Menu rozwijane

01 sierpnia 2022

 

Szanowni Państwo, dzień dobry!

 

Jak co roku, w rocznicę Powstania Warszawskiego, spotykamy się przed południem tutaj, w różnych miejscach na Woli, po to, żeby uczcić pamięć pomordowanych przez Niemców powstańców, ale przede wszystkim mieszkańców warszawskiej Woli – dzielnicy, w której w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego, pomiędzy 5 a 12 sierpnia, ze szczególną intensyfikacją pomiędzy 5 a 7 sierpnia 1944 roku, 78 lat temu, doszło do planowej eksterminacji zwykłych, cywilnych mieszkańców stolicy, ludzi mieszkających w budynkach, które stały tu właśnie, w najbliższej okolicy.

 

To dzisiaj trudne do wyobrażenia, ale te pomniki rozsiane tutaj, wśród najbliższych ulic po tej dzielnicy, po dzisiejszej Woli, znaczą miejsca pomordowania, ale tak naprawdę w jakimś sensie również pochówku tysięcy mieszkańców Warszawy. Szacuje się, że rzeź Woli, że w trakcie tej eksterminacji niemieccy naziści zamordowali tutaj między 15 tys. a 65 tys. ludzi. Nie da się ustalić dokładnej liczby tych, którzy zostali zamordowani, ponieważ w bardzo wielu przypadkach zwłoki tu, na miejscu, zostały spalone.

 

Może Cię zainteresować Upamiętnienie zamordowanych mieszkańców Woli Apel Pamięci w 78. rocznicę Powstania Warszawskiego

 

Wszyscy ci, którzy dzisiaj chodzą tu, po Woli, po tych ulicach, którzy są na tych skwerach, w istocie mają pod swoimi stopami popioły mieszkańców stolicy, którzy tutaj zostali na zawsze. Poza tymi pomnikami nie mają dzisiaj swoich indywidualnych nagrobków. Są poszczególnymi jednostkami wśród tysięcy, które tutaj zginęły.

 

To była – z całą pewnością – największa w skali jednostkowa eksterminacja Polaków, osób cywilnych, w trakcie II wojny światowej. Ale była to w ogóle najprawdopodobniej największa eksterminacja jednostkowa w ciągu całej II wojny światowej nie tylko w Polsce, ale we wszystkich krajach. W istocie więc mieszkańcy Warszawy, mieszkańcy Woli z rozkazu Adolfa Hitlera – właśnie eksterminacji, zniszczenia miasta i zamordowania jego mieszkańców – ucierpieli w sposób niewyobrażalny. Oddajemy im hołd.

 

Dzisiaj nie mówi się o tym wiele, ale Warszawa pamięta. I chcę podziękować, że także ci, którzy w dniach rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego przyjeżdżają tutaj, do Warszawy, pamiętają także o mieszkańcach Woli, przychodzą, składają kwiaty, modlą się przy tych pomnikach.

 

To ich groby. Symboliczne. Ale oni tutaj po prostu są. Ich prochy pozostały tutaj, w tym miejscu. Dzisiaj są częścią Warszawy, są częścią tego miasta. Dzisiaj – można powiedzieć – ta rozwijająca się Warszawa w jakimś sensie tętni także nimi. Dziękuję za to, że pamięć o zamordowanych mieszkańcach Woli cały czas w Warszawie jest.

 

Cześć i chwała bohaterom! Wieczna pamięć poległym!