przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Czwartek, 23 maja 2019

List na konferencję „50 lat Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów w świetle polskiej praktyki traktatowej”

Uczestnicy i Organizatorzy

„50 lat Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów
w świetle polskiej praktyki traktatowej”

w Warszawie

 

 

Szanowny Panie Ministrze!

Szanowni Państwo!

 

Rok 2019 obfituje w rocznice historycznych, przełomowych wydarzeń i decyzji, w których zaznaczyła się rola Polaków jako aktywnych współtwórców europejskiego ładu politycznego i kulturowego. Jubileusze wpisujące się w Narodowe Obchody Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, 450. rocznica zawarcia unii lubelskiej, 80. rocznica bohaterskiego oporu Polski wobec agresji nazistowskich Niemiec i Rosji Sowieckiej, 30-lecie początku końca komunizmu i zimnej wojny, jakim były wyniki wyborów do Sejmu PRL w roku 1989, 20-lecie obecności Rzeczpospolitej Polskiej w NATO oraz 15. rocznica przystąpienia naszego kraju do Unii Europejskiej – to wszystko okazje, aby wskazać na jakże bliski nam ideał wolności oraz nieodzowną gwarancję wolności, jaką jest praworządność. Obchody wspomnianych rocznic unaoczniają niespożytą, twórczą siłę ducha wolności i szacunku dla prawa. Siłę, która od wieków kształtuje nas, Polaków oraz wiele innych narodów: nasze postrzeganie świata, nasze wspólne dążenia oraz łączący nas system wartości.

 

Zobacz także: Konferencja o prawie traktatów na Zamku Królewskim W tej perspektywie na uczczenie zasługuje także 50-lecie zakończenia konferencji kodyfikacyjnej, której owocem było otwarcie do podpisu Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów. Niespełna ćwierć wieku od zakończenia II wojny światowej – konfliktu, który przyniósł niespotykane wcześniej akty barbarzyńskiego bezprawia i ludobójczego okrucieństwa – przedstawiciele światowych elit naukowych i politycznych podjęli wspólną refleksję na temat standardów w dziedzinie, w której z pewnością nie powinna decydować o wszystkim siła. W postanowieniach Konwencji, nazywanej czasem „traktatem o traktatach”, „traktatem nad traktatami” czy też „matką traktatów”, ujęto normy prawne dotyczące umowy międzynarodowej zawieranej między państwami – będącej jedną z najstarszych instytucji prawa międzynarodowego, a jednocześnie najważniejszym obecnie źródłem w systemie tego prawa. Poszanowanie i wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań traktatowych przez państwa jest podstawową zasadą prawa międzynarodowego, stanowiącą warunek utrzymania ładu na świecie. Zdawali sobie z tego sprawę przedstawiciele ponad stu państw uczestniczących w obu sesjach wiedeńskiej konferencji, reprezentujący ówczesny, tak bardzo podzielony politycznie świat. W preambule Konwencji wspomniano o powszechnym uznaniu zasad dobrowolnej zgody, dobrej wiary oraz trwałości umów – pacta sunt servanda. Znalazły się tam słowa: „Kodyfikacja i postępowy rozwój prawa traktatów osiągnięte w niniejszej Konwencji będą sprzyjały celom Narodów Zjednoczonych określonym w Karcie, a mianowicie utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, rozwojowi przyjaznych stosunków i osiągnięciu współpracy między narodami”.

 

Świętując półwiecze Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów warto podkreślić doniosłą rolę Polski w ukształtowaniu jej postanowień. Polska delegacja, składająca się zarówno z pracowników ówczesnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, jak i przedstawicieli nauki prawa międzynarodowego, była aktywnym uczestnikiem konferencji wiedeńskiej. Członkiem prestiżowego 15-osobowego Komitetu Redakcyjnego konferencji był Profesor Stanisław Nahlik, który z wielką pasją, wiedzą i zaangażowaniem współtworzył ostateczne brzmienie poszczególnych artykułów Konwencji. W składzie delegacji znalazły się też Pani Profesor Maria Frankowska oraz Pani Profesor Renata Szafarz, wówczas przedstawicielki młodej generacji naukowców. Inicjatywy młodszych delegatów dotyczące treści uregulowań w zakresie sposobów wyrażania zgody na związanie się umową (w tym przede wszystkim poprzez wymianę dokumentów),
a także w zakresie domniemania skutku sprzeciwu na zastrzeżenie spotkały się z uznaniem delegacji pozostałych państw i zostały przyjęte, trwale wpisując się w rozwój prawa traktatów.

 

Podczas ostatecznego głosowania nad przyjęciem Konwencji wiedeńskiej Polska, należąca wówczas do obozu państw socjalistycznych, wstrzymała się od głosu. Zaważyły na tym jednak względy polityczne, a nie stricte merytoryczne. Związanie się postanowieniami Konwencji nastąpiło tuż po przełomie roku 1989. Drugiego lipca 1990 roku polski dokument przystąpienia do Konwencji wiedeńskiej został dostarczony jej depozytariuszowi. Od tego czasu Konwencja realnie wpływa na kształtowanie się polskiej praktyki traktatowej. Pragnę przypomnieć, że do jej postanowień odwołują się i są z nimi zgodne rozwiązania przyjęte w uchwalonej w 2000 roku ustawie o umowach międzynarodowych, będącej historycznie pierwszym polskim aktem rangi ustawowej regulującym zagadnienia umów międzynarodowych.

 

Szanowni Państwo, w ostatnich dekadach odnotowujemy niezwykle dynamiczny rozwój praktyki traktatowej państw. Bogactwo i różnorodność zawieranych przez kraje porozumień, a także gwałtownie wzrastająca ich liczba sprawiły, że we współczesnych stosunkach międzynarodowych trudno byłoby znaleźć dziedzinę współpracy, której by one nie regulowały. Tym lepiej więc, że Konwencja wiedeńska o prawie traktatów okazała się w praktyce jedną z bardziej udanych i potrzebnych kodyfikacji prawa międzynarodowego. Z drugiej jednak strony mowa tutaj o aż pięćdziesięciu latach doświadczeń. Skłania to do namysłu nad aktualnością przyjętych w Konwencji rozwiązań oraz ich użytecznością w kontekście dynamicznie zmieniających się realiów cywilizacyjnych i geopolitycznych. Bardzo się cieszę, że z inicjatywą debaty naukowej poświęconej tym zagadnieniom (z uwzględnieniem polskiej praktyki traktatowej) wystąpiło Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej oraz że wezmą w niej udział ludzie nauki – wybitni znawcy prawa traktatów, a także przedstawiciele administracji państwowej – czyli praktycy, którzy na co dzień stosują jego postanowienia. Życząc Państwu pasjonującej i owocnej dyskusji, z prawdziwym zainteresowaniem oczekuję na płynące z niej wnioski. Serdecznie wszystkich Państwa pozdrawiam.

 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Duda

 

List odczytała podczas konferencji minister Anna Surówka-Pasek.

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.