciwko chorobie Heinego-Medina, w firmie farmaceutycznej, która tę szczepionkę produkowała – można powiedzieć – wywalczył 9 mln dawek szczepionki, które zostały przekazane do Polski i ratowały polskie dzieci w czasie, gdy choroba Heinego-Medina w naszym kraju, niestety, rozwijała się dynamicznie i z roku na rok liczba dzieci chorujących i umierających dramatycznie wzrastała. W momencie, gdy ta szczepionka znalazła się w Polsce, doszło de facto do całkowitego zwalczenia tej choroby. I to właśnie jemu zawdzięczamy to, że kolejne pokolenia młodych Polaków były zdrowe i nie zapadły na tę chorobę.

 

9. Następnie postać znana absolutnie chyba wszystkim Polakom – Janusz Korczak, czyli Henryk Goldszmit, pisarz, pedagog, lekarz, publicysta, działacz społeczny, wielki orędownik praw dziecka, ofiara Holocaustu.

 

10. Kolejny to wspaniały polski artysta Wojciech Kossak ‒ jeden z najbardziej znanych, cenionych i płodnych malarzy polskich, czołowy reprezentant nurtu historycznego i batalistycznego, major kawalerii Wojska Polskiego.

 

11. Kolejna postać to Zofia Kossak-Szczucka ‒ wybitna powieściopisarka, organizatorka pomocy Żydom w okresie II wojny światowej w okupowanej przez Niemcy Polsce, uczestniczka Powstania Warszawskiego, która współtworzyła Żegotę i współpracowała z Ireną Sendlerową, ratując żydowskie dzieci. A więc niezwykła postać w historii naszego narodu i Polski, która była ojczyzną i Polaków, i Żydów.

 

12. Leon Kryczyński, czyli Mirza Najman ‒ prawnik, historyk, działacz społeczny, wybitny przedstawiciel społeczności Tatarów w Polsce. Zamordowany przez hitlerowców w Piaśnicy koło Wejherowa, w miejscu męczeństwa ludzi polskiego Pomorza – Kaszubów i Kociewiaków. Wybitna postać społeczności tatarskiej w Polsce, także wielki działacz społeczny i polityczny.

 

13. Następnie Kornel Makuszyński ‒ prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, jeden z najpoczytniejszych pisarzy okresu międzywojennego.

 

14, 15. Olga Drahonowska-Małkowska i jej mąż Andrzej Małkowski – twórcy polskiego harcerstwa, czyli polskiego skautingu. On ‒ twórca skautingu chłopców, czyli harcerstwa chłopięcego w Polsce, ona ‒ twórczyni i opiekunka drużyn dziewcząt. Dwie wybitne, absolutnie pomnikowe postaci, dzięki którym działa dzisiaj w Polsce harcerstwo, dzięki którym setki tysięcy, miliony młodych ludzi są wychowywane w duchu patriotycznym, w duchu służby ojczyźnie. To oni nadali polskiemu harcerstwu ryt, w którym ono w większości utrzymuje się do dzisiaj. Postaci absolutnie wybitne.

 

16. Dalej Stanisław Mierzwa – współpracownik Wincentego Witosa, adwokat, działacz ruchu ludowego, jeden ze skazanych w procesie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Wybitna postać polskiego ruchu ludowego, także wielki człowiek.

 

17. Jędrzej Moraczewski – polityk, działacz niepodległościowy, żołnierz 1 Brygady Legionów Polskich, premier i minister w rządzie II Rzeczypospolitej.

 

18. Kolejna postać to prof. Leon Petrażycki ‒ wybitny prawnik, prawoznawca, socjolog prawa, filozof i działacz społeczny, ale przede wszystkim wybitny naukowiec, którego teorie w zakresie socjologii prawa i prawoznawstwa do dzisiaj są podręcznikowymi elementami przygotowania i wykształcenia każdego młodego prawnika.

 

19. Maciej Rataj ‒ filolog klasyczny, polityk, działacz społeczny i niepodległościowy, Marszałek Sejmu, pełniący obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej.

 

20. Dalej Władysław Stanisław Reymont ‒ jeden z najwybitniejszych i najpoczytniejszych prozaików polskich, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, społecznik i działacz patriotyczny, autor słynnej powieści „Chłopi”.

 

21. Dalej Maria Skłodowska-Curie – wybitna polska uczona, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla, fundatorka Instytutu Radowego w Warszawie. Chyba najwybitniejsza w historii postać polskiej nauki.

 

22. Dalej gen. Stanisław Sosabowski – działacz niepodległościowy, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, a następnie generał brygady Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, organizator i dowódca 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej – pierwszego oddziału tego typu w dziejach polskiego oręża.

 

23. Dalej Baruch Steinberg ‒ naczelny rabin Wojska Polskiego, zamordowany przez NKWD w Katyniu. Wybitna postać wśród społeczności polskich Żydów, wielki polski patriota, żołnierz Wojska Polskiego.

 

24. Karol Szymanowski ‒ wybitny kompozytor, pianista i pedagog, rektor Konserwatorium Muzycznego w Warszawie, czyli obecnego Uniwersytetu Muzycznego im. Fryderyka Chopina, odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski.

 

25. I ostatnia z wybitnych postaci proponowanych do odznaczenia przez Kapitułę Orderu Orła Białego – Stefan Żeromski, czyli autor także „Przedwiośnia”, powieści, która w tym roku była podmiotem Narodowego Czytania w ostatnią sobotę. Pisarz, publicysta, dramaturg, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli Młodej Polski, nazywany „sumieniem narodu” i „sumieniem polskiej literatury”.

 

Proszę Państwa, mam nadzieję, że żadna z wymienionych przeze mnie postaci, żaden z wymienionych wielkich Polaków XX wieku nie będzie tutaj kwestionowany. Każda z tych postaci jest z całą pewnością wybitna i symboliczna. Nie ukrywam także, że chodziło nam o to, by wskazać też przedstawicieli najważniejszych dla Polski XX wieku grup społecznych i wyznaniowych.

 

Chcieliśmy, aby grupa odznaczonych miała element niezwykle wspólnotowy, łączący, pokazujący, że dla Rzeczypospolitej – dla władz i Prezydenta – wszystkie części naszego społeczeństwa i wszystkie dziedziny życia społecznego w Polsce są jednakowo ważne i każda z nich powinna zostać właśnie poprzez wybitną postać doceniona.

 

Jeszcze raz bardzo Państwu dziękuję za przybycie, mam nadzieję, że będziemy mieli udane obrady i że wiele tych symbolicznych elementów ‒ które zostaną zapamiętane i zapisane po wsze czasy i w historii Polski, i Warszawy ‒ będzie nam dane przygotować i przeprowadzić w związku ze stuleciem odzyskania niepodległości.

 

Dziękuję bardzo.

 

Wystąpienie Prezydenta RP Andrzeja Dudy otwierające posiedzenie Komitetu Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.