Samorząd Terytorialny dla Polski
Szanowni Państwo,
Przeprowadzenie pierwszych w pełni demokratycznych wyborów samorządowych do rad gmin i miast 27 maja 1990 roku było wydarzeniem przełomowym w procesie budowy systemu politycznego III Rzeczypospolitej i jednocześnie początkiem kształtowania nowego ustroju Polski. Przywrócenie samorządu terytorialnego, po upływie pół wieku od jego likwidacji, wymagało podjęcia ogromnego wysiłku legislacyjnego, związanego z przygotowaniem projektów, a następnie uchwaleniem ustaw o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, samorządzie gminnym, ordynacji wyborczej i wielu innych.
Reforma ustrojowa zapoczątkowana w 1990 roku, której głównym celem była decentralizacja władzy publicznej, w przekonaniu powszechnym odniosła sukces. Stworzono gminy, a później powiaty i województwa, jako wspólnoty mieszkańców, posiadające własną administrację, wyposażone w majątek, własne finanse, i osobowość prawną, pozwalającą na prowadzenie własnej polityki rozwoju. Osiągnięcia jednostek samorządowych przyczyniły się w ogromnym stopniu do rozwoju społecznego i gospodarczego kraju.
Dwadzieścia lat funkcjonowania samorządu terytorialnego .to wystarczający okres dla dokonania oceny i przedstawienia propozycji ewolucyjnych korekt ustrojowych, usuwających bariery, jakie się nagromadziły w przeszłości. Ale potrzebna jest debata publiczna, która wskaże problemy i drogi ich rozwiązywania, która stworzy nowy impuls dla wzmocnienia samorządności w Polsce.
Samorząd to wspólnota osób zamieszkujących dane terytorium, a zatem wpływ obywateli na swoje władze i sposób ich działania musi być wzmocniony, bo stanowi on istotę samorządności. Wzmocnienie zdolności współpracy jednostek samorządu i instytucji rządu, czyli wprowadzenie wielopoziomowego zarządzania musi stworzyć mechanizm synergii dla rozwoju i wykorzystania zasobów państwa. Partnerstwo miast i obszarów wiejskich gwarantowane przez samorząd wojewódzki powinno zapewnić zrównoważony rozwój kraju.
Aktywność obywateli jest siłą samorządu i gwarancją jego służebnego działania na rzecz wspólnot i osób. Ale trzeba też przestrzegać konstytucyjnych gwarancji swobody podejmowania przez te wspólnoty wszelkich działań na rzecz realizacji swych interesów, które nie są zakazane przez prawo i nie zastrzeżone dla innych instytucji.
Pragnę serdecznie zaprosić Państwa do aktywnego uczestnictwa w debacie poświęconej samorządowi terytorialnemu, którego efektem będzie wspólne wypracowanie zmian modernizacyjnych niektórych rozwiązań ustrojowych i usuwanie barier na drodze rozwoju samorządności.
prof. Jerzy Regulski
