| |
A | A | A

Województwo Mazowieckie

JAZGARZEW, Gm. PIASECZNO

 
Symboliczne upamiętnienie ofiar carskiego terroru w formie żeliwnego krzyża Jedna z wielu pamiątek po krwawo stłumionych demonstracjach patriotycznych: 2 lutego i 8 kwietnia 1861 r. w Warszawie i 18 sierpnia 1861 r. w Wilnie.
 
ANTONINÓW, Gm. BROK
 
Mogiła nieznanego powstańca ogrodzona kamiennymi słupkami spiętymi metalowymi prętami.
 
BELSK MAŁY, Gm. BELSK DUŻY
 
Mogiła zbiorowa przy skrzyżowaniu dróg na Belsk Mały, Belsk Duży i Grójec.
 
Spoczywać tu może do 40 powstańców z oddziału naczelnika wojskowego powiatów warszawskiego i sochaczewskiego kpt. Apolinarego Młochowskiego poległych lub zamordowanych przez Rosjan 16 lutego 1864 r. Formująca się dopiero partia została rozbita w Grójcu przez silny oddział rosyjski. Kilkudziesięciu jeńców trafiło do Warszawy.
 
BIEŻUŃ, Gm. BIEŻUŃ
 
Mogiła na cmentarzu parafialnym pod murem. Urządzona została staraniem H. i M. Przedpełskich z Bieżunia w 1983 r.
Jest to miejsce spoczynku powstańców z oddziału kpt. Piotra Szmajsa poległych w bitwie pod Chromakowem 10 sierpnia 1863 r. m.in. Piotra Miszerskiego z Płocka. Ponadto w mogile spoczął Wojciech Mieszkowski – wyrobnik z Sierpca z oddziału Jurkowskiego, poległy 9 lipca 1863 r. pod Szczutowem.
W innych miejscach na cmentarzu pochowano Józefa Kowalskiego zmarłego z ran 3 listopada 1863 r., Wojciecha Wiewiórskiego rannego w potyczce i zmarłego w Bieżuniu 3 września 1863 r., Piotra Wiśniewskiego rannego w sierpniu 1863 r. i wkrótce potem zmarłego.
 
BORUCZA, Gm. STRACHÓWKA
 
Obelisk zwieńczony żelaznym krzyżem w miejscu spoczynku 18 powstańców poległych 25 marca 1864 r.
Brak informacji o potyczce w tym miejscu, natomiast pięć dni wcześniej w pobliskich Kątach Czernickich rozbity został oddział Władysława Czarkowskiego „Czajkowskiego”.
 
BROK           
 
Zbiorowa mogiła powstańców z oddziałów Maksymiliana Broniewskiego i Ludwika Lityńskiego oraz mieszkańców Nagoszewa i okolicznych wsi, poległych 3 czerwca 1863 r. Większość ofiar tej bitwy spoczywa w Nagoszewie. Niestety obecnie zlokalizowanie mogiły na cmentarzu parafialnym w Broku nie jest możliwe.
 
BUKÓWKO, Gm. RADZANÓW
 
Symboliczna mogiła płk. Dionizego Czachowskiego na cmentarzu parafialnym. Ciało pułkownika poległego 6 listopada 1863 r. pod Jaworem Soleckim zostało przez władze carskie wystawione na widok publiczny w Radomiu, a następnie w nocy z 9 na 10 listopada pochowane w Bukówku. Na tutejszym cmentarzu znajdowały się groby sióstr Czachowskiego: Scholastyki i Klementyny. 30 października 1938 r. szczątki bohaterskiego pułkownika zostały przeniesione do Radomia.
 
CIECIERÓWEK, Gm. RZECZNIÓW
 
Miejsce kaźni powstańców styczniowych z 1863 r. i żołnierzy Armii Krajowej z 11 sierpnia 1944 r. Upamiętnienie imitujące mogiłę ziemną z metalowym krzyżem osadzonym między kilkoma granitowymi kamieniami polnymi.
 
CIECISZEW, Gm. KONSTANCIN
 
Mogiła powstańcza w formie kopca zwieńczonego głazem granitowym, położona przy skrzyżowaniu dróg Cieciszew – Obory i Goźdź – Łyczyna. Spoczywają tu prawdopodobnie powstańcy z oddziału mjr. Władysława Kononowicza zmarli z ran po potyczce pod Chojnowem 19 maja 1863 r. Wedle innej teorii pochowano tu 70 poległych powstańców z oddziału Ziemomysła Kuczyka (Kucyka) rozbitego przez kolumnę rosyjską 3 marca 1863 r
 
CZARNOSTÓW, Gm. KARNIEWO
Miejsce kaźni powstańców z 1863 r. przy szosie Czarnostów – Karniewo. Płyta pamiątkowa odsłonięta w stulecie wybuchu powstania.
 
DĄBRUSK, Gm. STAROŹREBY
 
Mogiła na prywatnym polu oznaczona kamiennym krzyżem na cokole.
 
DŁUGA KOŚCIELNA, Gm. HALINÓW
 
Pomnik na mogile powstańców z oddziału Józefa Jankowskiego. Polegli w walkach pod Michałowem 28 maja i pod Okuniewem 30 września 1863 r.
 
DRĄŻDŻEWO, Gm. KRASNOSIELEC
 
Mogiła zbiorowa na cmentarzu kościelnym. Pochowano tu ok. 50 powstańców z oddziału Zygmunta Padlewskiego poległych 12 marca 1863 r. podczas walki z osaczającymi go kolumnami rosyjskimi przy przeprawie przez rzekę Orzyc. Ponadto po walce kozacy zamordowali kilku rannych.
 
Na gruntach wsi Drążdżewo na łące nad rzeką Orzyc zwaną Płaską Górą lub Polską Kępą znajduje się mogiła kilku powstańców z oddziału kpt. Józefa Trąpczyńskiego i ppor. Palemona Nowickiego. W 1863 r. była to wyspa na kilkukilometrowych rozlewiskach rzeki, na której kpt. Trąpczyński urządził ufortyfikowany obóz. 27 czerwca 1863 r. silna kolumna rosyjska rozpoczęła regularne oblężenie pozycji powstańczej.  Po dwóch dniach ostrzału Rosjanie ruszyli przez bagniste łąki do szturmu, który załamał się w celnym ogniu obrońców. Ostateczny odwrót napastników przyśpieszyła demonstracja oddziału Jasińskiego na tyłach rosyjskich. Po trzydniowej zwycięskiej bitwie obronnej, przy niewielkich stratach, Trąpczyński wycofał się ku Różanowi.
 
DZIEKTARZEWO, Gm. BABOSZEWO
 
Zbiorowa mogiła na cmentarzu parafialnym.
 
Ponadto piaskowcowa płyta nagrobna poświęcona Janowi Thokarskiemu zmarłemu w 1863 r.
 
Kapliczka na mogile powstańców z 12 czerwca 1864 r.
 
EMÓW, Gm. WIĄZOWNA
 
Mogiła zbiorowa położona w lesie na skarpie nad Świdrem, około 300 metrów na wschód od wjazdu do ośrodka PAN „Mądralin”. W 1863 r. w miejscu dawnej mogiły cholerycznej, pogrzebano 2 lub 3 powstańców, którzy służyli prawdopodobnie w oddziale Ziemomysła Kuczyka. Mogli umrzeć z ran odniesionych 3 marca 1863 r. w potyczce pod Lipowem.
 
GAJ, Gm. ZABRODZIE
 
Mogiła zbiorowa powstańców 1863 r.  
 
GARWOLIN
 
Mogiła zbiorowa powstańców 1863 r. na cmentarzu parafialnym.
 
GAŚNO, Gm. GOSTYNIN
 
Mogiła na skraju lasu nad jeziorem - symboliczne upamiętnienie 39 powstańców z partii Józefa Łakińskiego, którzy 12 marca 1863 r. zostali otoczeni przez Rosjan i wepchnięci do jeziora Gaśno potonęli. Możliwe, że w mogile pochowano jednak powstańców poległych w walkach z rosyjskimi kolumnami płk. Burhardta i ppłk. Helferdinga podczas odwrotu
z Lucienia.
 
Przedwojenny pomnik został zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej. Obecny powstał w 1963 r. i obok ludzi Łakińskiego upamiętnia także powstańców
z oddziałów Oborskiego, Orłowskiego, Serwicza, Grosmana, Becchiego, Mieleckiego, Szumińskiego i innych działających na terenie powiatu gostyńskiego.
 
GĄBIN
 
Mogiła na cmentarzu parafialnym kryjąca szczątki 8 powstańców poległych w nocnym ataku z 25 na 26 stycznia 1863 r. na dowodzony przez ppor. Iwanowa oddział pułku ołonieckiego. W mogile urządzonej w 1919 r., pochowano również Aleksandra Rojewskiego i Edwarda Wierzbickiego poległych 11 listopada 1918 r.
 
GLINKI STARE, Gm. SYPNIEWO
 
W mogile na skraju parku podworskiego pochowano 9 powstańców z oddziału kpt. Józefa Trąmpczyńskiego poległych 16 lipca 1863 r. pod Szygami. Ranny dowódca nie chcąc trafić do niewoli popełnił samobójstwo.
 
GŁOWACZÓW, Gm. GŁOWACZÓW
 
Zbiorowa mogiła na cmentarzu parafialnym, w której pochowano powstańców z oddziału „Dzieci Warszawy” por. Pawła Gąsowskiego. Polegli 15 lutego 1864 r. w bitwie pod Lipą. Straty polskie sięgnęły 40 zabitych i 87 rannych.
W miejscu bitwy mieszkańcy wsi Lipa wystawili w 1971 r. okazały pomnik.
 
GOCŁAW-ŻELAZNA, Gm. PILAWA
 
Zbiorowa mogiła powstańców z 1863 r. położona przy szosie nr 17 Warszawa – Lublin.
 
Mogiła powstańców z oddziału „Dzieci Warszawskich” Ludwika Żychlińskiego poległych 24 sierpnia 1863 r. pod Żelazną. Powstańcy zostali zaatakowani na trakcie lubelskim przez silną kolumnę pościgową gen. Meller-Zakomelskiego. Poległo 46 powstańców.
 
GOŁĘBIOWIZNA, Gm. STRACHÓWKA
 
W lesie na południe od wsi Kąty-Miąski znajduje się mogiła 20 powstańców z oddziału Władysława Czarkowskiego „Czajkowskiego” poległych pod Kątami Czernickimi i Międzylesiem 20 marca 1863 r.
 
GOŁĘBIÓW, Gm. JASIENIEC
 
Mogiła z tablicą ustawioną przez mieszkańców gminy Jasieniec w 1996 r.
 
GÓRKI KAMPINOWSKIE, Gm. LEONCIN
 
Miejsce straceń powstańców w 1863 r. zwane „Trzy Krzyże”. Na potężnej 170-letniej sośnie żołnierze rosyjscy wieszali wziętych do niewoli pod Zaborowem 14 kwietnia 1863 r. powstańców z oddziału Walerego Remiszewskiego. Straconych grzebano w miejscu kaźni, później zostali ekshumowani na cmentarz parafialny w Kampinosie.
Pozostała kaplica zrekonstruowana w 1973 r. i trzy dębowe krzyże. Sosna runęła 17 maja 1984 r.
 
GRABOWIEC, Gm. RZECZNIÓW
 
Na cmentarzu parafialnym grób weterana powstania styczniowego Karola Sypuła, oficera przybocznego Dionizego Czachowskiego.
 
GRABÓW NAD PILICĄ, Gm. GRABÓW
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się grobowiec rodziny Komornickich, dziedziców dóbr Grabów. Spoczywają tu Władysław Komornicki poległy 2 czerwca 1863 r. pod wsią Zawady, Roman Komornicki powstaniec 1863 r., Augustyn Komornicki powstaniec 1863 r., więzień Cytadeli Warszawskiej.
 
HENRYKÓW, Gm. PIASECZNO
 
Symboliczna mogiła powstańców 1863 r.
 
HULIDÓW, Gm. KOSÓW LACKI
 
Mogiła zbiorowa powstańców 1863 r.
 
IŁŻA
 
Mogiła powstańców z 1863 r.
 
IZABELIN, Gm. IZABELIN  
 
Mogiła ziemna na wschód od wsi w pobliżu siedziby Kampinoskiego Parku Narodowego, prawdopodobnie związana z bitwą oddziału Walerego Remiszewskiego pod Zaborowem Leśnym 14 kwietnia 1863 r.
 
JEDLNIA KOŚCIELNA, Gm. PIONKI
 
Mogiła zbiorowa na starym cmentarzu parafialnym. W Jedlni doszło do jednej z niewielu zwycięskich potyczek w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r., dających początek powstaniu. Wówczas to oddział Narcyza Figiettiego rozbroił rotę rosyjskich saperów. W mogile najpewniej spoczywa 16 powstańców poległych 20 kwietnia 1863 r. podczas zwycięskiej potyczki oddziału Adama Andrzeja Zielińskiego z carską kolumną gen. Meller-Zakomelskiego (zwana inaczej bitwą pod Rzekietką).
 
Miejsce straceń na terenie Leśnictwa Jaśce zwane „Trzy Dęby”. Zginęło tu 17 powstańców.
 
KAMIEŃCZYK, Gm. WYSZKÓW
 
Mogiła na skraju wsi w pobliżu cmentarza parafialnego. Spoczywa tu 14 powstańców z oddziału Józefa Matlińskiego „Janko Sokoła” poległych 12 marca 1863 r. na uroczysku Fidest odpierając ataki rosyjskiej kolumny pościgowej gen.- mjr. hrabiego Mikołaja Tolla.
 
KAMIONNA, Gm. ŁOCHÓW
 
Grób Ludwika Ignacego Wiktora zmarłego 17 marca 1863 r. z ran odniesionych w bitwie pod Węgrowem 3 lutego 1863 r.
 
KAMPINOS, Gm. KAMPINOS
 
Mogiła zbiorowa na cmentarzu parafialnym, wg tradycji miejsce pochówku powstańców ekshumowanych spod „Sosny Powstańców” pod Górkami Kampinoskimi w Puszczy Kampinoskiej.
 
KLEMBÓW, Gm. KLEMBÓW
 
Kaplica – miejsce pamięci związane z oddziałami powstańczymi walczącymi na terenie powiatu wołomińskiego oraz z osobą miejscowego naczelnika wojennego płk. Józefa Jankowskiego „Szydłowskiego” powieszonego na stokach cytadeli warszawskiej 12 lutego 1864 r. Obok kaplicy odnowionej staraniem Starostwa Powiatu Wołomińskiego w 140. rocznicę wybuchu powstania styczniowego ustawiono tablice edukacyjne.
 
KORYTNICA ŁASKARZEWSKA, Gm. TROJANÓW
 
Mogiła 27 powstańców z oddziału Marcina Borelowskiego „Lelewela” i Adama Andrzeja Zielińskiego poległych 10 czerwca 1863 r. Spoczywają tu m.in. dowódca kosynierów kpt. Ignacy Kucz, Wierzbicki, Posuchowski i kpt. Kalikst Ujejski, brat poety Kornela Ujejskiego, ranny i zamordowany po bitwie przez Rosjan.
 
KOSÓW LACKI, Gm. KOSÓW LACKI
 
Grób Feliksa Bartczuka ostatniego weterana Powstania Styczniowego, zmarłego 9 marca 1946 r w wieku 100 lat. Otoczony szacunkiem w okresie międzywojennym, w czasie II wojny światowej został honorowym żołnierzem Armii Krajowej o pseudonimie „Piast”.
 
KOWALA, Gm. KOWALA-STĘPOCINA
 
Mogiła zbiorowa na południe od wsi przy drodze Kowala-Dąbrówka Zabłotna. Spoczywają tu powstańcy polegli 21 sierpnia 1863 r. pod Kowalą. Wśród ofiar znalazł się zmarły z ran Ksawery Marcinkowski.
 
Przy miejscowym kościele znajduje się kamień z tablicą upamiętniającą ks. Stanisława Fijałkowskiego proboszcza Kowali w latach 1857-1864, który za pomoc udzielaną powstańcom został zesłany do guberni archangielskiej.
 
KROGULCZA MOKRA, Gm. OROŃSKO
 
Druga mogiła związana z potyczką pod Kowalą 21 sierpnia 1863 r., w której spoczęli powstańcy z oddziału Władysława Eminowicza. W 1991 r. położono na mogile dodatkową płytę upamiętniającą trzech mieszkańców Krogulczy Mokrej poległych w czasie II wojny światowej.
 
KRZYWIE, Gm. GOSTYNIN
 
Mogiła powstańców z oddziału Józefa Łakińskiego poległych 7 marca 1863 r. pod Gostyninem w starciu z carską kolumną płk. Hagenmeistra. Rosjanie wycofali się ostrzelani celnym ogniem. Straty polskie wyniosły 2 zabitych i 2 rannych, jednak w mogile ma spoczywać 16 powstańców.
 
KUCZBORK, Gm. KUCZBORK OSADA
 
Granitowy obelisk zwieńczony kutym krzyżem na mogile 30 powstańców z oddziału Stanisława Zgliczyńskiego poległych 12 lipca 1863 r. pod Kuczborkiem.
Miejscowa ludność zebrała poległych powstańców, których pochowano – przy wyjątkowej wówczas aprobacie Rosjan – w osobnych trumnach, w centralnej części cmentarza parafialnego w Kuczborku.
 
LEKOWO, Gm. REGIMIN
 
Na cmentarzu parafialnym przy kościele pochowano Jana Mościckiego, ziemianina z Lekowa, dowódcę oddziału żandarmerii powstańczej w Ciechanowskiem oraz plutonu „złotych ułanów” z oddziału Ziembińskiego. Poległ 8 sierpnia 1863 r. pod Rydzewem, skutecznie osłaniając paniczny odwrót swojego oddziału. Jan Mościcki był stryjem Ignacego Mościckiego, przyszłego prezydenta Rzeczypospolitej. W tej samej bitwie walczył ojciec Ignacego – Faustyn Mościcki.
 
LIGOWO, Gm. MOCHOWO
 
Mogiła na cmentarzu parafialnym, w której spoczywa 17 powstańców z oddziału Jurkowskiego, rozbitego 16 kwietnia 1863 r. na tzw. „Koziołku” w lasach skępskich.
 
LIPOWIEC KOŚCIELNY, Gm. LIPOWIEC KOŚCIELNY
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się mogiła powstańców z oddziału Jana Fryderyka Ewalda Wandla „Brudera”. Zwieńczona pomnikiem zbudowanym w 1984 r., łączącym upamiętnienie powstańców 1863 r., żołnierzy i ofiary wojny II wojny światowej.
 
LIWKI SZLACHECKIE, Gm. HUSZLEW
 
Mogiła zbiorowa nieznanych powstańców z 1863 r. Na kopcu dwie tablice upamiętniające Leona Frankowskiego, lokalnego dowódcę powstańczego i Stanisława Frankowskiego, członka Rządu Narodowego.
 
LUBOWIDZ, Gm. LUBOWIDZ
 
Mogiła zbiorowa na cmentarzu parafialnym kryjąca łącznie szczątki 32 powstańców, m.in. z oddziału Włocha, mjr. Kamila Leneizo, poległych 10 października 1863 r. pod Galuminem, powstańców z oddziałów Leneizo i Gasztowta poległych 14 października 1863 r. pod Osówką. Jako ostatni spoczęli tu czterej powstańcy polegli pod Dziwami 29 lipca 1863 r.
 
LUTOCIN, Gm. LUTOCIN
 
Zatarta mogiła na cmentarzu parafialnym kryjąca prochy 120 kosynierów z oddziału kpt. Piotra Szmajsa spalonych przez kozaków w owczarni Jakubowie, w której schronili się po nieudanym ataku 9 sierpnia 1863 r. Pierwotnie pochowano ich na miejscu walki, a w 1921 r. ekshumowano do Lutocina.
 
ŁOSICE
 
Grób Ludwika Pliszczyńskiego na cmentarzu parafialnym. Powstaniec zmarł z ran odniesionych w bitwie pod Mszanną 7 września 1863 r.
 
ŁUCZNICA, Gm. PILAWA
 
Mogiła 46 powstańców położona w lesie nieopodal Natolina. Byli to powstańcy z oddziałów Jankowskiego, Matlińskiego i Zakrzewskiego rozbitych 18 marca 1863 r. pod Zambrzykowem, którzy tego samego dnia zostali zaatakowani przez kozaków z kolumny pościgowej gen. mjr. Kreutza.
 
MAKÓW MAZOWIECKI
 
Mogiła powstańców 1863 r. na „starym cmentarzu”, który został całkowicie zniszczony w 1940 r. W 1993 r. władze miasta odtworzyły mogiłę.
 
MAŁOWIDZ, Gm. JEDNOROŻEC
 
Miejsce straceń powstańców w 1863 r. Wg tradycji na samotnej sośnie przy drodze Małowidz – Połonia Rosjanie wieszali schwytanych powstańców, a powstańcy zdrajców. Na pniu zawieszona jest kapliczka i żeliwne krzyżyki.
 
MIŃSK MAZOWIECKI
 
Miejsce straceń powstańców w 1863 r. przy ul. Siennickiej 12. Żołnierze rosyjscy z 28 pułku dragonów włodzimierskich powiesili tu ponad 20 powstańców z oddziału Marcina Borelowskiego „Lelewela”, którzy powracali do domów po jednej z przegranych potyczek.
 
MŁAWA
 
Wysoki kopiec zwieńczony dwoma krzyżami. Miejsce kaźni i najprawdopodobniej pochówku dwóch dowódców powstańczych. Tu w połowie 1863 r. został rozstrzelany Jan Fryderyk Ewald Wandel „Bruder”, były oficer armii pruskiej, dowódca oddziału ochotników w Prusach Wschodnich, wzięty do niewoli 31 marca 1863 r. pod Kęczewem. Tu także stracono w maju 1864 r. dowódcę powstańczej straży granicznej Koziegrodzkiego.
 
MODLIN TWIERDZA, Gm. NOWY DWÓR MAZOWIECKI
 
W twierdzy Nowogeorgijewskiej rozstrzelano w latach 1862-1863 przynajmniej kilku schwytanych powstańców, a także oficerów rosyjskich oskarżonych o zdradę i wzywanie do wspólnej z Polakami walki z caratem. 28 czerwca 1862 r. rozstrzelano Rosjanina por. Iwana Arnholda, Ukraińca ppor. Piotra Śliwickiego, Polaka podoficera Franciszka Rostkowskiego. 10 lutego 1863 r. rozstrzelany został Kazimierz Wolski  i ppor. Władysław Markiewicz z witebskiego pułku piechoty. 18 lutego 1863 r. stracono junkra Tomasza Lessisch (Lesisz) z 3 oddziału pontonowego, 26 lutego - Edwarda Postrycha. Wyroki wykonywano w fosie za główną twierdzą i tam grzebano. Mogił jednak dotychczas nie odnaleziono, a skazańców nie upamiętniono.
 
MSZANNA, Gm. OLSZANKA
 
Mogiła powstańców na dawnym cmentarzu unickim. Spoczywa tu kilkudziesięciu powstańców z oddziału Ludwika Lutyńskiego, poległych 7 września 1863 r. pod Chotyczami. W Urzędzie Stanu Cywilnego w Łosicach zachowały się akty zgonu 35 z nich.
 
MYSZYNIEC
 
Kwatera 63 powstańców z oddziału gen. Zygmunta Padlewskiego poległych w bitwie rozegranej w tym miejscu 9 marca 1863 r. Wśród nich znalazł się dowódca batalionu Władysław Wilkoszewski. Obiekt zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej odbudowało społeczeństwo Kurpiów w 100-lecie powstania styczniowego.
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się grób płk. Konstantego Rynarzewskiego 1823-1863, dowódcy oddziału kurpiowskiego, ostatniego naczelnika wojskowego powiatu ostrołęckiego.
 
NAGOSZEWO, Gm. BROK
 
Mogiła przy szosie Warszawa – Białystok, na wschód od wsi. Mogiła kryje szczątki powstańców z oddziałów Maksymiliana Broniewskiego i Ludwika Lutyńskiego oraz okolicznych chłopów poległych 3 czerwca 1863 r.
 
NOWA WIEŚ, Gm. WARKA
 
Mogiła 30 powstańców z oddziału Władysława Grabowskiego poległych w Nowej Wsi 18 maja 1863 r. Przed II wojną światową Daszewski, właściciel majątku Nowa Wieś, wystawił pomnik w formie murowanego słupa.
 
W pobliskich Rytomczydłach przy szosie Warka – Grójec znajduje się kapliczka z kamienia polnego upamiętniająca powstańców z oddziału Grabowskiego.
 
NOWY PODOŚ, Gm. PŁONIAWY-BRAMURA
 
W lesie ok. 500 m na południowy zachód od wsi znajduje się mogiła z żeliwnym ażurowym krzyżem. W okresie międzywojennym dziedzic wsi wystawił w tym miejscu wysoki drewniany krzyż. Obecny pomnik pochodzi z 1966 r.
Pochowano tutaj powstańców z oddziału Tytusa Szteinkellera, który 8 lutego 1863 r. został zaatakowany przez liczącą ponad 500 żołnierzy kolumnę ppł. Wałujewa. Osaczeni na mokradłach orzyckich po ciężkich walkach skapitulowali. Poległo 16 powstańców, w tym Tytus Szteinkeller. Reszta oddziału została odprowadzona do niewoli do Makowa, gdzie większość rannych zmarła.
 
OLEKSÓW, Gm. GNIEWOSZÓW
 
Na cmentarzu parafialnym przy szosie Gniewoszów – Kozienice znajdują się dwie mogiły Mireckich, dziedziców wsi Chechel. Wg lokalnej tradycji obydwaj walczyli w powstaniu styczniowym. Obok nich pochowano Antoniego Słonczyńskiego, byłego oficera wojska polskiego z okresu powstania listopadowego.
W 2005 r. proboszcz wspólnie z władzami gminy urządził w tej części cmentarza kwaterę powstańczą dostawiając wysoki krzyż i głazy z tablicami pamiątkowymi.
 
ORZESZNIK, Gm. KLEMBÓW
 
Na północ od wsi przy leśnej drodze mieści się kapliczka wystawiona w okresie międzywojennym przez warszawiaków mających w Orzeszniku domki letniskowe. Wg tradycji jest to mogiła powstańców z 1863 r. Kapliczkę odnowiono w 2003 r.
 
OSIEK GÓRNY, Gm. GOŁYMIN OŚRODEK
 
Przy drodze w pobliżu szkoły znajduje się mogiła zbiorowa 80 powstańców styczniowych. Oddział Centkowskiego został rozbity przez rosyjską jazdę pod Mieszkami 22 sierpnia 1863 r. Zapewne spoczywają tu także powstańcy z innych oddziałów, gdyż straty polskie pod Mieszkami wyniosły łącznie 20 zabitych.
 
OSSA, Gm. ODRZYWÓŁ
 
Na cmentarzu są pochowani powstańcy styczniowi i prawdopodobnie żołnierze rosyjscy, którzy zginęli w bitwie stoczonej 10 lipca 1863 r. Po stronie polskiej walczył oddział „Dzieci Warszawy” dowodzony przez mjr. Ludwika Żychlińskiego. Oddział składał się z  tysiąca ludzi w tym żuawów, strzelców i kosynierów. W drugiej fazie bitwy Żychlińskiego wsparł oddział powstańczy Władysława Grabowskiego.
Na cmentarzu mogło zostać pochowanych od 70 do 120 zabitych.
 
OSTRÓW MAZOWIECKA
 
Dwa miejsca straceń i zapewne pochówku powstańców styczniowych.
U zbiegu ul. 1863 r. i Warszawskiej żeliwny krzyż na mogile. W 1864 r. rozstrzelano tu żołnierzy carskich, którzy przeszli na stronę polską: szeregowca Stiepana Szeremietiewa (9 maja) i podoficera Bonifacego Bielickiego (5 lipca).
 
Przy ul. Sikorskiego żeliwny krzyż osadzony na granitowym głazie oznacza miejsce stracenia w początkach stycznia 1864 r. Feliksa Ambrozieńskiego, żandarma narodowego; oraz 14 marca: Józefa Mroza i Teofila Wądołowskiego.
 
OTWOCK MAŁY, UROCZYSKO OSINY, GM. KARCZEW
 
Grób we wsi Otwock Mały na uroczysku Osiny -  pamiątka zwycięskiej bitwy powstańców z Moskalami. Rozległe tereny leśne Karczewa stanowiły dogodną kryjówkę dla powstańców. 3 marca 1863 r. oddział pod dowództwem Ziemiomysła Kuczyka składający się z 300 żołnierzy, wycofując się spod Glinianki w stronę Wisły, został doścignięty przez carską kolumnę Rejnthala. Rosjanie zaatakowali z dwukrotną siłą, a mimo to zostali odparci. Po tej potyczce zdemaskowany oddział przeprawił się po lodzie przez Wisłę, lecz następnego dnia został rozbity pod Górą Kalwarią.
 
PASZTOWA WOLA, Gm. RZECZNIÓW
 
 
Kapliczka słupowa (latarniowa) w Pasztowej Woli przy drodze 747 na trasie Iłża – Lipsko, upamiętniająca powstańców zamordowanych tu  w 1863 r. oraz 10 osób zamordowanych 11 sierpnia 1944 r.
 
PIASECZNO
 
Mogiła 12 powstańców z oddziału płk. Władysława Kononowicza położona w północnej części cmentarza parafialnego przy ul. Kościuszki. W 1935 r. z mogiły pobrano ziemię i przekazano komitetowi budowy Kopca Marszałka Józefa Piłsudskiego w Krakowie.  
 
PILICA, Gm. WARKA
 
Pomnik na wyniosłym wzgórzu nad Pilicą, wg tradycji na mogile powstańców z 1863 r.
 
PŁOCK
 
Na starym cmentarzu przy ul. Wieczorka znajduje się mogiła zbiorowa powstańców poległych 23 stycznia 1863 r. w ataku na odwach i koszary wojsk rosyjskich w Płocku.
 
Płock, baza silnego carskiego garnizonu, był miejscem wykonywania wyroków śmierci na schwytanych powstańcach. Przy ul. Powstańców, w pobliżu rogatek płońskich znajduje się ogrodzona metalowym parkanem kamienna tablica oznaczająca miejsce śmierci i pochówku gen. Zygmunta Padlewskiego, naczelnika wojskowego województwa płockiego. Wraz z nim 15 maja 1863 r. rozstrzelano adiutanta Celta Owczarskiego oraz Wojciecha Zegrzdę, naczelnika cywilnego województwa płockiego. Tu również straceni i pogrzebani zostali – 9 lutego 1863 r. Dionizy Jarzyński, Marian Woliński, Walerian Modest Ignacy Ostrowski oraz 21 lutego 1863 r.: Wojciech Kuśmierski i Gustaw Ćwirko.
 
PŁONIAWY-BRAMURA
 
Na miejscowym cmentarzu mogiła 9 powstańców z oddziału Tytusa Szteinkellera poległych 8 lutego 1863 r. w bitwie w Nowym Podosiu przy stawie Mnich.
 
PONIATOWO, Gm. ŻUROMIN
 
Mogiła zbiorowa powstańców z 1863 r. zlokalizowana przy murze na prawo od alei głównej cmentarza. Mogiła kryje prochy powstańców z oddziału Stanisława Zgliszczyńskiego ps. „Kaszuba”. Oddział został zaatakowany pod Rozwozinem 3 lipca 1863 r. przez przeważające siły rosyjskie esauła Dukmasowa. Powstańcy bronili się skutecznie i wycofali się w całkowitym porządku.
W tym samym dniu poległo pod Poniatowem 80 strzelców i kosynierów z oddziału por. Teofila Witkowskiego, który wpadł w zasadzkę i nie dotarł na pole bitwy. Pochowano ich przed wsią po lewej stronie drogi z Żuromina do Poniatowa.
 
PORĘBA, Gm. BRAŃSZCZYK
 
Kaplica grobowa Karola Frycze, ciężko rannego w bitwie pod Łączką 23 maja 1863 r., zmarłego następnego dnia we wsi Dybki.
Karol Frycze pochodził z saskiej rodziny osiadłej w Polsce. Powstanie rozpoczął jako szef sztabu u Władysława Cichorskiego „Zameczka” i Zygmunta Padlewskiego. Następnie został oficerem w oddziale Ignacego Mystkowskiego, a po jego śmierci pod Kietlanką 13 maja 1863 r. przejął dowodzenie. Kaplicę na terenie przykościelnym w Porębie wystawili w 1880 r. rodzice powstańca.
 
PRAŻMÓW
 
Zbiorowa mogiła powstańcza na cmentarzu parafialnym przy drodze do Woli Prażmowskiej.
Pochowano tu powstańców z oddziałów Władysława Grabowskiego, konnej żandarmerii Konstantego Sokołowskiego i partii Bajery.
 
PRZASNYSZ
 
W centralnej części cmentarza parafialnego przy ul. Ostrołęckiej wznosi się kapliczka – mauzoleum powstańcze. Pochowano tu Władysława Cieleckiego „Orlika” i Nowickiego, a w 1920 r. 21 żołnierzy Wojska Polskiego poległych w walce z bolszewikami.
Władysław Cielecki był dowódcą oddziału walczącego w województwie płockim. Rozstrzelano go 14 listopada w Przasnyszu, na polu, 150 m od ul. Stodulnej. Pogrzebano go w miejscu stracenia, ciało  później odnaleziono i pochowano na miejscowym cmentarzu.
 
PUZNÓWKA, Gm. PILAWA
 
Kopiec wzniesiony na cmentarzu kryjącym szczątki poległych powstańców styczniowych, żołnierzy obu wojen światowych oraz wojny polsko – bolszewickiej. Dokładna liczba pochowanych jest nieznana, w 1944 r. pochowano tu prawdopodobnie ok. 50 żołnierzy polskich i radzieckich.
 
RADOM
 
Cokół przy ul. Malczewskiego 26 oznacza miejsce stracenia i zapewne pochówku płk. Zygmunta Chmieleńskiego. W czasie powstania styczniowego skazańców wieszano na rynku lub rozstrzeliwano przy szosie warszawskiej za koszarami Mohylewskiego Pułku Piechoty. Oprócz Chmieleńskiego stracono tu 29 powstańców.
Zygmunt Chmieleński, absolwent wojennej akademii w Petersburgu, porucznik artylerii, porzucił armię carską i skończył szkołę podchorążych w Genui i Cuneo. Przedostał się do kraju po wybuchu powstania, w stopniu kapitana stoczył 11 potyczek. Już jako pułkownik został szefem sztabu II korpusu gen. Józefa Hauke-Bosaka. Został rozstrzelany 23 grudnia 1863 r. W kościele oo. Bernardynów znajduje się epitafium płk. Chmieleńskiego, jednak z błędem w nazwisku i dacie śmierci.
 
Na terenie koszar rozstrzelany został także 24 marca 1864 r. por. Leopold Monceu „Brański”, Austriak, oficer 57 pułku piechoty księcia meklemburskiego.
 
W kościele oo. Bernardynów w Radomiu znajduje się także sarkofag ze szczątkami płk. Dionizego Czachowskiego. Urodzony w Niedabylu koło Białobrzegów Czachowski był ciotecznym bratem Fryderyka Chopina. W powstaniu służył najpierw w korpusie Mariana Langiewicza, później jako naczelnik wojskowy województwa sandomierskiego samodzielnie dowodził oddziałem. Poległ 6 listopada 1863 r. pod Jaworem Soleckim. Czachowski spoczął na cmentarzu w Bukównie. W 1938 r. szczątki Czachowskiego zostały ekshumowane  i uroczyście pochowane w sarkofagu w mauzoleum wybudowanym przed kościołem św. Katarzyny (klasztor i kościół oo. Bernardynów). W 1940 r. Niemcy zniszczyli mauzoleum, ale prochy pułkownika zdołano ukryć w kościele. Dopiero w 1979 r. odnaleziono je ponownie. Prochy Dionizego Czachowskiego spoczywają obecnie w sarkofagu w bocznej nawie kościoła św. Katarzyny.
 
RADZANÓW LAS, Gm. RADZANÓW
 
Mogiła powstańców z oddziału Zygmunta Padlewskiego poległych 21 marca 1863 r. w bitwie pod Wróblowem.
 
ROZNISZEW, Gm. MAGNUSZEW
 
Mogiła na cmentarzu parafialnym kryje szczątki 22 powstańców z oddziału płk. Władysława Kononowicza poległych 14 maja 1863 r. W miejscu powstańczego obozu w 1990 r. mieszkańcy okolicznych wsi ufundowali pomnik w formie leżącego miecza – krzyża.
 
SEROCZYN, Gm. WODYNIE
 
Miejsce kaźni i spoczynku księdza Wawrzyńca Lewandowskiego. Przed szkołą jego imienia znajduje się płyta nagrobna i pomnik z głazów granitowych zwieńczony krzyżem, postawiony w 1936 r.
 
Wawrzyniec Lewandowski był bratem stryjecznym płk. Walentego Lewandowskiego, naczelnika wojskowego województwa podlaskiego w powstaniu styczniowym. Podczas powstania styczniowego był członkiem komitetu powstańczego. Na plebanii ukrywał broń, dostarczał ukrywającym się w lesie powstańcom z oddziału ks. Brzóski żywność. Aresztowany 9 lipca 1864 r. Wyrok przez powieszenie wykonano publicznie 4 sierpnia 1864 r. Ciało wrzucono do dołu, mogiłę stratował oddział Kozaków, żeby parafianie nie wiedzieli, w którym miejscu pochowany jest ksiądz. Miejsce pochówku zostało jednak pomysłowo zaznaczone przez kilku mieszkańców Seroczyna.
 
Ufundowano tu tablicę marmurową i pomnik. W 1925 r. rozpoczęto budowę szkoły podstawowej noszącej imię bohaterskiego księdza.
 
SIEDLCE
 
Wysoka kolumna z czerwonego piaskowca zwieńczona krzyżem oznacza miejsce straceń i pochówku powstańców styczniowych, położone obecnie na terenie szkoły podstawowej nr 5 im. Władysława Rawicza. Pomnik odsłonięto 31 maja 1925 r. Na cokole wymieniono nazwiska dziewięciu powstańców straconych w tym miejscu:
 
Władysław Rawicz, uczestnik powstania styczniowego, naczelnik cywilny województwa podlaskiego.   Rozstrzelany 21 listopada 1863 r. w Siedlcach.
Wiersz poświęcił mu Teofil Lenartowicz, był również bohaterem dramatu Walerii Ciemniewskiej Władysław Rawicz. Dramat w 4 aktach (Lwów 1917). W maju 1925 r. odsłonięto w Siedlcach jego pomnik, a w 1932 r. jego imię otrzymała Szkoła Podstawowa nr 5 w Siedlcach.
 
Mikołaj Moritz i Aleksander Olszewski, straceni 9 marca 1863 r.
 
Aleksander Czarnecki „Bończa”, rozstrzelany 15 czerwca 1863 r.
 
Konstanty Micewicz, stracony 15 lipca 1863 r.
 
Władysław Czarkowski „Czajka”, „Czajkowski”, „Pióro”, rozstrzelany w Siedlcach 29 lipca 1863 r.
 
Adam Radowicki, rozstrzelany 24 sierpnia 1863 r.
 
Feliks Obniński, rozstrzelany 5 października 1863 r.
 
Ignacy Franciszek Więckowski, rozstrzelany 10 grudnia 1863 r.
 
W Siedlcach zostali rozstrzelani także niewymienieni na pomniku: Rudolf Freytag, Michał Burzyński,  Hieronim Jasiński, Franciszek Byszewski
 
SIERPC
 
Zbiorowa mogiła powstańców przy skrzyżowaniu dróg do Rypina i Lipna, w pobliżu cmentarza parafialnego. 4 lutego 1863 r. oddział Waleriana Ostrowskiego zajął Rypin, a następnego dnia Sierpc. 8 lutego Rosjanie odbili miasto, rozbijając oddział. Wśród zabitych powstańców pochowanych na skraju miasta znalazł się ich dowódca.
 
SŁOMCZYN, Gm. KONSTANCIN-JEZIORNA
 
W centralnej części cmentarza parafialnego znajduje się grób Ignacego Robaka zmarłego 27 maja 1863 r. Był to najprawdopodobniej jeden z uczestników bitwy pod Chojnowem.
 
SŁUBICE
 
Miejsce kaźni i mogiła zbiorowa powstańców z oddziału Nadmillera, na skraju wsi przy drodze do Piotrówka. Poległo 30 powstańców, 13 wziętych do niewoli stracono.
 
 
SMARDZEWO, Gm. SOCHOCIN
 
Pomnik nieopodal szkoły podstawowej w formie kamiennego kopca zwieńczonego krzyżem.
 
SMORZOGÓW, Gm. PRZYSUCHA
 
Na miejscowym cmentarzu parafialnym mogiła w formie kamiennego kopca zwieńczonego metalowym krzyżem.
30 czerwca 1863 r. w rejonie Goździkowa – Mechlina doszło do walki oddziału żandarmerii konnej narodowej Kazimierza Wiśniewskiego z kolumną rosyjską. Powstańcy zostali rozbici, a siedmiu poległych pochowano w pobliskim lesie. Szczątki powstańców zostały przeniesione do mogiły na cmentarzu w 1928 r.
 
SOKOŁOWO WŁOŚCIAŃSKIE, Gm. OBRYTE
 
Przy drodze do wsi Bielino znajduje się mogiła powstańców z oddziału Ramotowskiego „Wawra” i Jasińskiego poległych 14 lipca 1863 r. pod Rząśnikiem. Poległych  ponad 80 powstańców grzebano w okolicach Sokołowa.
 
SOKOŁÓW PODLASKI
 
Pomnik w miejscu kaźni ks. gen. Stanisława Brzóski i jego adiutanta Franciszka Wilczyńskiego.
10 marca 1863 r. w Łukowie ks. Brzóska został aresztowany przez władze rosyjskie za głoszenie kazania patriotycznego. Sąd wojenny skazał go na 2 lata twierdzy w Zamościu, karę zmniejszono do roku, w więzieniu przebywał 3 miesiące. Mianowany przez Rząd Narodowy naczelnym kapelanem wojsk powstańczych w stopniu generała. Podczas powstania brał udział w bitwach pod Siemiatyczami, Woskrzenicami, Gręzówką, Włodawą, Sławatyczami i Fajsławicami. Wiosną 1864 r. zorganizował około czterdziestoosobowy oddział konny, rozbity dopiero w końcu grudnia tego samego roku.
 
W 1865 r. ukrywał się wraz ze swym adiutantem Franciszkiem Wilczyńskim we wsi Krasnodęby-Sypytki pod Sokołowem, w domu sołtysa Ksawerego Bielińskiego. Miejsce pobytu księdza wskazała w wyniku tortur Antonina Konarzewska, kurierka Rządu Narodowego. Wyrokiem sądu polowego został skazany na powieszenie. Wyrok zaakceptował namiestnik Królestwa Polskiego, Rosjanin narodowości niemieckiej, feldmarszałek Fryderyk Wilhelm Rembert hrabia von Berg. Egzekucję na ks. Brzósce i Wilczyńskim wykonano 23 maja 1865 r. na rynku w Sokołowie Podlaskim. Ciała straconych Rosjanie pochowali w twierdzy brzeskiej.
 
SOLEC NAD WISŁĄ
 
Na miejscowym cmentarzu parafialnym znajduje się grób weterana powstania styczniowego Stanisława Chmielnickiego. Służył w oddziale gen. Mariana Langiewicza. Zmarł 6 września 1916 r.
 
STARY PODOŚ, Gm. PŁONIAWY-BRAMURA
 
Pomnik wzniesiony w 2009 r., upamiętniający bitwę powstańców styczniowych 8 lutego 1863 r. Poległo wówczas 16 powstańców, a 13 dostało się do niewoli i w większości zostało rozstrzelanych.
 
STOK LACKI, Gm. SIEDLCE
 
W czasie powstania styczniowego doszło w Stoku Lackim do walk mających na celu opanowanie kwater stacjonującej tu kompanii wojsk carskich. Oddział dowodzony przez Mikołaja Moritza i Aleksandra Olszewskiego liczący ponad 300 powstańców zaatakował 23 stycznia 1863 r. Do akcji włączył się maszerujący z Łosic oddział Władysława Czarkowskiego. Kiedy jednak nadeszła pomoc w sile 2 kampanii piechoty i sotni kozaków, powstańcy nie wytrzymali ataku i wycofali się. Do niewoli wzięto 40 powstańców, m.in. Moritza i Olszewskiego. W bitwie zginęło 10 powstańców, a 26 było rannych. Straty wojsk carskich wynosiły 7 poległych i 10 rannych. Rosjan pochowano na dawnym cmentarzu cholerycznym na tzw. Grycznej Górze. Miejsce mogiły wyznacza dziś murowana kapliczka z pocz. XIX w.
 
STROMIEC, Gm. STROMIEC
 
Mogiła zbiorowa na cmentarzu parafialnym. Pochowano w niej powstańców poległych w maju 1863 r. podczas przebijania się oddziału mjr. Drewnowskiego do Puszczy Kozienickiej. Z zachowanych akt zgonu wynika, że spoczywają tu nieznani powstańcy w wieku od 18 do 30 lat.
 
SULERZYŻ, Gm. GLINOJECK
 
Na cmentarzu parafialnym w Sulerzyżu znajduje się mogiła zbiorowa 12 powstańców poległych pod Rydzewem 8 września 1863 r.
 
W czasie walki wyróżnił się żandarm konny Jan Mościcki (stryj Ignacego Mościckiego) organizując osłonę wycofujących się towarzyszy. Jako jedyny z trzynastu poległych nie spoczął we wspólnej mogile, lecz został pochowany w Lekowie.
 
Na cmentarzu w Sulerzyżu mają spoczywać także powstańcy polegli pod Rydzewem we wcześniejszych walkach. 12 marca 1863 r. został tam rozbity oddział Jurkowskiego.
 
5 maja 1863 r. doszło pod Rydzewem do walki oddziału dowodzonego przez Tomasza Kolbe z wojskami rosyjskimi. Kolbe z 17 powstańcami osłaniał odwrót. Z tej grupy polegli wszyscy powstańcy z wyjątkiem ciężko rannego Józefa Trębickiego.
 
SZCZUTOWO, Gm. SZCZUTOWO
 
Dwie mogiły na cmentarzu parafialnym. Na wprost bramy obelisk na wielostopniowej podstawie wieńczy mogiłę powstańców z oddziału Wiktora Jurkowskiego rozbitego świeżo po sformowaniu na tzw. „Koziołku” pod Sierpcem. Pomnik poświęcono 16 maja 1930 r.
 
W osobnej mogile spoczęło 10 powstańców z oddziału Jakoby’ego, poległych 25 lutego 1863 r. pod Słupią.
 
SZWELICE, Gm. KARNIEWO
 
Na cmentarzu parafialnym mogiła 18 kawalerzystów z oddziału Ziembińskiego, poległych 3 września 1863 r. pod Czarnostowem. Możliwe, że Rosjanie stracili jeńców w miejscu potyczki, która do dziś upamiętniona jest jako miejsce kaźni.
 
SZYDŁOWIEC
 
Obelisk na cmentarzu parafialnym upamiętnia trzy kolejne starcia z carskimi wojskami i najprawdopodobniej oznacza mogiłę zbiorową poległych powstańców. Z 22 na 23 stycznia 1863 r. miasto zaatakował oddział płk. Mariana Langiewicza. Rosjanie wycofali się z miasta, jednak odbili je następnego dnia. 27 maja 1863 r. rosyjski garnizon Szydłowca rozbił oddział por. Kazimierza Wiśniewskiego. 8 listopada 1863 r. rosyjską straż miejską rozbroił ppłk Jan Rudowski.
 
TARCZYN
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się mogiła zbiorowa powstańców z oddziału Pawła Gąsowskiego „Pawełka” poległych 30 września 1863 r. Oddział przebił się przez okrążenie rosyjskich kolumn w Przypkach tracąc 11 ludzi, w tym byłego oficera pruskiego Glogiera.
 
TARGOWICA, Gm. KAŁUSZYN
 
Krzyż upamiętniający walki powstańcze w latach 1863 – 1865.
 
TRUSKAW, Gm. IZABELIN
 
Na zachodnim krańcu wsi przy posesji nr 227 znajduje się mogiła powstańcza. Wg. miejscowej tradycji ma tam spoczywać dowódca oddziału powstańczego ps. „Krzywa Łapka”, rozbitego 14 kwietnia 1863 r. pod Zaborowem Leśnym.
 
UNIECK, Gm. RACIĄŻ
 
Mogiła zbiorowa na cmentarzu parafialnym, w której pochowano powstańców z oddziału Kazimierza Wolskiego, byłego żołnierza Garibaldiego. Liczący ok. 100 powstańców oddział został 28 stycznia 1863 r. osaczony w Uniecku przez kolumnę płk. Sierzputowskiego.
 
UNIERZYŻ, Gm. STRZEGOWO
 
Na cmentarzu parafialnym spoczywa Tomasz Kolbe, legendarny dowódca i naczelnik powstańczy w powiecie przasnyskim. Osaczony przez kolumnę Wałujewa 5 maja 1863 r. pod Rydzewem, wraz z osiemnastoma ochotnikami osłaniał odwrót oddziału ratując życie podkomendnych. Jako ostatni z grupy osłonowej, wielokrotnie ranny, popełnił samobójstwo. Wałujew doceniając odwagę przeciwnika, nakazał miejscowej ludności godnie go pochować, co diametralnie różniło się od zwyczajowego postępowania Rosjan z poległymi przeciwnikami.
 
UROCZE – HENRYKÓW, Gm. PIASECZNO
 
Zbiorowa mogiła powstańców z oddziałów Władysława Grabowskiego i Konstantego Sokołowskiego, rozbitych pod Raciborami 5 sierpnia 1863 r. Mogiła na gruntach wsi Henryków przy drodze na Złotokłos urządzona została w 1918 r.
 
WARKA
 
Kopiec w miejscu egzekucji ppłk. Władysława Kononowicza, kpt. Edwarda Nełęcz-Sadowskiego, Feliksa Łąbędzkiego, która miała miejsce w święto Bożego Ciała 4 czerwca 1863 r. Ppłk Kononowicz i jego oficerowie bardzo mocno dali się we znaki rosyjskim oddziałom odnosząc kilka świetnych zwycięstw. Powstańców pochowano w miejscu kaźni. Według niepotwierdzonego przekazu ciała miały zostać ekshumowane na cmentarz parafialny.
 
WARSZAWA, CMENTARZ POWĄZKOWSKI (katolicki)
 
Mogiła Pięciu Poległych (kw. 178, rząd VI): chociaż kryje szczątki ofiar przedpowstaniowej manifestacji patriotycznej z 27 lutego 1861 r., stała się symbolem atmosfery poprzedzającej wybuch powstania w Królestwie Polskim. Zabici przez Rosjan na Krakowskim Przedmieściu
stali się symbolem oporu wobec carskiego reżimu.
 
Grób Agatona Gillera (kw. 13, rząd 6, gr. 2) historyka, działacza narodowego, członka Komitetu Centralnego i Rządu Narodowego. Po upadku powstania działał w Szwajcarii organizując Muzeum Narodowe Polskie w Rapperswilu. Zmarł w Stanisławowie w 1887 r. i  pochowany został na cmentarzu sapieżyńskim. W 1981 r. wobec zagrożenia całkowitym zniszczeniem grobu, dzięki staraniom środowisk polonijnych szczątki Agatona Gillera zostały sprowadzone do Warszawy.
 
WARSZAWA, CMENTARZ WOJSKOWY
 
Kwatera Weteranów Powstania Styczniowego. Pochowano tu 68 (w tym 8 nieznanych) weteranów powstania. Na murze upamiętniono 212 powstańców zmarłych w więzieniach carskich.
 
WARSZAWA, CMENATRZ ŻYDOWSKI
 
Grób Michała Landy
 
Grób Henryka Wohla
 
WARSZAWA, CMENTARZ EWANGELICKO-AUGSBURSKI
 
Grób Jana Peuckera
 
Grób Edwarda Jurgensa
 
WARSZAWA, CMENTARZ WILANOWSKI
 
Tablica na kaplicy cmentarnej upamiętniająca Wincentego i Józefa Biernackich oraz Kazimierza Olesińskiego straconych w Powsinku 5 grudnia 1864 r. za walkę o niepodległość Polski.
 
WARSZAWA, CYTADELA
 
Symboliczny cmentarz więźniów pod Bramą Straceń.
 
WARSZAWA, PARK TRAUGUTTA
 
Miejsce stracenia członków Rządu Narodowego.
 
WĘGRÓW
 
Głaz z krzyżem na mogile zbiorowej powstańców poległych w obronie Węgrowa 1-3 lutego 1863 r.
 
Przy drewnianym kościele cmentarnym indywidualny grób powstańca Edwarda Marskiego.
 
WIĄZOWNA
 
Zbiorowa mogiła powstańcza na cmentarzu parafialnym. Spoczywają tu powstańcy z oddziału Jankowskiego polegli 25 maja 1863 r. podczas udanej zasadzki na kolumnę rosyjską konwojującą 180 rekrutów (40 uwolniono).
 
WIERZBNO
 
Na kościelnym cmentarzu mogiła 17 powstańców z oddziału Kazimierza Kobylańskiego rozbitego 29 października 1863 r. przez kolumnę pościgową płk. Rombacha z Węgrowa.
 
ZABORÓW LEŚNY, Gm. STARE BABICE
 
Mogiła zbiorowa 76 powstańców z oddziału „Dzieci Warszawy” Walerego Remiszewskiego.
 
ZAKROCZYM
 
Miejsce kaźni powstańców z 1863 r. na rynku w Zakroczymiu. Latarnia, na której wieszano schwytanych powstańców zniszczona została w 1939 r., zrekonstruowana w 1965 r.
 
ZAMBRZYKÓW STARY, Gm. SOBIENIE JEZIORY
 
Mogiła 60 powstańców przy drodze do Karczunku, na wschód od wsi.
 
18 marca 1863 r. połączone oddziały Józefa Jankowskiego, Józefa Matlińskiego „Janko Sokoła” i Gustawa Wyssogoty Zakrzewskiego zostały zaatakowane przez silną kolumnę pościgową wojsk carskich gen. mjr. Kreutza. W dwóch starciach pod Dziecinowem i Zambrzykowem powstańcy zostali rozbici.
 
ZATORY
 
Mogiła zbiorowa powstańców z 1863 r. na cmentarzu parafialnym.
W lipcu 1863 r. w okolicy rozegrały się duże bitwy oddziałów powstańczych, m.in. 14 lipca pod Rząśnikiem, 15 lipca pod Porządziem.
 
ZAWADY, Gm. CZERWONKA
 
Na cmentarzu parafialnym mogiła zbiorowa powstańców z oddziału Józefa Trąpczyńskiego, poległych 16 lipca 1863 r. pod Szygami. Poległo wówczas 80 powstańców. Ranny Trąpczyński, ukryty na plebanii, na wieść o nadejściu kozaków popełnił samobójstwo.
 
ZIELUŃ, Gm. LUBOWIDZ
 
Mogiła zbiorowa na cmentarzu parafialnym. Spoczywa tu 28 (w tym 10 nieznanych z nazwiska) powstańców z oddziałów Włocha mjr. Camillo Leneizo i Bronisława Gasztowta poległych 14 października 1863 r. pod Osówką.
Poleć znajomemu