| | |
A | A | A
Piątek, 16 września 2011

Seminarium eksperckie dotyczące konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji

Seminarium eksperckie dotyczące konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji   |   Seminarium eksperckie dotyczące konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji Seminarium eksperckie dotyczące konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji Seminarium eksperckie dotyczące konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji Seminarium eksperckie dotyczące konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji

16 września 2011 roku w Pałacu Prezydenckim odbyło się seminarium eksperckie poświęcone orzecznictwu Trybunału Konstytucyjnego w kwestii poprawnej legislacji. Kontynuowano na nim zapoczątkowaną w maju br. dyskusję o systemie stanowienia prawa. Inicjatywa poświęcenia spotkania dekowanego zasadom konstytucyjnym wynikała przede wszystkim z przebiegu majowej debaty i poruszenia w jej trakcie m.in. możliwości wpisania do Konstytucji RP wymogu przygotowywania projektów ustaw wraz z oceną skutków regulacji i wynikami konsultacji społecznych dotyczących projektu. Zagadnienia konstytucyjne były także poruszane w trakcie, organizowanych w I półroczu br., debat: „Dostęp obywateli do pozasądowej nieodpłatnej pomocy prawnej – potrzeba rozwiązań systemowych” i „Obywatel wobec administracji – konieczne zmiany w postępowaniu administracyjnym”.


Korzystając z obecności wybitnych konstytucjonalistów, seminarium stało się doskonała okazją do rozmowy o zasadności bezpośredniego wyrażenia w Konstytucji RP zasad wynikających, w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, z zasady demokratycznego państwa prawa, w tym zasady prawidłowej legislacji.


Seminarium prowadzone przez Ministra Olgierda Dziekońskiego rozpoczęło się wprowadzeniem autorstwa prof. Zbigniewa Witkowskiego (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), a w dyskusji uczestniczyli ponadto: dr Natalia Cabaj (Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich), Marta Kolędowska-Matejczuk (Biuro RPO), Grażyna Kopińska (Fundacja im. Stefana Batorego), Agata Wacławik-Wejman (Instytut Prawa i Społeczeństwa), prof. Andrzej Bałaban (Uniwersytet Szczeciński), sędzia Jacek Czaja (Naczelny Sąd Administracyjny), Jan Lityński (Doradca Prezydenta RP), dr Marian Liwo (Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie), prof. Zygmunt Niewiadomski (Szkoła Główna Handlowa), Janusz Paczocha (Instytut Ekonomiczny Narodowego Banku Polskiego), dr Ryszard Piotrowski (Uniwersytet Warszawski), Grzegorz Wiaderek (INPRIS), dr Tomasz Zalasiński, Marek Zubik (sędzia Trybunału Konstytucyjnego, prof. UW).

 

Otwierając spotkanie Minister Olgierd Dziekoński przedstawił najważniejsze problemy dotyczące kwestii stanowienia prawa, które były wskazywane w trakcie wcześniejszych debat. Szczególna uwagę zwrócił na problem inflacji ustawodawstwa oraz kwestię konsultacji społecznych, których przeprowadzanie i jego sposób wpływa na postawę społeczeństwa wobec prawa. Podkreślił także rolę „obyczaju politycznego”.

 

Wśród ważniejszych tez dyskusji odnoszących się do roli orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego określającego treść zasady poprawnej legislacji oraz - wynikających z tego orzecznictwa - postulatów zmian wymienić należy następujące uwagi:

- dorobek orzeczniczy Trybunał Konstytucyjnego w kwestii prawotwórstwa jest bardzo bogaty,

- gwarancje jakości prawa, pod względem formalnym, są w obecnej Konstytucji wystarczające,

- zasady konstytucyjne powinny być rozwijane w aktach prawnych niższego rzędu, co pozwoli uniknąć nadmiernego rozbudowania tekstu ustawy zasadniczej,

- niejednolitości zasad prawidłowej legislacji może skutkować trudnościami z wyrażaniem ich w normach prawnych,

- brak koordynacji miedzy poszczególnymi podmiotami procesu ustawodawczego rozmywa odpowiedzialność za finalny efekt pracy ustawodawczej,

- istnieje potrzeba wzmocnienia dialogu oraz współpracy między izbami parlamentu a także między parlamentem a Trybunałem Konstytucyjnym,

- istnieje możliwość powołania specjalnej komisji parlamentarnej ds. dialogu z Trybunałem Konstytucyjnym,

- rozważyć należy przywrócenie powszechnie obowiązującej wykładni ustaw,

- w pierwszej kolejności powinny być dokonywane nowelizacje w obszarze aktów niższego rzędu, a dopiero później zmiany o charakterze konstytucyjnym,

- w Konstytucji powinien znaleźć się przepis stwierdzający obowiązek skorzystania przez określony podmiot (np. przez Radę Ministrów) z inicjatywy ustawodawczej w przypadku powstania luki w prawie na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego,

- istnieje potrzeba zmiany regulacji dotyczących rozporządzeń do ustaw, polegająca na rezygnacji z obowiązkowych wytycznych do aktów wykonawczych,

- brak jest skutecznych instrumentów dla przeprowadzenia konsultacji społecznych, także dlatego, że wysłuchanie publiczne nie spełnia swojego celu,

- potrzebne są zmiany systemowe przy wykonywaniu prawa inicjatywy ustawodawczej przez rząd,

- konsultacje społeczne powinny być warunkiem sine qua non rozpatrzenia projektu przez Sejm,

- narzędzia konstytucyjne, które posiada Prezydent RP w kwestii oceny i akceptacji ustaw są niewystarczające,

- istnieje potrzeba regulacji zasad stanowienia dobrego prawa w Konstytucji, ustawach i aktach wykonawczych z równoczesną rezygnacją z regulacji tej materii w aktach o charakterze instrukcyjnym,

- brak jest powiązania systemowego między różnymi gremiami zajmującymi się legislacją (Rada Legislacyjna, komisje kodyfikacyjne, biura legislacyjne Sejmu i Senatu),

- rozważyć należy powołanie instytucji centralnej, której zadaniem byłoby kierowaniem działalnością różnych podmiotów zajmujących się legislacją, i do której kompetencji należałoby: kreowanie polityki legislacyjnej, dokonywanie ocen skutków regulacji, a także dbanie o odpowiednią partycypację społeczną w procesie stanowienia prawa,

- wprowadzić można wymóg opracowania oceny zasadności regulacji,

- istnieje potrzeba ograniczenia zmian w kodeksach, szczególnie jeżeli są one powodowanie doraźnymi korzyściami politycznymi,

- istnieje potrzeba ściślejszego uregulowania kwestii trybu uchwalania ustaw - powinny być wprowadzone jasne kryteria, które pozwalałyby kwalifikować projekt do trybu pilnego,

- mamy do czynienia z problemami związanym z vacatio legis, w tym z brakiem precyzyjnego określenia jego ram czasowych,

- w Konstytucji powinien znaleźć się przepis stwierdzający, że Marszałek Sejmu odmawia poddania pod głosowanie poprawki, która nie była wcześniej przedłożona komisji,

- uzasadnione byłoby wprowadzenie przepisów, które uniemożliwiałby nadmierne obciążanie projektów ustaw implementujących dyrektyw Unii Europejskiej regulacjami o innym charakterze,

- warto rozważyć jasne unormowanie w Konstytucji kwestii dyskontynuacji prac nad projektami ustaw,

- trzeba wydłużyć czas, jaki na rozpatrzenie ustawy posiada Senat,

- Konstytucja powinna szczegółowo regulować podstawowe zasady planowania legislacyjnego oraz kompetencje poszczególnych podmiotów w procesie ustawodawczym,

- Zasadne byłoby wprowadzenie minimalnego jak i maksymalnego („rok legislacyjny”) czasu na rozpatrzenia projektu ustawy,

- na etapie rządowego planowania prac legislacyjnych powinna być urzeczywistniana partycypacja społeczeństwa przy ocenie zasadności projektu,

- minister sprawiedliwości mógłby przejąć obowiązki komisji kodyfikacyjnych oraz rady legislacyjnej,

- istnieje problem dwóch zapleczy legislacyjnych w polskim parlamencie (biura legislacyjne) i stąd postulat stworzenia jednego zespołu legislatorów dla obu izb,

- istnieje uzasadnienie dla zasady, że wnioskodawca może wycofać projekt do trzeciego czytania w Sejmie,

- krąg podmiotów posiadających inicjatywę ustawodawcza powinien być ograniczony,

- innym możliwym sposobem na uniknięcie problemu luk w prawie po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego jest przepis dający Trybunałowi kompetencję do tymczasowego wypełnienia luk do czasu interwencji ustawodawcy,

- uzasadnione wydaje wzmocnienia pozycji rady legislacyjnej poprzez uczynienie jej organem niezależnym od Rady Ministrów.

 

Spotkanie było pierwszym z cyklu, zaplanowanych w najbliższych tygodniach, spotkań służących wypracowaniu rekomendacji dotyczących zmian w systemie stanowienia prawa. Kolejne seminaria odbędą się pod tytułami: „W kierunku poprawnej legislacji – doświadczenia praktyki” i „System konsultacji społecznych w procesie stanowienia i zmian prawa”.
 

Poleć znajomemu