przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Wtorek, 23 czerwca 2015

Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991”

  |   Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991” Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991” Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991” Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991” Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991”

Niecodzienne grono gości z kraju i zagranicy spotkało się 23 czerwca 2015 r. w Senacie na V seminarium zorganizowanym w ramach projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991 pt. „Razem iść do celu. Przegląd archiwów, bibliotek i muzeów polonijnych na 5-lecie projektu Archiwa Przełomu 1989-199”. Ludzi z pasją, archiwistów, bibliotekarzy, muzealników, historyków, działaczy polonijnych, przedstawicieli świata kultury i nauki, znanych postaci życia publicznego, posłów i senatorów połączyło przekonanie, że należy wspólnym wysiłkiem Polaków tworzyć otwarte internetowe archiwum polskiej transformacji.

 

– Jest to najbardziej skuteczny sposób, aby wzbogacać i uzupełniać narodowy zasób archiwalny oraz utrwalać pamięć o ludziach, którzy pracowali na rzecz demokratycznych przemian w naszej Ojczyźnie – podkreślał Jacek Michałowski Szef Kancelarii Prezydenta RP, który wraz z Ewą Polkowską Szefem Kancelarii Senatu powitali uczestników spotkania.

 

Minister przypomniał, że projekt„Archiwa Przełomu 1989-1991”, zainicjowany w Kancelarii Senatu, od 2011 r. jest prowadzony wspólnie z Kancelarią Prezydenta RP. Jego podstawowym celem jest stworzenie katalogu zasobów on-line dotyczących ważnych, ale także mniej znanych wydarzeń, które przed 26 laty doprowadziły do wielkich zmian w Polsce i w całej Europie. Tej wiedzy potrzebują nie tylko naukowcy, ale przede wszystkim młodzież i wszyscy zainteresowani najnowszą historią Polski. Na liście współpracowników i przyjaciół projektu jest już 75 instytucji z kraju i zagranicy, a swoje archiwa w całości lub w części przekazało około 50 osób prywatnych.

 

Szef Kancelarii Prezydenta RP zwrócił uwagę na nowe możliwości, jakie wiążą się z udostępnieniem zasobów zagranicznych archiwów i instytucji kultury gromadzących wyjątkowo wartościową i unikatową dokumentacje polskiej emigracji z lat 80-tych ubiegłego wieku. Przekonali się o tym archiwiści z KPRP i Kancelarii Senatu, którzy już w 2011 roku i w 2012 r. odwiedzili polonijne instytucje archiwalne w Londynie i Paryżu podejmując rozmowy m.in. w Bibliotece Polskiej w Paryżu, Instytucie Literackim Kultura w Maisons Laffitte, Pallotyńskim Centrum Dialogu w Montmorency, Domu św. Kazimierza w Paryżu, czy w Londynie: w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego, Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym, Instytucie Józefa Piłsudskiego, Dzienniku Polskim i Instytucie Kultury Polskiej.

 

- Zdecydowaliśmy się poświecić to wyjątkowe, jubileuszowe spotkanie naszym gościom z zagranicy i oddać im głos. Pragniemy w ten sposób ukazać rolę Polonii i instytucji polonijnych we wszystkich ówczesnych procesach dziejowych, ich szczególną rolę w okresie przełomu. Walka o wolność była w tym czasie naszą wspólną sprawą. Polaków w Polsce i Polaków poza jej granicami - mówiła na wstępie spotkania Ewa Polkowska Szef Kancelarii Senatu. Zapewniła, że seminarium będzie dobrą okazją do zaprezentowania, oczywiście w części, zbiorów zagranicznych, które powinny być pozyskane dla wspólnego projektu. Dlatego z inicjatywy Kancelarii Senatu zostało wysłanych ponad 120 listów do instytucji polonijnych i naukowych, posiadających interesujące dokumenty, zbiory i kolekcje z prośbą o przeprowadzenie tematycznej kwerendy. Efektem tej akcji jest pozytywna reakcja środowisk polonijnych na apel projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991” o zachowanie pamiątek okresu transformacji nie tylko w kraju, ale i zagranicą.

 

Moderatorem części wstępnej seminarium, której celem było zaprezentowanie założeń i celów projektu „Archiwa Przełomu 1989-199”, oraz omówienie realizacji i planów na przyszłość był prof. Tomasz Nałęcz. Zabrali w niej głos m.in: dr hab. Irena Słodkowska sekretarz Rady Programowej Projektu, Agata Karwowska-Sokołowska dyrektor Biura Analiz i Dokumentacji w Kancelarii Senatu, Janusz Kuligowski dyrektor Archiwum Prezydenta RP, Agnieszka Piskorska wicedyrektor Zespołu Szkół Społecznych Społecznego Stowarzyszenia Oświatowego i Robert Kubaś kierownik Archiwum Senatu..

 

Uroczyste spotkanie w Senacie poprzedziło otwarcie przez wicemarszałka Senatu Jana Wyrowińskiego okolicznościowej wystawy pt. „Odrodzony Senat. 25 lat w służbie Polonii i Polaków za granicą (1989-2014)”.

 

Środowiska polonijne z całego świata reprezentowali podczas seminarium przedstawiciele m.in.: Archiwum Polskiej Misji Katolickiej we Francji, Kongresu Polonii Kanadyjskiej, Muzeum Polskiego w Rapperswilu, Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie, Biblioteki Marjanczyków Polskiej Fundacji Kulturalnej w Clark, Uniwersytetu w Melbourne, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie, Biblioteki Polskiej im. Wandy Stachiewicz, Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk w Wiedniu, Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie.

 

Na spotkaniu w Senacie nie zabrakło również przedstawicieli wiodących instytucji krajowych, reprezentujących m.in.: ministerstwa Obrony Narodowej i Spraw Zagranicznych, Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, dyrektorów archiwów państwowych w Gorzowie Wielkopolskim, w Kaliszu, w Kielcach, w Lublinie, przedstawicieli Archiwum Państwowego w Toruniu i w Warszawie, Centralnego Archiwum Wojskowego, Archiwum Polskiego Radia, reprezentantów archiwów diecezjalnych i archidiecezjalnych m.in. z Łodzi, Poznania i Płocka, a także przedstawicieli Miejskiej Biblioteki w Kaliszu, Muzeum Emigracji w Gdyni, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Lublinie, wykładowców i pracowników uniwersyteckich bibliotek i archiwów z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Z innych instytucji partnerskich obecni byli przedstawiciele Polskiego Instytutu Dyplomacji im. Ignacego Jana Paderewskiego, Instytutu Pamięci Narodowej z Prezesem Łukaszem Kamińskim, Fundacji "Wielkopolskie Archiwum Solidarności", Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, Stowarzyszenia Wolnego Słowa, Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, Europejskiego Centrum Solidarności, Zespołu Szkół Społecznych SKT nr 5 w Warszawie, Archiwum Historycznego Komisji Krajowej NSZZ Solidarność czy Pracowni Dokumentacji Dziejów Miasta Płońska. Obecni byli również członkowie Rady Programowej i Zespołu Koordynacyjnego projektu „Archiwa Przełomu 1989-1991”.

 

Całodniowa debata składała się z dwóch części. W pierwszej przedstawione zostało sprawozdanie z działalności Rady Programowej Projektu, omówiono ostatnie wydarzenia z realizacji projektu z uwzględnieniem inicjatyw wydawniczych, zaprezentowano nowy projekt „Szlak młodego obywatela” i poświęconą mu witrynę edukacyjną. Następnie odbyły się dwa panele: pierwszy historyczny pt. „Wkład Polonii w walkę o Wolną Polskę w latach 80. XX wieku”, którego moderatorem był Jan Wyrowiński, wicemarszałek Senatu RP.Referaty wygłosili: prof. dr hab. Rafał Habielski z Uniwersytetu Warszawskiego pt. Kulturotwórcza i polityczna rola archiwów polskich poza krajem”; dr Magdalena Lesińska z Uniwersytetu Warszawskiego pt. „Partycypacja Polonii w wyborach krajowych w 1989 roku” oraz dr hab. Dariusz Dobrzański z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pt. Emigracja, jako doświadczenie w relacjach ludzi Solidarności". Odczytano także list Władysława Zachariasiewicza, nestora Polonii Amerykańskiej, zawierający jego wspomnienia z lat 80. i 90. XX wieku zza polskiej granicy.

 

Drugi panel o charakterze archiwalnym pt. ”Źródła do dziejów emigracji z lat 1989-1991 zgromadzone w Polsce i za granicą” moderował dr Rafał Leśkiewicz, dyrektor Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN. Podczas części debaty zatytułowanej „Głos z zagranicy. Naukowe ośrodki polonijne i ich zbiory doby przełomu” wygłoszony został cykl referatów na temat zbiorów danego ośrodka polonijnego: o Archiwum Polskiej Misji Katolickiej we Francji mówił dyrektor ks. dr Robert Czarnowski; o Instytucie Józefa Piłsudskiego w Londynie opowiadała Olga Topol, pracownik Instytutu; o Muzeum Polskim w Rapperswilu mówiła dyrektor dr Anna Buchmann; o Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk w Wiedniu opowiadała zastępca dyrektora dr Anna Ziemlewska; informacje o Polskim Instytucie Naukowym w Kanadzie, Bibliotece Polskiej im. Wandy Stachiewicz przedstawiał Stefan Władysiuk, pracownik Biblioteki; o Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce opowiadała dr Iwona Korga, dyrektor wykonawczy; ciekawie prezentował Bibliotekę Marjanczyków Polskiej Fundacji Kulturalnej w Clark Arkadiusz Kazimierski; o ośrodkach polonijnych w Australii opowiadali: dr Gosia Klatt z Uniwersytetu w Melbourne oraz Henryk Sikora, były działacz opozycji antykomunistycznej, o Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie mówiła Maria Albers. Uczestnicy seminarium posłuchali także oryginalnych nagrań Radia Wolna Europa odtwarzanych podczas referatu Andrzeja Mietkowskiego z Polskiego Radia pt. „Mówi Radio Wolna Europa”.

 

Drugą część panelu archiwalnego pt. Instytucje i inicjatywy w Polsce wskrzeszające pamięć i źródła do dziejów emigracji polskie” moderował dr Wojciech Kulisiewicz, dyrektor Biblioteki Sejmowej. Celem tej debaty było zaprezentowanie wybranych instytucji wspierających ośrodki polonijne i zbierających informacje na temat emigracji polskiej. Głos zabrali w niej m.in.: senator Andrzej Person przewodniczący Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą oraz dr Andrzej Biernat Zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

Referaty na temat instytucji w kraju związanych zadaniowo i tematycznie z emigracją polską wygłosili: nt. Archiwum Emigracji w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu - kierownik Archiwum Emigracji w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu dr hab. Mirosław Supruniuk; nt. Muzeum Emigracji w Gdyni – Olga Blumczyńska; nt. Pracowni Bibliografii Poloników Zagranicznych w Bibliotece Narodowej - Bartłomiej Kowal.

 

Seminarium podsumował wicemarszałek Senatu Jan Wyrowiński. Podziękowania za 5 lat współpracy przy realizacji projektu „Archiwa Przełomu” i życzenia powodzenia w kontynuacji tego ważnego dla młodego pokolenia przedsięwzięcia złożył marszałek Senatu Bogdan Borusewicz.

 

Na zakończenie seminarium jego uczestnicy wysłuchali koncertu pt. „Solidarność znaczy razem iść do celu”, podczas którego wykonane zostały piosenki okresu zrywu narodowego lat 80. Aplauz zebrali: Adam Tkaczyk, Zbigniew Murawski, Jacek Michalak i Adam Rakowski.

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.