przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Poniedziałek, 3 grudnia 2018

Wystąpienie Prezydenta RP podczas sesji poświęconej deklaracji „Just Transition” [PL/ENG]

 

Szanowny Panie Sekretarzu Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych,

Szanowny Panie Premierze,

Szanowny Panie Prezydencie COP24,

Wielce Szanowna Pani Prezes,

Szanowny Panie Prezydencie Miasta Katowice,

Ekscelencje,

Szanowne Panie i Szanowni Panowie,

Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!

 

Dynamiczne zmiany klimatu, które mają wpływ na wszystkie obszary kuli ziemskiej – od państw wyspiarskich położonych na Oceanie Spokojnym, po te zlokalizowane w rejonach depresji w Europie – stanowią jedno z największych zagrożeń naszych czasów. ENGLISH VERSION>>

Zobacz także: Udział Prezydenta RP w Szczycie Klimatycznym COP24 w Katowicach [PL/ENG]

 

W wielu miejscach na Ziemi jesteśmy świadkami dynamicznych, wręcz ekstremalnych zjawisk pogodowych – mogą to być zarówno coraz częstsze i obfitsze opady deszczu, czy też ciężkie fale upałów i susz. Dla przykładu: tego lata w Polsce, a przypominam, że mój kraj leży przecież w umiarkowanej strefie klimatycznej, susza wywołała straty szacowane na ok. 3,6 mld złotych (ok. 830 mln EUR). Klęska dotknęła 130 tys. gospodarstw i zniszczyła 3,5 mln hektarów upraw.

 

Dlatego niezwykle istotne jest, abyśmy – w obliczu stojących przed nami wyzwań w obszarze zmian klimatu – współdziałali w możliwie jak najszerszej koalicji, obejmującej tak rządy i organizacje międzynarodowe, jak również społeczeństwo obywatelskie, podmioty z sektora biznesu czy związki zawodowe.  Ta synergia współdziałania różnych podmiotów może zrodzić się jedynie w drodze dialogu. Przygotowuje on bowiem stopniową, akceptowalną dla wszystkich interesariuszy zmianę, a uczestnictwo i zaangażowanie w ten dialog pozwalają znaleźć rozwiązania typu „win-win” – takie, w których wszyscy są zwycięzcami. To właśnie z takiego odpowiedzialnego podejścia do dialogu zrodziło się porozumienie paryskie. Porozumienie, które, wierzę w to głęboko, dzięki Państwa zaangażowaniu, w Katowicach otrzyma konkretne wytyczne – Katowice rule book. Porozumienie, które stawia nam między innymi cel znalezienia równowagi pomiędzy emisjami dwutlenku węgla i jego pochłanianiem przez ekosystemy.

 

Z takiego podejścia do dialogu zrodziła się również „Śląska deklaracja o Solidarnej i Sprawiedliwej Transformacji”, która dopełnia porozumienie paryskie o niezwykle istotny aspekt społeczny. Aby zagwarantować, że proces przejścia do gospodarki niskoemisyjnej będzie miał charakter solidarny i sprawiedliwy, kluczowy jest dialog społeczny. Solidarny i sprawiedliwy, tzn. taki, w którego centrum znajduje się człowiek; taki, który obok konieczności ograniczenia emisji, uwzględnia konieczność zwalczania ubóstwa, wykluczenia i marginalizacji społecznej oraz włączenia wrażliwych grup obywateli w proces kształtowania polityk publicznych.

 

W tym kontekście nie sposób nie odnieść się do polskiego dziedzictwa w obszarze solidarnej i sprawiedliwej transformacji społecznej. Pisał o tym w „Kronikach Polski” były biskup krakowski Wincenty Kadłubek, odnosząc się do początków państwowości polskiej i przywołując organizatora wspólnoty politycznej Polaków jeszcze przed X wiekiem – Kraka. Głosił, że nie prawo silniejszego miało decydujący głos we wspólnocie, ale „sprawiedliwością nazwano to, co sprzyja najbardziej temu, co może najmniej” – najsłabszemu.

 

W podobnym duchu w latach 70. i 80. ubiegłego wieku, wielki ruch społeczny „Solidarność” wywalczył wyswobodzenie się Polski spod jarzma totalitarnego ustroju. Ruch, który za swój cel obrał walkę o prawa pracownicze i prawa socjalne oraz możliwość zrzeszania się w wolne związki zawodowe, ruch pokojowy.

 

Dzisiaj, czyniąc deklarację o sprawiedliwej i solidarnej transformacji jednym z głównych punktów programu polskiej prezydencji COP24, odwołujemy się zarówno do dziedzictwa „Solidarności”, jak i prastarych polskich ideałów, o których wspominał mistrz Wincenty Kadłubek.

 

Szanowni Państwo,

 

Polska i Polacy doskonale rozumieją co znaczy wielka zmiana społeczna, jakie ten proces niesie ze sobą korzyści, ale także jakie stawia wyzwania i koszty.

 

W ciągu ostatnich 30 lat, przeszliśmy długą drogę od gospodarki centralnie planowanej, z nieefektywnym przemysłem oraz słabo rozwiniętym sektorem usług, do gospodarki rynkowej, znajdującej się w gronie państw rozwiniętych. Jednym z wyzwań, z jakimi przyszło nam się zmierzyć – i z jakim nadal się mierzymy – jest pogodzenie wzrostu gospodarczego z dbałością o środowisko.

 

W okresie po 1989 r. dokonał się w Polsce jeden z największych w Europie postęp w zakresie efektywnego wykorzystania energii i poprawy jakości środowiska. Przyczyniły się do tego głównie sektory energetyki i przemysłu, gdzie zmiany strukturalne doprowadziły do modernizacji zakładów, mających na celu z jednej strony poprawę efektywności energetycznej, ale z drugiej właśnie dbałość o środowisko.

 

Od wielu lat obserwowane jest również zmniejszenie zużycia węgla kamiennego i brunatnego jako źródeł energii na rzecz paliw ropopochodnych, zaś udział Odnawialnych Źródeł Energii w końcowym zużyciu energii brutto systematycznie rośnie i przekroczył w 2016 r. 11%. Wszystkie te działania przyczyniły się do tego, iż Polska z pięciokrotną nadwyżką wykonała swój cel redukcyjny określony w Protokole z Kioto, zmniejszając krajową emisję gazów cieplarnianych o ok. 30% w stosunku do roku bazowego, którym – jak już mówiłem wcześniej – był rok 1988.

 

Szanowni Państwo,

 

Transformacja w kierunku niskoemisyjnego rozwoju niesie ze sobą wiele szans i korzyści gospodarczych, społecznych, zdrowotnych, ale są także koszty – szczególnie w regionach tradycyjnie opartych na paliwach kopalnych. Wyzwania te są obecne np. tutaj, na Śląsku, gdzie górnictwo węgla kamiennego przez dziesięciolecia było i jest ważnym czynnikiem rozwoju zapewniając paliwo gospodarce i stabilne miejsca pracy.

 

Chodzi więc również o to, aby przejście do gospodarki niskoemisyjnej nie niosło zagrożenia dla bezpieczeństwa ekonomicznego państwa i o dostarczenie zaufanych nośników energii. Innymi słowy, państwa muszą patrzeć na politykę gospodarczą i klimatyczną w sposób realny, tzn. w pewien sposób wypośrodkować je tak, aby nie tworzyć zagrożeń dla swoich gospodarek, a przez to i społeczeństw.

 

Chciałbym podkreślić, że wybór jest nie pomiędzy pracą a środowiskiem naturalnym, a pomiędzy tym, czy zachowamy oba czy żadne z nich. Sprawiedliwa transformacja powinna być rozumiana jako narzędzie wspierające politykę klimatyczną, a nie jej alternatywę.

 

Uwzględnienie aspektu społecznego transformacji oraz bezpieczeństwa ekonomicznego państwa na drodze do gospodarki niskoemisyjnej jest kluczowe dla uzyskania społecznej aprobaty dla zachodzących zmian. Polityki publiczne mające na celu ograniczanie emisji często napotykają na opór społeczny, zwłaszcza, jeśli nie towarzyszą im programy zapewniające bezpieczeństwo dla pracowników, których miejsca pracy ulegać będą przekształceniu.

 

Sprawiedliwa transformacja ma zapewnić warunki do życia w zdrowym i czystym środowisku, ale także bezpieczeństwo, w tym ekonomiczne i energetyczne. Z tych względów polityka sprawiedliwej transformacji powinna stanowić kwestię żywotną dla rządów, partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego i wymaga dialogu między nimi.

 

Same Katowice to miejsce, gdzie tocząca się sprawiedliwa transformacja okazuje się sukcesem; gdzie wysiłki na rzecz zapewnienia bardziej zrównoważonej przyszłości odbywają się równolegle ze stałym wzrostem gospodarczym i poprawiającym się dobrobytem lokalnej populacji.

 

Szanowni Państwo,

 

Jestem przekonany, że przyjmując „Śląską deklarację o Solidarnej i Sprawiedliwej Transformacji”, robimy kolejny krok w celu osiągnięcia założeń porozumienia paryskiego. Aby tego dokonać, konieczne jest stworzenie takiego modelu rozwoju, w ramach którego ograniczanie emisji odbywało się będzie przy jednoczesnym ograniczaniu ubóstwa i tworząc nowe, dobrej jakości miejsca pracy.

 

W tym względzie konieczne jest współdziałanie polityków, ekspertów, naukowców i ludzi biznesu, pracujących ramię w ramię dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju i neutralności klimatycznej, do czego gorąco Państwa zachęcam.

 

Dziękuję bardzo.

 

Uroczyste otwarcie Szczytu Klimatycznego COP24 w Katowicach oraz Szczytu Liderów

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.