| |
A | A | A

Województwo Wielkopolskie

BRDÓW, Gm. BABIAK, CMENTARZ PARAFIALNY

 
Mogiła zbiorowa, w której spoczywa około 50-70 powstańców poległych 29 kwietnia 1863 r. w przegranej bitwie pod Brdowem, dowodzonej przez francuskiego oficera płk. Leona Younga de Blankenheima. Na rozkaz burmistrza Brdowa Józefa Baklińskiego ciała poległych w bitwie pod Brdowem zostały przewiezione i pochowane na cmentarzu parafialnym.
29 kwietnia 1863 r. liczący około 500 powstańców oddział płk. Leona Younga de Blankenheima został zaatakowany przez dwukrotnie liczniejszą kolumnę wojsk carskich dowodzoną przez gen. Kostandę. Powstańcy zostali rozbici, zginął również dowódca.
 
Mogiła indywidualna Franciszka Złotnickiego, który został zamordowany przez Kozaków na drodze, po bitwie pod Brdowem stoczonej 29 kwietnia 1863 r.
 
 
Mogiła indywidualna, w której spoczywają szczątki Karola Libelta. Karol Libelt z chwilą wybuchu powstania pośpieszył pod dowództwo Younga de Blankenheim. W bitwie pod Brdowem 29 kwietnia 1863 r. został ciężko ranny, a następnie dobity kolbami karabinów przez żołnierzy wojsk carskich. Pierwotnie został pochowany 1 maja 1863 r. w odrębnej trumnie wraz z innymi powstańcami. Mogiłę indywidualną ufundowała w 1920 r. rodzina poległego.
 
Mogiła indywidualna por. Karola Sikorskiego, weterana powstania, zmarłego 13 października 1924 r.
 
Symboliczna mogiła pułkownika Younga de Blankenheima, wybudowana staraniem miejscowego proboszcza Leona Jarosińskiego w 1917 r.  Zwłoki poległego zostały zabrane przez rodzinę do Francji.
 
BRONISZEWO, Gm. WIERZBINEK
 
Mogiła indywidualna Józefa Wiklińskiego poległego w bitwie pod Nową Wsią 21 lutego 1863 r. Oddział dyktatora powstania styczniowego gen. Ludwika Mierosławskiego został rozbity przez 14. Ołoniecki Pułk Piechoty dowodzony przez płk. Jurija Szylder-Szuldnera. W wyniku tej bitwy Mierosławski opuścił Królestwo Kongresowe i udał się na emigrację.
 
CIERPIATKA
 
Symboliczny krzyż z tablicą. Takie miejsca często okazują się być miejscami straceń i pochówków powstańców.
 
DOBROSOŁOWO, Gm. KAZIMIERZ BISKUPI
 
Zbiorowa mogiła, w której spoczywa około 100 powstańców poległych 2 marca 1863 r. pod Dobrosołowem w bitwie dowodzonej przez Kazimierza Mielęckiego i płk. Antoniego Garczyńskiego. Straty wśród powstańców byłyby wyższe gdyby nie bohaterska obrona 28 strzelców dowodzonych przez por. Nepomucena Marczyńskiego. Osłonili oni odwrót głównych sił powstańców. Spośród poległych w bitwie wymienia się m.in. następujące nazwiska: por. Nepomucen Marczyński, Leopold Tripitz, Józef Poniński.  
 
GRABOWA, Gm. RYCHWAŁ
 
Zbiorowa mogiła usytuowana na skraju lasu, koło miejscowości Grabowa, w której pochowano nieznanych powstańców poległych w zachodniej części dawnego Królestwa Kongresowego przy granicy z zaborem pruskim.
 
GROCHOWY, Gm. RYCHWAŁ
 
Zbiorowa mogiła ks. Stefana Cieślaka i 24 nieznanych powstańców z oddziału płk. Edmunda Calliera, poległych w zwycięskim boju na polach wsi Grochowy stoczonym 30 maja 1863 r. z wojskami carskimi dowodzonymi przez płk. Bersmena. Po trwających ponad trzy godziny walkach powstańcy zmusili żołnierzy rosyjskich do wycofania się z pola bitwy. Ks. Cieślak należał do zgromadzenia księży Bernardynów z Koła. Był kapelanem w oddziale pułkownika Cieszkowskiego.
 
GRODZIEC
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się zbiorowa mogiła 42 powstańców z oddziału dowodzonego przez płk. Edmunda Calliera, poległych w przegranej walce pod Grodźcem i Borowem stoczonej 31 maja 1863 r. W wyniku starcia powstańcy zostali rozbici a Callier opuścił oddział.
 
IGNACEWO, Gm. ŚLESIN
 
We wsi przy szosie Sompolno-Ślesin usytuowana jest zbiorowa mogiła 163 powstańców z oddziału gen. Edmunda Taczanowskiego, którzy polegli 8 maja 1863 r. w przegranym boju pod Ignacewem z przeważającymi siłami rosyjskimi dowodzonymi przez gen. Krasnokuckiego.
 
KAZIMIERZ BISKUPI
 
Zbiorowa mogiła, w której prawdopodobnie spoczywają szczątki czterech powstańców poległych 1 marca 1863 r. w zwycięskim boju pod Bieniszewem.W powstaniu brało udział wielu mieszkańców Kazimierza i jego okolic. Komisja Lekarska przy Rządzie Narodowym utworzyła w Kazimierzu jeden z dziewięciu szpitali czynnych na terenie województwa kaliskiego, w związku z tym wielu mieszkańców działało w powstańczej służbie zdrowia.
 
KLECZEW
 
Zbiorowa mogiła powstańców z oddziału płk. Edmunda Calliera i Wincentego Raczkowskiego poległych w bitwie stoczonej pod Kleczewem 10 czerwca 1863 r. Zginęło wówczas 45 powstańców, nie wiadomo jednak czy wszyscy spoczywają w tej mogile.
 
KONIN, ZAMEK-MUZEUM W KONINIE-GOSŁAWICACH
 
Mogiła indywidualna powstańca, który zmarł 26 marca 1863 r. w lazarecie powstańczym
w Gosławicach. Powstaniec prawdopodobnie został ranny 22 marca 1863 r. podczas bitwy rozegranej pod Młynem Olszowym (Tatarakiem) dowodzonej przez Kazimierza Mielęckiego.
 
KONIN, ul. KOLSKA
 
Mogiła indywidualna usytuowana na cmentarzu parafialnym, w której spoczywają szczątki oo. Maksymiliana Tarejwo, kapelana oddziałów powstańczych dowodzonych przez gen. Edmunda Taczanowskiego i Józefa Oksińskiego.
O. Maksymilian Tarejwo (pseudonim „Dąb” i „Piounek”)  z polecenia Józefa Oksińskiego kierował również organizacją chłopską. Od 1864 r. ukrywał się w specjalnie przygotowanej skrytce nad zakrystią, w klasztorze w Lądzie. Prawdopodobnie wydany został przez miejscowego klucznika. Po aresztowaniu, w nocy z 27 na 28 czerwca 1864 r., został skazany na karę śmierci przez powieszenie. Wyrok wykonano 19 lipca 1864 r.
 W konsekwencji ukrywania o. Maksymiliana Tarejwo klasztor w Lądzie został zamknięty, zakonnicy zaś zostali zesłani do Tunki nad jeziorem Bajkał.
 
KOSTRZYN WIELKOPOLSKI, CMENTARZ PARAFIALNY
 
Mogiła indywidualna weterana powstania, por. Teofila Doga.
 
Wincenty Kowalski, weteran powstania, pochowany w grobie rodzinnym.
 
KOŹMIN WIELKOPOLSKI, CMENTARZ PARAFIALNY
 
Mogiła indywidualna Józefa Kaniewskiego, oficera Wojska Polskiego zmarłego w  1870 r.
 
KRASZEWICE
 
Mogiła indywidualna usytuowana na cmentarzu parafialnym, w której spoczywają szczątki Romana Pikulskiego. Pikulski został ranny 27 lutego 1863 r. w potyczce pod Czajkowem. Napadnięty i przywiązany do ogona końskiego przez Kozaków, został zatratowany na śmierć.
 
LĄDEK
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się zbiorowa mogiła, która prawdopodobnie kryje szczątki powstańców z oddziałów Mielęckiego lub Taczanowskiego walczących w okolicach Lądka w marcu i lipcu 1863 r. Mogiła została urządzona w 1933 r.
 
LICHEŃ STARY, Gm. ŚLESIN
 
Mogiła zbiorowa usytuowana na terenie sanktuarium Matki Boskiej Częstochowskiej,
w której spoczywają szczątki powstańców z oddziału kosynierów Michała Sokolnickiego, poległych w przegranej bitwie stoczonej w Licheniu 8 i 9 maja 1863 r. Podczas nierównej walki zginęli wszyscy powstańcy. W mogile pochowano również Witolda Turno.
Witold Turno był podporucznikiem II pułku gwardii w Berlinie. Od 1861 r. działał w konspiracji, czego konsekwencją było aresztowanie. 26 marca 1863 r. trafił do oddziału powstańczego w Słupcy. Został ranny w boju pod Ignacewem i przewieziony do Starego Lichenia. Zmarł 9 maja 1863 r.
 
ŁASZCZYN, Gm. RAWICZ
 
Mogiła indywidualna Stefana Bobrowskiego naczelnika Warszawy z obozu „czerwonych”, który zginął 12 kwietnia 1863 r. w pojedynku z hrabią Antonim Gurowskim z obozu „białych”.
 
Stefan Bobrowski  w styczniu 1863 r. został wprowadzony przez Zygmunta Padlewskiego w skład Komitetu Centralnego, a także został członkiem Tymczasowego Rządu Narodowego. Nie wierzył w sukces powstania, ale 3 stycznia 1863 r. głosował za jego rozpoczęciem. Bobrowski został przewodniczącym Komisji Wykonawczej Rządu Narodowego i naczelnikiem Warszawy. Faktycznie to on sprawował władzę nad działalnością powstania. Z inicjatywy Bobrowskiego oficjalnym symbolem powstańców były godła Polski, Litwy i Rusi (Orzeł, Pogoń i Archanioł).
 
W miejscu śmierci Stefana Bobrowskiego w Lesie Łaszczyńskim, 5 km na zachód od Łaszczyna znajduje się głaz pamiątkowy.
 
MIECZOWNICA, Gm. OSTROWITE
 
Na wschodnim krańcu wsi koło lasku znajduje się zbiorowa mogiła powstańców z oddziałów Kazimierza Mielęckiego i Antoniego Garczyńskiego, poległych w boju pod Dobrosołowem 2 marca 1863 r. W mogile spoczywają m.in. Jagło, Krąkowski, Alfons Laskowski.
Obok mogiły znajduje się pomnik wybudowany w 1916 r., następnie zburzony przez Niemców podczas II wojny światowej i ponownie odtworzony w 1953 r.
 
MUROWANIEC, Gm. KOŹMINEK
 
Mogiła symboliczna usytuowana w lesie,  poświęcona powstańcom z oddziału pod dowództwem W. Korytkowskiego.
 
MYSZAKÓWEK, Gm. ZAGÓRÓW
 
Przy szosie Pyzdry-Rychwał w lesie znajduje się zbiorowa mogiła powstańców. Spoczywają w niej prawdopodobnie szczątki powstańców z oddziału Edmunda Taczanowskiego, który 29 lutego 1863 r. stoczył zwycięski bój z kolumną wojsk rosyjskich. O zwycięstwie powstańców zdecydował atak kosynierów.
 
NOWA WIEŚ, Gm. SŁUPCA
 
Na zachodnim skraju wsi znajduje się mogiła, która kryje szczątki trzech powstańców - strzelców konnych (w wieku 22-25 lat) z oddziału Aleksandra Matysiewicza, którzy polegli w potyczce stoczonej 7 lipca 1863 r.
 
ORCHOWO
 
Mogiła indywidualna Waleryana Kucharskiego, który został ranny w boju pod Olszową 22 marca 1863 r.  Zmarł w Orchowie w wieku ok. 18 lat 30 maja 1863 r.
22 marca 1863 r. rozegrała się bitwa oddziału powstańczego dowodzonego przez Kazimierza Mielęckiego z wojskami rosyjskimi pod Młynem Olszowym (Tatarakiem). Zginęło wówczas 11 powstańców.
 
OSTRÓW WIELKOPOLSKI, CMENTARZ PARAFIALNY
 
Mogiła indywidualna Józefa Kajzera.
Józef Kajzer ps. „Wężyk” brał czynny udział w powstaniu styczniowym w 1863 r. początkowo w oddziale płk. Edmunda Calliera i gen. Young de Blanchenheima, a następnie pod dowództwem Szumańskiego walczył pod Szczawinem Kościelnym, Tomaszowem, Rawą i Uniejowem. Za udział w powstaniu stanął przed sądem pruskim i został skazany na sześć miesięcy twierdzy. Karę odsiedział w cytadeli poznańskiej. Zmarł w styczniu 1933 roku podczas obchodów 70. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego w Poznaniu.
 
Mogiła indywidualna weterana powstania styczniowego Ignacego Maciejewskiego, zmarłego 14 maja 1895 r.
 
POZNAŃ, CMENTARZ PARAFIALNY NA GÓRCZYNIE
 
Mogiła indywidualna weterana Damazego Pobóg Trzcińskiego (1833-1907).
 
POZNAŃ, CYTADELA
 
Kwatera weteranów powstania styczniowego.
 
PYZDRY, ul. NIEPODLEGŁOŚCI
 
Na cmentarzu parafialnym znajduje się zbiorowa mogiła powstańców z oddziału Edmunda Taczanowskiego, poległych lub zmarłych z ran w zwycięskiej bitwie 29 kwietnia 1863 r. pod Pyzdrami. W mogile zostali pochowani: Feliks Jankowski, Francóa Patit - Feucheux, Telesfor Hutta, Konstanty Koźmiński, Tomasz Urbaniak, Kazimierz Kordoliński, Maksymilian Mierczyński, Jan Radzicki, Mieczysław Głowiński, Konstanty Siekierski, Stanisław Szczepański.
 
RAJSKO, Gm. OPATÓWEK
 
W grobie rodzinnym spoczywają szczątki weterana powstania Mariana Wołowskiego (1828-1909), właściciela Oszczeklina.
 
Grobowiec weterana Józefa Arnolda zmarłego 31 grudnia 1885 r.
 
RAWICZ
 
Tablica z nazwą ulicy i tablica informacyjna o Stefanie Bobrowskim, członku Centralnego Komitetu Powstania Styczniowego i faktycznym kierownik walki w pierwszym okresie powstania. Bobrowski zginął 12 kwietnia 1863 r. w lesie Łaszczyńskim.
 
ROŻNOWA, Gm. ŚLESIN
 
We wsi położona jest mogiła, w której spoczywają szczątki nieznanych z nazwiska 2 powstańców poległych 8 maja 1863 r. w boju stoczonym pod Ignacowem, gdzie partia powstańcza dowodzona przez Edmunda Taczanowskiego została pobita przez dwukrotnie silniejszy oddział rosyjski gen. Andrieja Brunnera. Zginęło wówczas 200 Polaków, a oddział uległ rozbiciu.
 
RUSZKOWO
 
Pomnik upamiętniający powstańców poległych 10 kwietnia 1863 r.
 
SADLNO, Gm. WIERZBINEK
 
Zbiorowa mogiła położona na cmentarzu parafialnym kryje szczątki 37 powstańców z oddziałów Ludwika Mierosławskiego i Kazimierza Mielęckiego, poległych 21 lutego 1863 r. pod Nową Wsią.  
 
SŁAWOSZEWO, Gm. KLECZEW
 
Przy drodze Kleczew-Ślesin, obok przystanku autobusowego znajduje się zbiorowa mogiła nieznanych powstańców prawdopodobnie z oddziału Kazimierza Mielęckiego poległych 22 marca 1863 r. w przegranym boju stoczonym pod Ślesinem. Kazimierz Mielęcki ranny w bitwie został przewieziony za kordon, po czym wkrótce zmarł.
 
SŁUPCA, CMENTARZ PARAFIALNY
 
W mogile spoczywają szczątki kapelana powstańczego, franciszkanina z Kalisza księdza Atanazego Karwowskiego, który został ranny na polach Grzybkowa. Przewieziony do Słupcy zmarł 15 lipca 1863 r.
 
Na cmentarzu parafialnym w Słupcy spoczęli także weterani powstania.
 
Mogiła indywidualna Wojciecha Olsztyńskiego.
 
Mogiła indywidualna Mateusza Melanda.
 
Mogiła Marcina Wiśniewskiego pochowanego w grobowcu rodzinnym.
 
SOMPOLNO, ul. CMENTARNA
 
Zbiorowa mogiła 6 powstańców położona na cmentarzu parafialnym. W mogile pochowano powstańców z oddziału Alfonsa Seyfryda (Sejfryda) poległych w boju stoczonym pod Ruszkowem i Sompolnem 10 kwietnia 1863 r.
Tego dnia nowo powstały oddział Alfonsa Seyfryda został zaatakowany przez znacznie liczniejszą kolumnę carską. Dzięki dogodnej pozycji na bagnach powstańcy mogli się długo bronić. W końcu jednak wycofali się w nienaruszonym porządku.
 
STAW, Gm. SZCZYTNIKI
 
Mogiła zbiorowa usytuowana na cmentarzu parafialnym. W mogile pochowano nieznanych z nazwiska powstańców prawdopodobnie z oddziału Antoniego Jeziorańskiego, poległych 28 lutego 1863 r. pod Suleszowicami lub - jak podaje tradycja - powstańcy z oddziału Zygmunta Chmieleńskiego polegli w walce pod Skalbmierzem 30 maja 1863 r. i 9 października 1863 r.
28 lutego 1863 r. pod Suleszowicami walczyły przednie straże z oddziału Antoniego Jeziorańskiego, zmierzające w okolice Pieskowej Skały.
30 maja 1863 r. 40 jeźdźców dowodzonych przez Zygmunta Chmieleńskiego rozpędziło Kozaków. Natomiast 9 października 1863 r. pod Stawami walczył oddział dowodzony przez Zygmunta Chmielińskiego.
 
STYPIN, Gm. BABIAK
 
Obelisk usytuowany przy drodze na pamiątkę bitwy pod Nową Wsią z 26 kwietnia 1863 r.
 
SZYMANOWICE, Gm. Gizałki
 
Zbiorowa mogiła prawdopodobnie 10 powstańców z oddziału dowodzonego przez Francuza Henryka Soudeixa, poległych wraz ze swym dowódcą pod Rudą Wieczyńską 15 lipca 1863 r.
 
ŚLESIN, CMENTARZ PARAFIALNY
 
Mogiła indywidualna Celestyna Milewskiego, który poległ 26 kwietnia 1863 r. w boju stoczonym pod Nową Wsią.
Celestyn Milewski, syn właściciela ziemskiego majątku Mikorzyna, został śmiertelnie ranny pod Nową Wsią. Zmarł w wieku 20 lat, wkrótce po przywiezieniu do domu rodziców.
 
TULISZKÓW, CMENTARZ PARAFIALNY
 
Mogiła indywidualna weterana Bartłomieja Patrzykąta (1844-1933).
 
ZŁOTNIKI, Gm. KOŹMINEK
 
Zbiorowa mogiła położona na cmentarzu parafialnym, w której złożono szczątki Wojciecha Korytkowskiego - dowódcy oddziału powstańczego, wraz z ok. 30 powstańcami poległymi 4 listopada 1863 r. w okolicach Koźminka.
Poleć znajomemu