Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Dodatkowe narzędzia

Chorągiew Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Chorągiew Rzeczypospolitej Obojga Narodów wiąże się z dziejami niezwykłej struktury polityczno-ustrojowej, jaką było państwo powstałe w wyniku połączenia Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim. Oryginał chorągwi znajduje się w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu. Została wykonana w 1553 roku na zamówienie króla Zygmunta Augusta z okazji koronacji jego trzeciej żony Katarzyny Austriaczki.

 

Chorągiew jest jednym z najcenniejszych reliktów Skarbca Koronnego, najstarszą zachowaną polską chorągwią pełniącą funkcję insygnialną w ceremoniale państwowym. Początkowo była przechowywana w skarbcu koronnym na Wawelu. Najazd szwedzki przetrwała wraz z insygniami koronnymi i arrasami z kolekcji Zygmunta Augusta w Lubowli na Spiszu. W roku 1792 po raz ostatni była wymieniana w inwentarzu skarbca. Po ustąpieniu Prusaków z Krakowa w roku 1796 została pozyskana przez Tadeusza Czackiego do jego zbiorów w Porycku.

 

Prawdopodobnie jeszcze przed 1813 rokiem trafiła do Świątyni Sybilli w Puławach jako dar dla księżnej Izabeli Czartoryskiej. W 1848 roku chorągiew została wywieziona do Rosji przez wojska gen. Iwana Paskiewicza z kościoła we Włostowicach, nieopodal Puław, by stać się jednym z eksponatów petersburskiego Ermitażu. W 1926 roku na mocy traktatu ryskiego została rewindykowana z Rosji i w dwa lata później zwrócona na Wawel. Jedyne prace konserwatorskie polegające na podszyciu jej tiulem wykonano w roku 1928. Od 1930 roku do wybuchu II wojny światowej była eksponowana w salach Skarbca Koronnego. Podczas wojny ukrywali ją pracownicy Zamku, m.in. w prywatnym mieszkaniu prof. Adolfa Szyszki-Bohusza. W latach 1947-1951 była przechowywana w warszawskim Muzeum Narodowym. Następnie trafiła na Wawel.

 

Dekoracja malarska chorągwi Rzeczypospolitej Obojga Narodów zawiera wieniec herbów ziemskich, wyrażający polityczną jedność Rzeczypospolitej na obszarze Małopolski, po Wilno i Wołoszczyznę. Składają się nań barwy państwowe i dynastyczne w otoku herbów prowincji. Rysunek figur heraldycznych oraz ornamentów wykonany został niezwykle precyzyjnie, bez zastosowania szablonu, co świadczy o bardzo dobrym warsztacie projektanta i malarza chorągwi. Oryginalna chorągiew namalowana została na bławacie jedwabnym w technice temperowej ze złoceniami i srebrzeniami.

 

Obecnie, ze względu na delikatną substancję jedwabiu i jego naturalną degradację, kondycja tkaniny jest osłabiona. W wyniku procesów fotodegradacji tło oraz elementy kompozycji utraciły swą pierwotną barwę.

 

Kopia chorągwi (wymiary: 295 cm x 192 cm) została wykonana na zamówienie Fundacji PZU przez zespół Pracowni Konserwacji Malarstwa Zamku Królewskiego na Wawelu. Wykonanie kopii technicznej było złożonym procesem twórczym składającym się z kilku etapów: m. in. z zaprojektowania kartonu obejmującego rekonstrukcje brakujących fragmentów oryginału, a następnie namalowania dzieła na jedwabiu. Istniała potrzeba wykonania go w dwóch egzemplarzach (awers, rewers), które zostały zszyte tak, aby chorągiew mogła być eksponowana dwustronnie. Brakujące fragmenty kompozycji oraz kolorystyka chorągwi zrekonstruowane zostały na podstawie istniejącego oryginału oraz badań obiektu i materiałów źródłowych.

 

* Tekst opracowano na podstawie materiałów przygotowanych przez prof. Zenona Piecha (Uniwersytet Jagielloński) oraz pracowników Zamku Królewskiego na Wawelu.
 

Poleć znajomemu