| | |
A | A | A
Piątek, 17 lutego 2012

II seminarium eksperckie w zakresie „Obywatel wobec administracji”

II seminarium eksperckie w zakresie „Obywatel wobec administracji”   |   II seminarium eksperckie w zakresie „Obywatel wobec administracji” II seminarium eksperckie w zakresie „Obywatel wobec administracji” II seminarium eksperckie w zakresie „Obywatel wobec administracji”

17 lutego 2012 odbyło się II seminarium w cyklu „Obywatel wobec administracji – konieczne zmiany w postępowaniu administracyjnym”. Jego przedmiotem było zaprezentowanie wybranych modeli sądownictwa administracyjnego na świecie oraz analiza możliwość wykorzystania niektórych z przedstawionych rozwiązań w polskim systemie prawnym, także w świetle art. 184 Konstytucji RP („…sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.”)


Wprowadzenia do tematu dokonał prof. Andrzej Skoczylas, Kierownik Katedry Postępowania Administracyjnego, Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przedstawił on kilka modeli sądownictwa administracyjnego w Europie, podając przykłady państw, gdzie sądy administracyjne są uprawnione do częściowego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tego typu rozstrzygnięcia reformatoryjne poprzedzone są niejednokrotnie postępowaniem dowodowym. Różne rozwiązania z kilku państw miały pokazać sposób radzenia sobie z tzw. „efektem jo-jo”, czyli zwracaniem spraw do ponownego rozpatrzenia przez organy administracji pierwszej instancji.


W seminarium, prowadzonym przez Ministra Olgierda Dziekońskiego, uczestniczyli ponadto: prof. Roman Hauser, Prezes NSA i Jacek Gołaczyński, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości oraz: Dorota Mioduszewska z Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, prof. Teresa Rabska z UAM w Poznaniu, Agnieszka Wołyniec-Ostrowska z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, mec. Łukasz Bernatowicz, Michał Chylak z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Maciej Ciesielka, Prezes SKO w Nowym Sączu, prof. Zbigniew Kmieciak, Kierownik Katedry Postępowania Administracyjnego Porównawczego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, mec. Eligiusz Krześniak, dr hab. Marcin Matczak, prof. Zygmunt Niewiadomski z SGH, Jan Łoziński, Wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych, prof. Andrzej Stawecki, Kierownik Katedry Filozofii Prawa i Nauki o Państwie WPiA UW i Tomasz Zalasiński z Obywatelskiego Forum Legislacji.


W trakcie spotkania zwracano uwagę na różne sposoby kształtowania w Europie systemu sądownictwa administracyjnego oraz różne nasilenie elementów kasacyjnego (badanie legalność rozstrzygnięcia) i reformatoryjnego (badanie słuszność i adekwatność rozstrzygnięcia) w orzeczeniach tych sądów. Uczestnicy seminarium starali się ocenić, czy zmiana charakteru rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne w Polsce ułatwiłaby uzyskanie szybszego i bardziej zadowalającego obywatela rozstrzygnięcia. Padały różne głosy. Zastanawiano się, czy nie byłoby wskazane wprowadzenie do postępowania sądowo-administracyjnego wąskiej możliwości orzekania co do meritum w konkretnych rodzajach spraw i w sytuacjach, kiedy nie istnieje potrzeba przeprowadzania postępowania dowodowego, bowiem wszelkie okoliczności faktyczne zostały już jednoznacznie wyjaśnione. Sama możliwość takiego rozstrzygnięcia byłaby, w ocenie niektórych uczestników spotkania, skutecznym narzędziem „dyscyplinującym” organy administracji. Część gości zwracała uwagę, że podstawowym, konstytucyjnym, zadaniem sądów administracyjnych jest badanie legalności działań administracji, i szerzej, ochrona praw jednostki w postępowaniu przed tymi organami, a nie wydawanie decyzji o charakterze merytorycznym, ponieważ sędziowie sądów administracyjnych często nie są do tego przygotowani.

 

Podnoszono kwestię możliwego wydłużenia postępowania w związku z przeprowadzaniem czynności dowodowych. Wobec tego próbowano zastanowić się nad kwestiami takimi jak: jakość postępowania sądowo-administracyjnego, edukacyjna rola sądów wobec organów administracyjnych, sposób doboru kadr administracyjnych i sądowych oraz „dyscyplinowanie” organów administracji wyrokami sądu. Zgodnie wskazywano, że należałoby myśleć o ewentualnej zmianie systemowej, a nie fragmentarycznej dotyczącej tylko postępowania sądowo-administracyjnego. Wynika to z oczywistego faktu, że zmiany dotykające sądownictwa administracyjnego wpłyną także na model postępowania administracyjnego.


Innym istotnym problemem, na który zwrócono uwagę w trakcie dyskusji jest powszechny brak świadomości znaczenia kasacyjnego charakteru orzeczeń sądów administracyjnych, który powoduje, że strona odczuwa satysfakcję z powodu rozstrzygnięcia oznaczającego dla niej powrót sprawy do punktu wyjścia i ponowne poddanie jej merytorycznej ocenie organu administracji publicznej, który rozstrzygał ją jako pierwszy.


Podsumowania dyskusji dokonał Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Olgierd Dziekoński. Podkreślił on potrzebę zastanowienia się nad kierunkami zmian oraz skutecznym wykorzystywaniem instytucji prawnych już istniejących (skarga na niewykonanie wyroku sądowego).


Minister Dziekoński zaznaczył, że postępowanie administracyjne często nie jest stricte postępowaniem wszczynanym przez obywatela przeciwko decyzji organu administracji, ale de facto staje się postępowaniem między obywatelami posiadającymi przeciwstawne interesy prawne, to znaczy, że „z reguły jest tak, że obywatel, uważając, iż jego prawa są naruszane w wyniku decyzji wydanej na rzecz innej strony, skarży rozstrzygnięcie administracyjne”. Mając na uwadze powyższe, Minister poinformował, że kolejne, kwietniowe spotkania zespołu dotyczyć będzie pozainstytucjonalnych metod rozwiązywania sporów o charakterze administracyjnym.

 

Poleć znajomemu