przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| |
A | A | A
Niedziela, 29 lipca 2007

Wolna Polska jest najwyższą wartością

  |   Prezydent RP przemawia podczas uroczystości w Parku Wolności Jan Ołdakowski, dyr. Muzeum Powstania Warszawskiego, Lena Dąbkowska - Cichocka, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, Prezydent RP Lech Kaczyński, Ryszard Kaczorowski z Małżonką, Hanna Gronkiewicz - Waltz Odznaczenie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Ryszarda Jakubowskiego Odznaczenie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Zbigniewa Bokiewicza Odznaczenie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Wincentego Szpankowskiego Odznaczenie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Hanny Staszkowskiej Przemówienie gen. Zbigniewa Ścibor - Rylskiego

W 63. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński odznaczył 32 bohaterów tamtych dni. Uroczystość wręczenia odznaczeń odbyła się 29 lipca 2007 r. w Parku Wolności, obok Muzeum Powstania Warszawskiego. Prezydentowi RP towarzyszyła Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Lena Dąbkowska-Cichocka. 
 

Odznaczeni zostali:
za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność kombatancką i społeczną

KRZYŻEM KOMANDORSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

1. ks. bp Materski Edward

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

2. Cichocki Jan
3. Majewicz Henryk Antoni
4. Markowski Włodzimierz Stanisław
5. Pawłowicz Wanda Maria
6. Przedpełski Kazimierz
7. Staszkowska Hanna Maria
8. Tomaszewski Jerzy

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

9. Bańkowska Irena
10. Cydzik Zofia Maria
11. Gosztyła Józef
12. Kłyszewska Marta Adelajda
13. Łakomik Danuta Janina
14. Marcjanek Stefan
15. Mizikowska Anna
16. Nikiel Zofia Felicja
17. Presch Jerzy Alfred
18. Szpankowski Wincenty Piotr

obywatelka Królestwa Belgii

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

19. Pierre Janina

obywatele Rzeczypospolitej Polskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

20. Bokiewicz Zbigniew
21. Jakubowski Ryszard Władysław
22. Rusecki Józef

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

23. Niedzielska-Kępińska Hanna

obywatelka Rzeczypospolitej Polskiej zamieszkała w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

24. Jaszczołt Maria

obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

25. Celiński Dariusz Aleksander
26. Schejbal Maria

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

27. Grabowska Teodora
28. Komornicki Władysław
29. Serafinowicz Halina
30. Sławiński Andrzej
31. Tarkowska Hanna

obywatelka Stanów Zjednoczonych Ameryki zamieszkała w Republice Federalnej Niemiec

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

32. Zembrzuska-Wysocka Irmina

Podczas uroczystości Prezydent RP powiedział:

„Panie Prezydencie, Pani Prezydent, Szanowna Małżonko, Panie i Panowie Ministrowie, Ekscelencjo, Księże Biskupie, ale przede wszystkim – Panie i Panowie, uczestnicy tych zdarzeń sprzed 63 lat,

Można powiedzieć – 63 lata po 63 dniach. Po 63 dniach walki, której bohaterstwo docenili nawet nasi wrogowie. Nie po raz pierwszy mówię o tym aspekcie Powstania, ale mówię o tym celowo. 1 sierpnia 1944 roku naprzeciwko świetnie uzbrojonej, ciągle jeszcze bardzo potężnej armii niemieckiej stanęła prawie nieuzbrojona armia powstańcza i toczyła ponad dwumiesięczny bohaterski, a w pierwszych dniach niejednokrotnie zwycięski bój. Około 18 tysięcy żołnierzy owej powstańczej armii zginęło. Zginęło też 180 tysięcy mieszkańców Warszawy. Od ponad 60 lat trwa dyskusja, czy ta ofiara była potrzebna. Myślę, że najlepszej odpowiedzi na to udzielił przed chwilą dyrektor i jeden z głównych organizatorów tego Muzeum, pan poseł Jan Ołdakowski. Przez 63 dni istniała wtedy między hitlerowskim a sowieckim imperializmem na małym skrawku ziemi w Warszawie wolna Polska. I to jest odpowiedź na owo historyczne pytanie. A wolna Polska jest zawsze wartością najwyższą. Warto więc było walczyć, warto było walczyć wtedy i warto było i jest zachować tradycję tej walki.

Równo przed trzema laty otwieraliśmy tutaj muzeum. Nie było ono jeszcze w tym stanie, co dzisiaj. Przed trzema laty staraliśmy się nadrobić to, czego nie uczyniono wcześniej. Od tego dnia – można powiedzieć, że ze zdwojoną siłą – zwracamy się ku tej bohaterskiej tradycji i zwracać się będziemy nadal. Każdy naród musi mieć bowiem swoją pamięć, swoją historię i każdy naród musi pamiętać o swoich bohaterach. Pamiętamy i obiecujemy, że będziemy pamiętać. Mam nadzieję, że nie tylko dziś, ale także wtedy, gdy władzę w naszych kraju przejmą następne pokolenia.” 

***

Uhonorowani powstańcy mają niezwykłe i godne podziwu życiorysy. Wielu z nich było rannych, wielu zostało wytypowanych przez Komendę Główną Armii Krajowej do odznaczenia Krzyżem Walecznych. Po upadku Powstania większość z nich przeszła przez niemieckie obozy jenieckie, a następnie, po ich wyzwoleniu, walczyła dalej w armii gen. Władysława Andersa czy gen. Stanisława Sosabowskiego.

Podczas wojny powstańcy wielokrotnie wykazywali się odwagą, chociażby w akcjach bojowych, w których podpalono niemiecki czołg na Woli, rozbrojono „Goliatha” czy też podpalono miotaczem ognia gmach Pasty broniony przez Niemców. Jeden z powstańców szkolił żołnierzy konspiracji w zakresie używania materiałów wybuchowych, jeszcze inny samodzielnie budował powstańczą radiostację, a następnie brał udział w uruchomieniu radiostacji „Błyskawica”. Do grona uhonorowanych należy jeden z ostatnich żyjących członków ekipy mjr. „Nurta” produkujących w prymitywnych warunkach pistolety maszynowe „KIS”. Wśród odznaczonych są również kobiety, które nie tylko pełniły rolę sanitariuszek czy łączniczek, ale decydowały się udostępnić swoje mieszkanie jako skrytkę na dokumenty legalizacyjne i dolary przeznaczone na wykup osób aresztowanych przez Gestapo. Są to więc osoby, które uczestniczyły w Powstaniu Warszawskim oraz w Akcji „Burza” w innych regionach kraju na bardzo wielu odcinkach i walczyły z wrogiem w różny sposób:

Irena Bańkowska. W kampanii wrześniowej 1939 r. społeczna opiekunka rodzin zmobilizowanych rezerwistów. W latach 1940–44 w ZWZ-AK. Przeszła przeszkolenie sanitarne oraz w zakresie kartografii wojskowej. Działała w małym sabotażu kryptonim „Wawer”. Łączniczka Aleksandra Kamińskiego w Biurze Informacji i Propagandy w okresie od listopada 1942 do marca 1944 r. Od marca do sierpnia 1944 r. kierowała pocztą międzywydziałowej Komendy Okręgu Warszawa. W Powstaniu Warszawskim była łączniczką gen. Antoniego Chruściela pseud. „Monter”. Po upadku Powstania znalazła się w obozach jenieckich w Niemczech, a po ich wyzwoleniu w służbach pomocniczych w I brygadzie spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego.

Zbigniew Tadeusz Bokiewicz, pseud. „Starża”, „Topór”. Od 1941 r. w ZWZ, a potem w Armii Krajowej. Podczas Powstania Warszawskiego wspierał natarcie na Pocztę Główną, a następnie został przydzielony do plutonu ochrony sztabu płk. Topora- Koiszewskiego. Brał udział w walkach w Śródmieściu. Po upadku Powstania znalazł się w obozach jenieckich w Łambinowicach i Murnau. Po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie wstąpił do armii gen. Andersa. Do grudnia 1947 r. w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Mieszka w Londynie.

Dariusz Celiński. Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. uczestnik walk nad Narwią, od marca 1940 r. w ZWZ. Podczas Powstania Warszawskiego w Batalionie „Gustaw” zgrupowania „Róg”. Walczył na Woli, Starym Mieście i Śródmieściu. Po upadku Powstania przebywał w niewoli, w obozach w Lamsdorf i w Murnau. Po wyzwoleniu obozów znalazł się w armii gen. Andersa. Pozostał na emigracji.

Jan Cichocki. W latach 1942-43 był żołnierzem Batalionów Chłopskich, a następnie Armii Krajowej. Brał udział w walkach z Niemcami na Zamojszczyźnie oraz w Akcji „Burza”, w czasie której został ranny. Dowódca drużyny w placówce Gaj Gruszczański w obwodzie zamojskim. Był współinicjatorem połączenia dwóch organizacji AK-owskich w Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Od 2006 r. prezes Zarządu Obwodu Białostockiego ŚZŻAK.

Zofia Maria Cydzik, pseud. „Anna Sosna”. W konspiracji od czerwca 1943 r. Dostała przydział do Wojskowej Służby Kobiet w plutonie wartowniczym „Teresy Strzały”. Podczas Powstania Warszawskiego weszła wraz z plutonem w skład 100 kompanii sztabowej działającej na terenie Śródmieścia Północnego, podporządkowanej operacyjnie Zgrupowaniu mjr. Włodzimierza Zawadzkiego „Bartkiewicza”. Uczestniczyła w walkach Zgrupowania po kapitulacji Powstania w październiku 1944 r. Współautorka opracowań: „Mjr Bolesław Kontrym «Żmudzin», «Biały» 1898-1953” oraz „Pluton wartowniczy «Teresy Strzały» – Alicji Szebeko, 1941 – 1944”.

Józef Gosztyła, pseud. „Ryś”. Żołnierz Armii Krajowej w okresie od 1942 do 1944 r. (ppor. od 2 lutego 2001 r.), Od grudnia 1989 r. członek Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Rzeszowie. Z jego inicjatywy Szkoła Podstawowa nr 21 przy ul. Miodowej otrzymała imię Armii Krajowej, sztandar, tablicę pamiątkową z brązu, zbiór książek oraz eksponaty do urządzenia „Izby Pamięci AK”.

Teodora Grabowska, pseud. „Wanda”. Od września 1943 r. w szeregach Armii Krajowej. W początkach Powstania łączniczka dowódcy plutonu 209 w zgrupowaniu żoliborskim „Żaglowiec” pod dowództwem sierż. Władysława Bożyka, pseud. „Bodnar”. Potem przydzielona do plutonu 202 zgrupowania „Żaglowiec” 21 pp Dzieci Warszawy pod dowództwem ppor. Tadeusza Magiera pseud. „Żytomirski”. Po kapitulacji Powstania wywieziona do stalagu XIA Gross Lubars. W listopadzie 1944 r. odesłana do pracy przymusowej w fabryce broni pod Magdeburgiem, a w grudniu wywieziona do obozu Oberlangen, skąd we wrześniu 1945 przyjechała do obozu Murnau w Bawarii. W czerwcu 1946 r. przybyła do Włoch, a stamtąd została przeniesiona ze szkołą do Anglii. Pozostała na emigracji w Londynie. Członek m.in. Rady Studium Polski Podziemnej.

Ryszard Jakubowski, pseud. „Boruta”. Od maja 1942 r. w Armii Krajowej w Warszawie, a następnie w Kielcach (listopad 1943 – kwiecień 1944). Podczas Powstania Warszawskiego walczył na Starym Mieście. Był ranny. W 1944 r. odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Do kwietnia 1945 r. przebywał w niewoli w obozie Sandbostel-Murnau. Po jego wyzwoleniu wstąpił do armii gen. Andersa. Po demobilizacji na emigracji w Wielkiej Brytanii, skąd powrócił w 2006 r. Obecnie jest członkiem Koła Wieliczka Światowego Związku Żołnierzy AK.

Maria Leokadia Jaszczołt, pseud. „Maria”, „Lidka”, „Sława”. W szkole należała do Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Od stycznia 1940 w konspiracji ZWZ. Uczestniczyła w Małej Dywersji w Okręgu Warszawa, Obwód Wola, w Wojskowej Służbie Kobiet w Oddziale „Wawer”. W Powstaniu Warszawskim na Woli i w Śródmieściu jako członek baonu „Kiliński”, a potem „Rum”, gdzie pełniła funkcję łączniczki w kompanii „Hala”. Po upadku Powstania do kwietnia 1945 r. jeniec wielu obozów niemieckich. W sierpniu 1945 r. wcielona do Polskich Sił Zbrojnych do Pułku Strzelców Konnych II Korpusu. Obecnie pełni m.in. funkcję skarbnika Oddziału Koła Armii Krajowej w Londynie.

Marta Kłyszewska, pseud. „Marta”, „Grześ”. Od listopada 1942 r. do sierpnia 1944 r. żołnierz AK w Oddziale I Komendy Głównej. W jej mieszkaniu była skrytka na dokumenty legalizacyjne i dolary przeznaczone na wykup osób aresztowanych przez Gestapo. Podczas Powstania łączniczka w rejonie Poczty Głównej. Potem wraz z ludnością cywilną zabrana do Pruszkowa, skąd wywieziono ją w okolice Bielska-Białej, gdzie pracowała w pralni sanatorium gruźliczego. W kwietniu 1945 r. wróciła do Warszawy. Obecnie aktywny członek Koła Komendy Głównej Światowego Związku Żołnierzy AK Okręg Warszawa.

Władysław Stanisław Komornicki, pseud. „Nałęcz”. Uczęszczając do Szkoły Handlowej w Kozienicach na przełomie lat 1941/1942, rozpoczął działalność konspiracyjną w szeregach Armii Krajowej, roznosząc ulotki i meldunki. Aresztowany w wyniku dekonspiracji, osadzony w więzieniu w Radomiu. Po ucieczce przedarł się w Góry Świętokrzyskie. Wczesną wiosną 1944 r. skierowany do oddziału partyzanckiego, będącego częścią zgrupowania AK „Wybranieccy” pod dowództwem por. Mariana Sołtysiaka pseud. „Barabasz”. Brał udział w walkach partyzanckich aż do bitwy pod Daleszycami 8 sierpnia 1944 r., gdzie został ciężko ranny w nogę. Wiosną 1945 r. zawiązał mały oddział w ramach organizacji NIE, walcząc przez kilka miesięcy z oddziałami NKWD i UB na Kielecczyźnie. Przedostał się do oflagu w Murnau w Bawarii, a stamtąd do Włoch, gdzie zaciągnął się do 3 Dywizji Strzelców Karpackich II Korpusu gen. Andersa. Zdemobilizowany w marcu 1948 r., został na emigracji.

Danuta Łakomik. W konspiracji od maja 1940 r. w 14 Błękitnej Drużynie Harcerskiej na Mokotowie. W Powstaniu Warszawskim pełniła funkcję sanitariuszki w trzeciej kompanii por. Zdunina, pseud. „Brym”, w drużynie kpr. Biernackiego „Generała” na pozycjach Kurza Stopka, Dworzec Pocztowy. Jeniec wojenny Stalagu IV b i Oberlangen. Po powrocie do kraju przebywała w Łodzi, a potem przeniosła się do Będzina. Od 2002 r. v-ce prezes Związku Powstańców Warszawskich.

Henryk Majewicz, pseud. „Marecki”. W 1942 r. wstąpił do Narodowych Sił Zbrojnych, gdzie ukończył kurs saperski. Po wybuchu Powstania, nie mogąc dołączyć do swego oddziału NSZ, znalazł się w Armii Krajowej. Walczył na Woli i w Śródmieściu w baonie „Kiliński”. Jako saper był wykonawcą lub uczestnikiem kilku spektakularnych akcji bojowych – podpalenia niemieckiego czołgu na Woli, rozbrojenia goliata i podpalenia miotaczem ognia gmachu PASTy. Podczas walk poważnie ranny. Po upadku Powstania znalazł się w obozie Mullberg nad Elbą – Stallag B. Po jego wyzwoleniu, wstąpił we Włoszech do armii gen. Andersa. Pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, skąd powrócił do kraju w kwietniu 2007 r.

Stefan Marcjanek, pseud. „Ostoja”. W październiku 1941 r. wstąpił do Szarych Szeregów do drużyny „Zawiszy” na Mokotowie. Równolegle z działalnością harcerską ukończył szkołę podoficerską i Szkołę Niższych Dowódców. W Powstaniu Warszawskim walczył w szeregach harcerskiego plutonu należącego do zgrupowania „Żyrafa” obwodu „Żywiciel” na Żoliborzu. Brał udział w dostarczaniu broni na Stare Miasto i budowie linii telefonicznej do Śródmieścia. Po kapitulacji Powstania wywieziony przez Niemców do niewoli do Stalagu XI A w Altengrabow, potem wcielony do Arbeitskommando w Gatersleben, gdzie pracował do 13 kwietnia 1945 r. Po maturze zdecydował się na powrót do Szczecina. Członek Światowego Związku Żołnierzy AK i Związku Powstańców Warszawskich.

Włodzimierz Markowski, pseud. „Rybka”. Żołnierz ZWZ od 1940 r., następnie w Armii Krajowej. Podczas Powstania Warszawskiego zbudował radiostację o kryptonimie „Burza” działającą w gmachu Poczty Głównej przy Placu Napoleona; pod jego kierunkiem uruchomiono też radiostację „Błyskawica”. Członek kadry narodowej w sportach motorowych w latach 1947-85, jeden z twórców Społecznej Fundacji Pamięci Narodu Polskiego.

Edward Materski, ks. bp. W 1940 r. wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego, kończąc studia teologiczne w roku 1947. W wieku 20 lat wziął czynny udział w Powstaniu Warszawskim. W 1955 r. po otrzymaniu doktoratu z teologii, pełni funkcję profesora katechety w kieleckim WSD. W 1968 r. dostał sakrę biskupią. W 1981 r. ustanowiony ordynariuszem diecezji sandomiersko-radomskiej. Od 1992 r. ordynariusz diecezji radomskiej. Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Episkopatu ds. Wychowania Katolickiego. Zaangażowany w udzielanie pomocy w stanie wojennym. Członek nadzwyczajny Światowego Związku Żołnierzy AK. W tym roku obchodzi jubileusz 60-lecia kapłaństwa.

Anna Mizikowska. Od grudnia 1941 r. w Szarych Szeregach – Grupa Wykonawcza przy „Pasiece” (Głównej Kwaterze Szarych Szeregów). Uczestniczka Powstania Warszawskiego w oddziale „Narocz”, batalionie „Parasol”. Represjonowana, przebywała w areszcie od 1 sierpnia do 12 grudnia 1945 r. Od 1989 r. w Stowarzyszeniu Szarych Szeregów, gdzie obecnie pełni funkcję przewodniczącej Sądu Koleżeńskiego.

Hanna Niedzielska-Kępińska, pseud. „Hanka”. Podczas walk o Warszawę w 1939 r. w harcerskim patrolu sanitarnym. W lutym 1942 r. zaprzysiężona w Narodowej Organizacji Wojskowej. W Powstaniu Warszawskim na Starym Mieście z przydziałem do Batalionu „Gustaw” jako sanitariuszka. Od 1 września do kapitulacji Powstania w kwatermistrzostwie Okręgu w Śródmieściu. Po wyjściu z Warszawy więziona w obozach w Fallingbostel, Bergen i Oberlagen. Po wyzwoleniu pracowała w tzw. Sztabie Specjalnym Polskich Sił Zbrojnych. W latach 1982-92 sekretarka gen. Klemensa Rudnickiego. Założyła archiwum gen. Rudnickiego, Zrzeszenia Kawalerzystów Polskich oraz 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka. Obecnie członek Zarządu Koła AK Oddział w Londynie i członek Rady Studium Polski Podziemnej.

Zofia Nikiel. Od 1927 r. harcerka, w 1939 r. udział w obronie Warszawy jako sanitariuszka i kierowca samochodowy baonu przeciwpancernego. Od października 1939 r. do końca wojny działała w służbie sanitarnej Pogotowia Organizacji Harcerek – kolejno jako referentka i kierowniczka sanitariatu. W czasie Powstania kierowniczka patroli sanitarnych. Jako pracownik PCK uczestniczyła w ewakuacji szpitali powstańczych. Dwukrotnie aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa, po zwolnieniu do 1956 r. pod nadzorem UB. Aktywny członek ZHP.

Wanda Pawłowicz. Od października 1939 r. była żołnierzem ZWZ-AK w dziale łączności Komendy Głównej. W 1943 r. ukończyła kurs podchorążych i została mianowana komendantką i instruktorką Wojskowej Służby Kobiet Pułku Armii Krajowej „Baszta”. W listopadzie 1943 r. aresztowana. Początkowo przebywała w gestapowskiej katowni „Palace” w Zakopanem, a potem skierowano ją do obozu koncentracyjnego w Płaszowie. Uwolniona w 1944 r. W Powstaniu Warszawskim brała udział w akcjach zbrojnych i w służbie zdrowia. Po upadku Powstania dostała się do Samodzielnego Batalionu AK „Skała” Okręgu Kraków. Pełniła funkcję oficera łącznikowego dowódcy ze sztabem i oddziałami leśnymi. Uczestniczka protestów studenckich w Poznaniu w maju 1946 r.

Janina Pierre, pseud. „Krystyna”. W 1940 r. zdała maturę na tajnych kompletach w Liceum im. Królowej Jadwigi w Warszawie. Następnie przez dwa lata studiowała w tajnej Wolnej Wszechnicy Polskiej. Jednocześnie pracowała w Szpitalnej Służbie Społecznej jako opiekunka społeczna. Ukończyła podziemny kurs dla oficerów Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa. W PKB pełniła funkcję Komendantki Obwodu Śródmieście. Podczas Powstania Warszawskiego służyła w poczcie bojowym Dowódcy Zgrupowania „Sosna” mjr. Gustawa Billewicza. Walczyła na Starym Mieście i w Śródmieściu. Po upadku Powstania znalazła się w obozach w Lamsdorf, Muhlberg, Altenburg i Oberlangen. Po wyzwoleniu obozu przez żołnierzy 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka zorganizowała opiekę nad ludnością polską wywiezioną do Niemiec w czasie wojny. Mieszka w Belgii.

Jerzy Presch. Od 1943 r. związny z Ruchem Oporu w organizacji strażackiej „Skała”, a następnie w Korpusie Bezpieczeństwa w Warszawie. W Powstaniu Warszawskim w akcjach Plutonu 259 Zgrupowania „Żywiciel” na Żoliborzu. Jeniec Stalagu XI A. Po powrocie do kraju pracował w gospodarce morskiej, w 1980 r. założył w Szczecinie NSZZ „Solidarność”. Członek Klubu Powstańców Warszawskich, sekretarz Koła Terenowego ZPW w Szczecinie.

Kazimierz Przedpełski. Od marca 1944 r. żołnierz Szarych Szeregów na warszawskiej Pradze. W czasie Powstania Warszawskiego pełnił funkcję łącznika bojowego, został ranny. Po upadku Powstania znalazł się w obozie w Hannowerze. Po wyzwoleniu przez Amerykanów podjął działalność harcerską w obozie polskim w Diepholz. Autor publikacji o Powstaniu Warszawskim oraz pomnika Pamięci Zgrupowania Chrobry II na ul. Towarowej.

Józef Rusecki, pseud. „Brzoza”, „Mimoza”, „Janusz”. Uczestnik Wojny Obronnej 1939 r. Dostał się do niewoli bolszewickiej, z której zdołał uciec. Wydostał się również z przejściowego obozu niemieckiego dla jeńców wojennych. W konspiracji znalazł się już w grudniu 1939 r., był m.in. komendantem placówek „Lampart” i „Ligia”, a także oficerem szkoleniowym Inspektoratu „Tama” – Tarnów. W okresie sierpień - październik 1944 r. był dowódcą 1 kompanii „Wanda” w I batalionie partyzanckim „Barbara” 16 pp AK, a następnie komendantem podoobwodu D2/VI w Inspektoracie „Tama” - Tarnów. Pod koniec wojny przedostał się na Zachód, gdzie został dowódcą kompanii w II Korpusie 7 bat. 3 Dywizji Strzelców Karpackich (do lutego 1948 r.). Zaangażowany czynnie w działalność społeczną na emigracji.

Marzenna Maria Schejbal, pseud. „Marzenna”. Żołnierz Armii Krajowej, w czasie Powstania Warszawskiego była łączniczką i sanitariuszką na Starym Mieście i Śródmieściu. Po upadku Powstania została wywieziona do obozów jenieckich i koncentracyjnych. Wyzwolona przez żołnierzy I Dywizji gen. Stanisława Maczka z obozu w Oberlangen w kwietniu 1945 r. Po wojnie włączyła się w prace Studium Polski Podziemnej. Jest również m.in. prezesem Rady Naczelnej AK i prezesem Oddziału Koła AK w Londynie.

Halina Serafinowicz, pseud. „Babcia”. Od pierwszych dni Powstania pełniła funkcję łączniczki w 101 kompanii pod dowództwem por. Szczerba batalionu „Bończa” zgrupowania „Róg”. Potem łączniczka w plutonie szturmowym Andrzeja Rankowskiego pseud. „Ryś” na Podwalu. Po opuszczeniu Starówki do kapitulacji Powstania przebywała w okolicach Poczty Głównej. Wywieziona do stalagu XIB w Fallingbostel, a w listopadzie 1944 r. do Bergen-Belsen. Od grudnia 1944 do kwietnia 1945 w obozie w Oberlangen. Od 1946 r. na emigracji w Anglii. Członek Koła AK w Londynie, działa w Studium Polski Podziemnej.

Andrzej Kazimierz Sławiński, pseud. „Włodek”. Od stycznia 1942 r. w konspiracyjnym harcerstwie Szarych Szeregów. Od grudnia 1943 r. zaprzysiężony w Armii Krajowej w plutonie Nr 101. W Powstaniu Warszawskim walczył w plutonie ochrony sztabu Zgrupowania „Bartkiewicz”. Po upadku Powstania w niemieckich obozach jenieckich do 8 maja 1945 r. Od września 1946 r. na emigracji w Anglii. Członek m.in. Zarządu Głównego Oddziału Koła AK w Londynie, przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Obchodów 50-tej rocznicy Powstania Warszawskiego i Akcji „Burza” w Wielkiej Brytanii.

Hanna Staszkowska, pseud. „Grażyna”. Członek Szarych Szeregów od początku okupacji w 1939 r. W latach 1942–43 została przeszkolona w ramach Wojskowej Służby Kobiet Armii Krajowej. W Powstaniu Warszawskim była zastępczynią komendantki szpitala przy ul. Marszałkowskiej. W czasie szturmu na Małą Pastę komendantka bojowego patrolu sanitarnego. Uczestniczyła też w zdobyciu gmachu YMCA. Po upadku Powstania uciekła podczas marszu z kolumny jenieckiej pod Ożarowem. Znalazła się w oddziale partyzanckim porucznika Lecha w Górach Świętokrzyskich. Od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”.

Wincenty Szpankowski, pseud. „Amarant”. W latach 1940-44 żołnierz w Okręgu Radomsko-Kieleckim w Zgrupowaniu „Ponury-Nurt”, a w 1945 r. członek WiN. Po ukończeniu studiów politechnicznych poświęcił wiele czasu na odtworzenie historii Świętokrzyskiego Zgrupowania AK, którą zawarł w książce „Gdy las był nam domem”. Jest jednym z ostatnich żyjących członków ekipy mjr. „Nurta” produkujących w prymitywnych warunkach pistolety maszynowe „KIS”.

Hanna Teresa Tarkowska, pseud. „Kasia”, „Katarzyna”. W lipcu 1943 r. przystąpiła do konspiracji w Okręgu Warszawskim Obwód Żoliborz, dział łączności Wojskowej Służby Kobiet pod dowództwem Komendantki o pseud. „Sawa”, gdzie pełniła funkcję gońca. W Powstaniu Warszawskim na początku na Żoliborzu w Zgrupowaniu „Żywiciel”, a 18 sierpnia oddelegowana do Śródmieścia do 1 kompanii łączności przy Komendzie Okręgu. Po kapitulacji Powstania do kwietnia 1945 r. w obozach Fallingbostel, Bergen i Oberlangen. Po ukończeniu szkoły pozostała na emigracji w Anglii. Członek m.in. Rady Naczelnej Koła AK Oddział w Londynie.

Jerzy Tomaszewski. W czasie wojny działał w komórce dokumentującej zbrodnie niemieckie. Wykonywał fotografie oraz kopiował zdjęcia robione przez Niemców. Dokumentacja ta została potem przekazana do Londynu, gdzie trafiła do Polskiego Rządu na Uchodźstwie. Pracował w studiu fotograficznym w centrum Warszawy, w którym Niemcy wywoływali swoje zdjęcia. Zdołał uciec przed aresztowaniem przez Gestapo. Podczas Powstania był jednym z kilkudziesięciu fotografów dokumentujących ów zryw. Został ranny i znalazł się w szpitalu, a stamtąd trafił do obozu w Pruszkowie, skąd uciekł. Do Warszawy powrócił w 1945 r.

Irmina Zembrzuska-Wysocka, pseud. „Irma”. Po wybuchu wojny opiekowała się żołnierzami rannymi w kampanii wrześniowej. W Armii Krajowej od 1942 r. W czasie Powstania była sanitariuszką III kompanii „Lechicza”, wchodzącej w skład zgrupowania „Bartkiewicz”. Po upadku Powstania więziona w obozie-szpitalu w Zeinthain. Przez prawie 30 lat pracowała jako spikerka w Radiu Wolna Europa. Fragmenty jej wierszy i powstańczego pamiętnika zostały wydane w książce „Z Warszawą w sercu”.

 

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.