przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| |
A | A | A

Ordery i odznaczenia

Art. 138 Konstytucji stanowi, że Prezydent Rzeczypospolitej nadaje ordery i odznaczenia.

Ordery i odznaczenia stanowią najwyższe wyróżnienie zasług cywilnych i wojskowych, w czasie pokoju lub wojny, dla chwały i rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej.

Nadawanych jest pięć orderów:

  • Order Orła Białego,
  • Order Odrodzenia Polski (pięcioklasowy),
  • Order Krzyża Wojskowego (trzyklasowy),
  • Order Krzyża Niepodległości (dwuklasowy),
  • Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (pięcioklasowy).

Nadawane jest siedem odznaczeń:

  • Krzyż Wolności i Solidarności,
  • Krzyż Zasługi (trzystopniowy),
  • Krzyż Zasługi za Dzielność (może być nadany tej samej osobie wielokrotnie),
  • Medal za Ofiarność i Odwagę (może być nadany tej samej osobie wielokrotnie),
  • Medal za Długoletnią Służbę (trzystopniowy),
  • Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie,
  • Krzyż Zesłańców Sybiru.

Nadawane odznaczenia wojskowe:

  • Krzyż Wojskowy,
  • Wojskowy Krzyż Zasługi z Mieczami,
  • Morski Krzyż Zasługi z Mieczami,
  • Lotniczy Krzyż Zasługi z Mieczami,
  • Wojskowy Krzyż Zasługi,
  • Morski Krzyż Zasługi,
  • Lotniczy Krzyż Zasługi,
  • Gwiazda Afganistanu;
  • Gwiazda Czadu,
  • Gwiazda Iraku,
  • Gwiazda Konga,
  • Gwiazda Morza Śródziemnego.

Ordery i odznaczenia wojenne mogą być nadawane tylko w czasie wojny oraz nie później niż pięć lat po jej zakończeniu:

  • Order Wojenny Virtuti Militari (pięcioklasowy),
  • Krzyż Walecznych,
  • Krzyż Zasługi z Mieczami (trzystopniowy).

Nadawanie orderów i odznaczeń wojennych za dotychczasowe zasługi zostało zakończone.

Ordery i odznaczenia nadaje Prezydent RP z własnej inicjatywy lub na wniosek:

  1. ordery – Prezesa Rady Ministrów lub kapituł orderów,
  2. odznaczenia – Prezesa Rady Ministrów, ministrów, kierowników urzędów centralnych lub wojewodów.


Krzyż Kawalerski Orderu Krzyża Wojskowego (kl. III) i Krzyż Wojskowy mogą być nadane formacji walczącej, zaś Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (V kl.) i Krzyż Walecznych, mogą być nadane formacji walczącej lub miejscowości, ale tylko w czasie wojny lub w ciągu 5 lat od jej zakończenia. Pozostałych orderów i odznaczeń nie nadaje się zbiorowościom.

Kapituły orderów stoją na straży honoru orderu, dla którego została ustanowiona.

Kapituła ma prawo wyrażania opinii we wszystkich sprawach dotyczących orderu,
a w szczególności:

  • opiniuje wnioski o nadanie lub pozbawienie orderu,
  • może wystąpić do Prezydenta RP z wnioskiem o nadanie orderu lub o jego pozbawienie,
  • ma prawo zapoznać się z projektami aktów prawnych dotyczących orderu,
  • może wystąpić o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w sprawach dotyczących orderu.


Ordery i odznaczenia polskie mogą być nadawane cudzoziemcom za zasługi dla Rzeczypospolitej Polskiej lub jej obywateli, a także stosownie do zwyczajów międzynarodowych.

Prezydent RP wydaje zgodę na przyjęcie przez obywatela Polski orderu lub odznaczenia nadanego przez najwyższe władze obcego państwa.

Ordery i odznaczenia mogą być nadawane pośmiertnie, jednakże z wnioskiem o odznaczenie zasłużonych osób zmarłych można wystąpić wyjątkowo - w uznaniu szczególnych i godnych upamiętnienia zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej. Krzyż Zesłańców Sybiru nadawany jest osobom żyjącym w dniu wejścia ustawy w życie, tj. 1 stycznia 2004 r.

Odznaki orderów i odznaczeń w imieniu Prezydenta RP mogą wręczać:

  • osoby uprawnione do występowania z wnioskami o nadanie orderów i odznaczeń oraz ich zastępcy,
  • w Siłach Zbrojnych - dowódcy upoważnieni przez ministra obrony narodowej oraz ministra spraw wewnętrznych,
  • za granicą - kierownicy polskich placówek dyplomatycznych i konsularnych,
  • odznakę Medalu za Długoletnie Pożycie Małżeńskie mogą, w imieniu Prezydenta RP, wręczać: marszałek województwa, starosta, prezydent miasta, burmistrz oraz wójt.

Prezydent RP może wyjątkowo upoważnić inną osobę do wręczania odznak orderów i odznaczeń.

Osoba odznaczona otrzymuje nieodpłatnie odznakę orderu oraz legitymację (ponowne wydanie odznaki orderu lub odznaczenia, w razie jej zagubienia lub zniszczenia, może nastąpić jedynie odpłatnie, wtórnik legitymacji wydawany jest nieodpłatnie).

Jeżeli nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd lub osoba odznaczona dopuściła się czynu, wskutek którego stała się niegodna orderu lub odznaczenia, Prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderu lub odznaczenia. Decyzja Prezydenta RP o pozbawieniu może dotyczyć wszystkich lub tylko niektórych orderów i odznaczeń.

Prezydent RP może podjąć decyzję o pozbawieniu orderów i odznaczeń:

  • z własnej inicjatywy,
  • na wniosek kapituł orderów,
  • na wniosek Prezesa Rady Ministrów, ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz wojewodów, po zasięgnięciu opinii wnioskodawcy, a w przypadku pozbawienia orderu - również po zasięgnięciu opinii odpowiedniej kapituły.
     

 

Poleć znajomemu
pn wt śr czw pt so nd
01 02 03 04 05 06 07
08 09 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.