przeskocz do treści | przeskocz do menu głównego
Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
| | |
A | A | A
Poniedziałek, 10 czerwca 2019

List z okazji Zgromadzenia Ogólnego Sędziów NSA

Uczestnicy i Goście

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Naczelnego Sądu Administracyjnego

 

 

 

 

 

Szanowny Panie Prezesie!

Szanowni Państwo, Panie i Panowie Sędziowie!

Szanowni Państwo!

 

Obok trwających narodowych obchodów stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości bieżący rok wyróżnia się kilkoma innymi ważnymi rocznicami. Obchodzimy bowiem 450-lecie zawarcia unii lubelskiej, 30. rocznicę wyborów parlamentarnych z 4 czerwca 1989 roku, 20-lecie Polski w NATO oraz 15. rocznicę przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Wszystkie te jubileusze są okazją, aby uwydatnić znaczenie wciąż żywej i inspirującej idei polskiej wolności i niezawisłości, a także naszej rodzimej tradycji myśli prawnej i państwowej oraz jej zachodniego, ściśle europejskiego rodowodu. Jest to również sposobność, aby podkreślić nasze przywiązanie do idei rządów prawa – osadzonej w kontekście spójnego systemu aksjologicznego oraz funkcjonalnego systemu prawnego. Doświadczenia historyczne wskazują, że właściwie pojmowana praworządność stanowi najlepsze remedium zarówno na anomię życia społecznego i anarchizację państwa, jak i na wszelkie tendencje niedemokratyczne, autorytarne, oparte na prawie siły, a nie na sile prawa.

 

Trzydzieści lat temu wielkie pragnienie wolności oraz poszanowania ludzkiej i obywatelskiej godności milionów naszych rodaków spowodowało przełom w dziejach Polski, Europy i świata. Czwartego czerwca 1989 roku przy urnach wyborczych Polacy jednoznacznie odrzucili reżim komunistyczny. Uczynili tak z wielu powodów. Ważnym motywem tej decyzji były między innymi wyobcowanie i demoralizacja ówczesnych elit państwowych oraz rażący rozdźwięk między wszechobecnymi hasłami demokratyzmu i praworządności a smutną rzeczywistością PRL, w której podmiotowość obywateli oraz ich wpływ na bieg spraw publicznych miały charakter iluzoryczny. Wydarzenia roku 1989 rozpoczęły proces przemian, który miał temu zaradzić. Proces bardzo rozciągnięty w czasie, naznaczony błędami i niedociągnięciami, lecz zmierzający we właściwym kierunku.

 

Istotnym elementem wspomnianych przemian była reforma sądownictwa administracyjnego oraz jego umiejscowienie w systemie organów państwowych zgodnie z postanowieniami nowej Konstytucji. W myśl jej art. 184 Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują teraz, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego oraz aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Sądy administracyjne dbają zatem o to, aby sprawy obywateli, którymi na co dzień zajmuje się administracja publiczna, prowadzone były zgodnie z prawem. Jest to rola nie do przecenienia. Nie ma wątpliwości, że państwo prawe i silne, a co za tym idzie sprawiedliwie i skutecznie dbające o dobro obywateli, to państwo, którego administracja działa zgodnie z prawem. Rola sądów administracyjnych jest w tym zakresie wyjątkowa nie tylko dlatego, że sprawują one kontrolę przestrzegania prawa przez organy administracji. Misją sądownictwa administracyjnego jest także stanowienie wzoru respektowania i prawidłowego stosowania prawa stanowionego przez uprawnione organy państwa.

 

Sądy, w tym również sądy administracyjne, sprawują władzę sądowniczą w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Legitymacja do sprawowania urzędu sędziego pochodzi pośrednio od samego suwerena, czyli Narodu. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, będący najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej, powierza – wykonując swoją prerogatywę – część imperium, która polega na sądzeniu. Akt powołania sędziego, który sam ze swej istoty nie może podlegać kontroli sądowej, jest podstawą sprawowanej władzy sądzenia. Akt ten nie podlega kontroli sądowej, ponieważ nie można być sędzią we własnej sprawie – a tak należałoby interpretować każdą próbę ingerencji władzy sądowniczej w prerogatywy Głowy Państwa dotyczące sądownictwa. Kontrola korzystania przez Prezydenta RP z prerogatyw prowadziłaby do zachwiania równowagi władz, którą ustrojodawca wyraził w art. 10 Konstytucji. Akt ten nie podlega kontroli sądowej także dlatego, że nie mieści się to w zakresie władztwa, które, na podstawie Konstytucji RP, Prezydent RP powierza sędziom. Sędzią jest każdy, kogo do pełnienia tego zaszczytnego urzędu powoła Prezydent RP, działający na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Naród, który w akcie wyborczym obdarza Prezydenta RP swoim zaufaniem, powierza mu mandat także w zakresie kreowania władzy sądowniczej.

 

Wszystkie próby ingerowania w prerogatywy Prezydenta RP (także ze strony przedstawicieli władzy sądowniczej) nie mogą być postrzegane inaczej, jak tylko jako próba rozchwiania fundamentalnego w każdej dojrzałej demokracji systemu równowagi i wzajemnego ograniczania się władz. Systemu, który określa także pozycję władzy sądowniczej i w którym przypisana Prezydentowi funkcja arbitra oraz gwaranta ciągłości władzy państwowej wydaje się szczególnie ważna. Władza sądownicza, podobnie jak władza ustawodawcza i władza wykonawcza, nie jest nad-władzą, która, sama pozostając poza jakąkolwiek kontrolą, może dowolnie ingerować w działania innych organów państwa.

 

Należy podkreślić, że system równowagi władz urzeczywistnia się także w kompetencjach powierzonych sądom administracyjnym. Sprawując kontrolę nad działalnością administracji publicznej, sądy dążą do urzeczywistnienia koncepcji wyrażonej w jednej z najważniejszych zasad Konstytucji RP – czyli Rzeczypospolitej jako dobra wspólnego wszystkich obywateli.

 

Gwarancją prawidłowego wykonywania zadań powierzonych sądom administracyjnym jest niezawisłość sędziów i niezależność sądów. Nie mam wątpliwości, że bez troski o te zasady nie zbudujemy sprawnie działającego systemu sądownictwa. Nie oznacza to jednak niezawisłości od stanowionego w Polsce prawa. Sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom. Niezawisłość nie zwalnia także sędziów z konieczności postępowania zgodnie z powszechnie przyjmowanymi pryncypiami władzy sądowniczej, w tym również zasady nemo est iudex in propria causa.

 

Szanowni Państwo!

 

Wyrażam przekonanie, że dyskusje o modelu państwa i jego praktycznym funkcjonowaniu powinny mieć charakter stricte merytoryczny, skoncentrowany na poszukiwaniu optymalnych, trwałych rozwiązań prawnych. Zarazem jest to debata, której nie sposób prowadzić w oderwaniu od podstawowych wartości i zasad naszego europejskiego, łacińsko-greckiego kręgu kulturowego. Dlatego uważam, że poczucie patriotycznej, obywatelskiej współodpowiedzialności za państwo również w tym przypadku jest najlepszą wspólną płaszczyzną dialogu – przestrzenią, w obrębie której można znaleźć konstruktywne odpowiedzi na wszelkie kontrowersje, także w złożonej materii prawnoustrojowej.

 

Niech kolejny rok Państwa niezmiernie ważnej i odpowiedzialnej pracy państwowej przyniesie jak najwięcej dobrych owoców. Życzę Paniom i Panom Sędziom wielu sukcesów zawodowych oraz satysfakcji z udziału w wielkim dziele, jakim jest umacnianie Rzeczypospolitej sprawiedliwej, praworządnej i szanowanej. 

 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Duda

Poleć znajomemu


Opuszczasz oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej


Dziękujemy za odwiedzenie naszej strony.

Zapraszamy ponownie.