przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Poniedziałek, 15 października 2012

List prezydenta z okazji seminarium „Archiwa Przełomu 1989-1991"

Uczestnicy seminarium ogólnopolskiego
„Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu.
Przegląd źródeł – ocena stanu zachowania
i mapa rozmieszczenia”
w Pałacu Prezydenckim

 

Szanowni Państwo!

 

Pragnę serdecznie powitać wszystkich miłych gości przybyłych do Sali Kolumnowej Pałacu Prezydenckiego na seminarium ogólnopolskie „Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu. Przegląd źródeł – ocena stanu zachowania i mapa rozmieszczenia”.


Cieszę się, że inicjatywa, podjęta przez moich najbliższych współpracowników w Kancelarii Prezydenta wraz z Kancelarią Senatu, spotkała się powszechnie z życzliwym przyjęciem. Od rozpoczęcia projektu akces zgłosiło ponad siedemdziesiąt instytucji naukowych, uczelni, bibliotek, archiwów, organizacji pozarządowych i osób prywatnych. A jestem przekonany, że z czasem dołączy do tego grona jeszcze wiele innych. Już dzisiaj jednak pragnę podziękować wszystkim Państwu zaangażowanym w tworzenie „Archiwów Przełomu”.

 

Wydarzenia sprzed 23 lat, których punktami centralnymi były wybory z 4 czerwca oraz powołanie rządu Tadeusza Mazowieckiego 12 września 1989 roku, zapoczątkowały rozpad bloku komunistycznego i otworzyły drogę do odzyskania pełnej suwerenności przez państwa pozostające od pół wieku pod kontrolą Związku Sowieckiego. Polacy znaleźli się wówczas w awangardzie zmian, które wkrótce przeobraziły nie do poznania mapę polityczną Europy i świata. W Warszawie i setkach innych polskich miast następowały zasadnicze zmiany, powstawały liczne inicjatywy obywatelskie. W roku 1990 odbyły się wybory samorządowe i prezydenckie, a w 1991 – pierwsze całkowicie wolne wybory parlamentarne. Dla pokolenia „Solidarności”, do którego należę, były to bez wątpienia najważniejsze doświadczenia w naszym życiu. Odrodzenie się niepodległej Rzeczypospolitej było też spełnieniem marzeń generacji naszych ojców, która walczyła na wszystkich frontach II wojny światowej.

 

Był to olbrzymi sukces całego społeczeństwa, jeden z największych w XX-wiecznych dziejach Polski. Dzisiaj jednak stajemy wobec potrzeby przybliżania go kolejnemu pokoleniu, które wyrosło już w warunkach wolności i demokracji. Dla nich ówczesne przeżycia moich rówieśników i ludzi od nas starszych, wciąż tak żywo obecne w naszych wspomnieniach, stanowią już zamknięty rozdział historii ojczystej, w którym nie mieli okazji brać udziału. Realia współczesnego świata, przeżywającego rewolucję informacyjną, sprawiają zaś, że skuteczne docieranie do młodych odbiorców wymaga ułatwienia dostępu do źródeł, dokumentów i pamiątek z owych czasów.

 

Ma to też niebagatelne znaczenie dla prowadzenia badań i popularyzacji wiedzy o latach przełomu. Archiwalia pochodzące zwłaszcza z lat osiemdziesiątych pozostają bowiem rozproszone, a stopień ich zachowania jest niestety różny. Dokumentacja z lat 1980-1981 została po 13 grudnia przejęta przez aparat ówczesnej władzy i w ogromnej większości nie zachowała się.

 

Tym większa jest więc zasługa osób, które w warunkach stanu wojennego i zagrożenia represjami podjęły trud gromadzenia zbiorów prywatnie, ratując pamięć o przeszłości, prawdę historyczną, pamięć wielkiego ruchu przed zapomnieniem i zafałszowaniem. Wykorzystywano w tym celu kasety magnetofonowe, na których rejestrowano wiele związkowych zebrań. Jeszcze przed 1989 rokiem ukazało się kilka tomów spisanych nagrań z dokumentacją dziejów „Solidarności”.

 

Ruchy nieformalne, wolnościowe i społeczne wraz z całym swoim bogactwem oddolnych inicjatyw, nie mając typowych struktur i procedur biurokratycznych, często wymykają się zabiegom historyków i archiwistów. Tak było również w dramatycznym i pełnym wydarzeń schyłku lat osiemdziesiątych, kiedy strajki majowe i sierpniowe 1988 roku, a następnie powstanie Komitetu Obywatelskiego otworzyło drogę do wielkiego przełomu. Zachowanie dokumentacji z tego okresu zawdzięczamy staraniu konkretnych osób, które o to dbały. Na szczęście tych osób nie zabrakło i dzięki nim dysponujemy nagraniami wielu ważnych dyskusji nad projektami uchwał i sprawozdaniami oraz korespondencją. Wszystko to pozwala dzisiaj ogarniać wzrokiem tamten gorący czas, wysiłki poszczególnych osób, nasz ówczesny sposób myślenia, nadzieje i obawy.

 

„Archiwa Przełomu” mają przede wszystkim dokumentować tę ogromną i różnorodną aktywność obywatelską, społeczną i polityczną, dzięki której odrodziło się nasze na powrót wolne państwo. Doceniając wagę tego wspaniałego dziejowego momentu, którego byliśmy świadkami i uczestnikami, winniśmy dołożyć wszelkich starań, aby pozostał on już na zawsze ważnym punktem odniesienia dla naszych rodaków, dla zbiorowej pamięci i tożsamości narodowej. Aby tak się stało, potrzeba nam stworzyć Księgę Odrodzonej Polski – podobnie jak to czyniono w Drugiej Rzeczypospolitej, lecz oczywiście już za pomocą innych, najnowocześniejszych technik. W niej my, obywatele Trzeciej Rzeczypospolitej, będziemy mogli się przejrzeć i zobaczyć, jak długą drogę przeszliśmy i jak wiele udało nam się osiągnąć. Z naszej historii – nie tylko tej odległej, lecz również najnowszej – mamy bowiem powody czerpać poczucie dumy i siły, tak potrzebne do zapewnienia dalszej pomyślności naszej Ojczyźnie.

 

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.