Narzędzia dostępności

Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Dodatkowe narzędzia

Poniedziałek, 4 stycznia 2021

Przedmowa do publikacji „Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata"

Przedmowa Prezydenta RP do reprintu anglojęzycznego wydania książki Edgara Vincenta D’Abernona pt. „Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata" / fot. KPRP

Drodzy Czytelnicy!

 
Bitwa, o której mowa w niniejszej książce, rozegrała się sto lat temu, w dniach 13-25 sierpnia 1920 roku. Był to przełom w trwającej od lutego 1919 roku wojnie między bolszewicką Rosją a Rzecząpospolitą Polską oraz sprzymierzonymi z nią siłami ukraińskimi, białoruskimi i łotewskimi. Wśród stoczonych w tych dniach potyczek szczególne znaczenie strategiczne i symboliczne miały zacięte starcia na przedpolach Warszawy. Wbrew wszelkim oczekiwaniom zakończyły się one porażką wojsk sowieckich. Bohaterstwo Polaków broniących swojej stolicy oraz brawurowe natarcie znad rzeki Wieprz, które przeprowadził polski Wódz Naczelny Józef Piłsudski (a który to manewr po dziś dzień analizują słuchacze uczelni wojskowych na całym świecie), przeważyły losy tamtej wojny. Warszawa pozostała niezdobyta. Wojsko Polskie przejęło inicjatywę i zaczęło wypychać najeźdźców tam, skąd przybyli. Marsz Armii Czerwonej w głąb Europy został zatrzymany. Plany przywódców bolszewickiej Rosji, aby pod hasłami rewolucji proletariatu podpalić, a następnie podporządkować sobie cały świat, zostały udaremnione.
 
Współcześni doskonale zdawali sobie sprawę z wagi tamtych zmagań. Mimo ewakuacji większości przedstawicielstw dyplomatycznych z Warszawy, w Polsce byli obecni zagraniczni doradcy wojskowi, korespondenci prasowi i specjalni wysłannicy państw europejskich. Jednym z tych naocznych, bardzo wnikliwych obserwatorów był członek brytyjsko-francuskiej Misji Międzysojuszniczej do Polski, lord Edgar Vincent D’Abernon. 
 
Książka, którą trzymają Państwo w rękach, to ponowne wydanie jego relacji, opublikowanej po raz pierwszy w roku 1931. Jej tytuł zdaje się mówić wszystko. Jednak nie jest to tylko kronikarski zapis wydarzeń z odległej przeszłości. To wciąż inspirująca opowieść o tym, jak w prawdziwie rozpaczliwym położeniu, wśród lęku i zamieszania, zatriumfowały żarliwy patriotyzm, pragnienie wolności, waleczność i determinacja w obliczu brutalnej agresji komunistycznego barbarzyństwa. To opowieść o stanie ducha zarówno polskich elit przywódczych i wojskowych, jak i szerokich mas społeczeństwa, które ofiarnie wspierało swoją armię – organizowaną i wyposażaną w skrajnie trudnych warunkach, w istotnej części ochotniczą, lecz ostatecznie blisko milionową i bardzo bitną.
 
Podkreślam ten aspekt, bowiem dla nas, Polaków, bitwa warszawska 1920 roku oraz cała zwycięska wojna z bolszewikami stanowi jeden z najważniejszych momentów naszej historii najnowszej. Sowieckiej potędze przeciwstawiło się wtedy państwo młode i wciąż nieokrzepłe – suwerenna Polska, która miała już nigdy nie powrócić na polityczną mapę Europy; dawna europejska potęga, która swój niepodległy byt odzyskała – ku zaskoczeniu i głębokiemu niezadowoleniu niektórych stolic – tuż po zakończeniu I wojny światowej, po 123 latach zniewolenia rosyjsko-prusko-austriackiego. Dlatego gdy w ślad za owym „cudem niepodległości” z roku 1918 nastąpił „cud nad Wisłą” (jak później nazwano nieoczekiwane polskie zwycięstwo w bitwie warszawskiej 1920 roku), to wywarło to ogromny wpływ na samoświadomość i patriotyczny etos naszego narodu. Mit Polski odradzającej się jak Feniks z popiołów oraz pamięć o zwycięstwie polskiego Dawida nad bolszewickim Goliatem dodawały nam sił i nadziei także w późniejszych dekadach. O roku 1920 pamiętali polscy żołnierze i konspiratorzy w obliczu najwyższego egzystencjalnego zagrożenia, jakim była dla Polski II wojna światowa. Bitwa warszawska 1920 roku inspirowała uczestników polskiego powstania antykomunistycznego w latach 1944-1953 oraz działaczy robotniczych i członków nielegalnej opozycji demokratycznej, którzy przeciwstawiali się narzuconemu nam przez Moskwę powojennemu reżimowi totalitarnemu. Sukces w walce o wolność, jaki odnieśli nasi dziadowie w roku 1920, skłaniał nas do stawiania sobie ambitnych, dalekosiężnych celów – a przez to przyczynił się do wybuchu pokojowej rewolucji Solidarności w roku 1980 oraz do wielkiego przełomu roku 1989 i, w konsekwencji, Jesieni Ludów w Europie Wschodniej. 
 
Także dzisiaj tamto wielkie zwycięstwo jest dla nas, Polaków, powodem do dumy. Stanowi też moralne zobowiązanie do tego, aby strzec dziedzictwa naszych heroicznych przodków, aby iść w ślady pokoleń obrońców polskiego etosu wolności i solidarności. Dramatyczne dzieje naszej Ojczyzny, szczególnie w wieku XX, zaszczepiły nam daleko posunięty sceptycyzm wobec deterministycznych wizji historii. Lawina bieg od tego zmienia, // Po jakich toczy się kamieniach – pisał w swoim „Traktacie moralnym” polski poeta-noblista, Czesław Miłosz. Przekonaliśmy się, że nasze wielkie idee i marzenia, przywiązanie do własnej kultury i tożsamości, wola przetrwania i duch walki to potężne siły – zdolne realnie wpływać na bieg historii.
 
Ufam, że niniejsza praca będzie interesującą lekturą także dla czytelnika współczesnego. Świat jest dzisiaj systemem naczyń połączonych jeszcze bardziej, niż przed stu laty – także z punktu widzenia polityki i geostrategii. Europa Środkowo-Wschodnia to jedno z tych kluczowych miejsc, w których od wieków decydują się losy całego kontynentu. Poznając historię tego regionu zyskujemy głębsze zrozumienie procesów kształtujących współczesną Europę oraz szansę pokierowania jej ku lepszej przyszłości – w której nieustanną konfrontację i walkę o dominację zastąpi wzajemny szacunek, rządy prawa międzynarodowego oraz wielostronnie korzystna współpraca. 
 
W tej perspektywie praca lorda D’Abernona to cenny dokument, wnikliwa relacja świadka zdarzeń, które znacząco wpłynęły na losy ludzkości. Serdecznie dziękuję Ambasadorowi Rzeczypospolitej Polskiej w Wielkiej Brytanii, Panu Arkademu Rzegockiemu oraz wydawnictwu Helion & Company Limited za wspólną inicjatywę wznowienia tej ważnej książki. 
 
Życzę Państwu interesującej i inspirującej lektury. 
 
 
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda
 
Poleć znajomemu