przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Środa, 4 stycznia 2012

XIX-wieczna Osada Fabryczna w Żyrardowie nowym pomnikiem historii

Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna (fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa)

Żyrardów – XIX-wieczna Osada Fabryczna (fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa)

4 stycznia 2012 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski podpisał rozporządzenie dotyczące uznania za pomnik historii Żyrardowa – XIX-wiecznej Osady Fabrycznej.

 

Osada fabryczna w Żyrardowie jest niezwykle cennym świadectwem ponadstuletnich lniarskich tradycji tego miasta i przykładem jego związków z przemysłem włókienniczym Królestwa Polskiego. To jeden z pierwszych nowoczesnych ośrodków miejskich w Polsce o tak zróżnicowanym podziale na strefy zagospodarowania, pięknej i konsekwentnej urbanistyce oraz interesującej architekturze.


Osada powstała w latach 70. XIX w. jako nowatorskie osiedle mieszkaniowe o gruntownie przemyślanej koncepcji podziału przestrzeni. Koncepcja ta zakładała wydzielenie stref jednorodnego zagospodarowania: odpoczynku, pracy, kultury i handlu, z wyraźnym odseparowaniem funkcjonalnym części fabrycznej od mieszkalnej, przy jednoczesnym ich kompozycyjno-architektonicznym zespoleniu. Przemysł lniarski warunkował rozwój miasta, będąc również motorem dokonujących się w jego obrębie przemian społecznych, gospodarczych, a także urbanistycznych i architektonicznych. Był na tyle silnym czynnikiem miastotwórczym, że już pod koniec XIX w. Żyrardów stanowił w pełni rozwinięty i zintegrowany organizm miejski, w którego skład wchodziły zarówno osiedle mieszkaniowe z kościołem rzymskokatolickim i rezydencją właściciela fabryki, jak i teren zakładu produkcyjnego, wraz z Centralą i Wykańczalnią. Te części miasta od momentu powstania były ze sobą wzajemnie powiązane funkcjonalnie, kompozycyjnie, komunikacyjnie i widokowo.


O wyjątkowości założenia urbanistyczno-architektonicznego Żyrardowa stanowi przede wszystkim jego autentyczność. Zachowała się pierwotna kompozycja przestrzenna oraz większość zabudowy. Choć naruszona została wartość zabytkowa części fabrycznej, w bardzo dobrym stanie przetrwał teren osady mieszkaniowej – zarówno w jego aspekcie przestrzennym, jak i kondycji substancji zabytkowej. Obszar ten wraz z zabudowaniami do dzisiaj nie zatracił swych walorów architektonicznych i urbanistycznych. Zmiana funkcji obiektów fabrycznych – biorąc pod uwagę najnowszą historię dawnego potentata przemysłu lniarskiego i nieubłagane mechanizmy ekonomii – stała się natomiast sposobem na ochronę tkanki miejskiej Żyrardowa, pozwalającym zachować jego pierwotną strukturę historycznego ośrodka przemysłowego.

 

Więcej na stronie Narodowego Instututu Dziedzictwa >>
 

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.