Narzędzia dostępności

Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Dodatkowe narzędzia

Środa, 11 grudnia 2019

Wystąpienie na konferencji pt. „Centra Usług Społecznych – Nowa Jakość Polityki Społecznej”

 

Szanowne Panie Minister,

Szanowna Pani Przedstawiciel Komisji Europejskiej,
Szanowni Państwo Ministrowie,
Szanowni Państwo Profesorowie,
Wszyscy Dostojni przybyli goście,
Przedstawiciele samorządów lokalnych i regionalnych,
Wszyscy Wielce Szanowni Państwo,

 

Zobacz także: „Centra Usług Społecznych to nowoczesne rozwiązanie” Bardzo dziękuję za przybycie do Pałacu Prezydenckiego na tę dla mnie bardzo ważną uroczystość. Dla mnie, dla moich współpracowników ustawa o Centrach Usług Społecznych była jedną z tych idei, które w ciągu tego i poprzedniego roku naszej pracy – właśnie w tej dziedzinie społecznej, w dziedzinie także pieczy nad rodziną, ale również, jeżeli chodzi o funkcjonowanie w tym zakresie samorządów lokalnych, przede wszystkim gminnych – była przez nas traktowana jako jedno z najważniejszych zadań do wykonania. Bardzo serdecznie dziękuję pomysłodawcy Panu prof. Markowi Rymszy, mojemu doradcy i – można powiedzieć – podmiotowi wiodącemu w tym zakresie w Kancelarii Prezydenta za samą ideę, abyśmy przygotowali w Kancelarii Prezydenta tę ustawę, za zarażenie tym pomysłem sekcji w Narodowej Radzie Rozwoju i za to, że stał na czele tych prac, współpracując także z szerokim środowiskiem naukowym, przygotowując to rozwiązanie.

 

Proszę Państwa, kiedy myśleliśmy o wprowadzeniu tej nowej instytucji Centrów Usług Społecznych do naszego systemu świadczenia usług wobec ludności, chodziło o to, aby stworzyć pewną nową formułę relacji pomiędzy samorządem a obywatelami. Wiemy doskonale, że jest w naszym kraju jedną z naczelnych zasad – zasad, na których w ogóle opiera się funkcjonowanie samorządu, w jakimś sensie można powiedzieć, że opiera się także konstrukcja ustrojowa państwa – jeżeli spojrzymy od dołu w górę na jego strukturę, jest zasada pomocniczości, zwana czasem też zasadą subsydiarności. Ona mówi, że wszystkie te elementy, których obywatele nie są już w stanie realizować sami – bo jak najwięcej obywatele powinni realizować we własnym zakresie, powinni jak najwięcej działań publicznych sami prowadzić, w jak największym zakresie powinni sami uczestniczyć w życiu publicznym, a to czego nie są w stanie zrealizować to już realizują podmioty w tym zakresie bardziej wyspecjalizowane, a tymi wyspecjalizowanymi podmiotami są w pierwszej kolejności podmioty, które funkcjonują na tym najniższym poziomie, czyli na poziomie gmin. W ramach tej jednostki samorządu terytorialnego. To one mają pomagać mieszkańcom w wykonywaniu ich funkcji. To jest istota zasady pomocniczości na tym podstawowym szczeblu.

 

O co chodzi? Otóż mieliśmy od dawna w Polsce do czynienia, wiemy, że funkcjonuje coś, co nazywamy pomocą społeczną, w więc system wsparcia dla osób, które nie są sobie w stanie poradzić w sytuacji życiowej, w jakiej się znalazły, w sytuacji osobistej. Potrzebują wsparcia ze strony państwa, to wsparcie realizowane jest poprzez wsparcie publiczne właśnie na tym podstawowym poziomie i odpowiedzialne za to wsparcie są jednostki samorządu terytorialnego. Ale wiemy doskonale również o jednym, że ta konstrukcja musiała mieć charakter przejściowy.

 

Jeśli chcemy budować państwo prawdziwie nowoczesne, jeśli chcemy budować państwo, które w nowoczesny sposób służy obywatelowi, gdzie władza publiczna rzeczywiście ma odpowiadać na potrzeby obywatela, i ma być Polska również państwem, które będziemy mogli śmiało nazywać państwem obywatelskim, gdzie ta zasada subsydiarności, zasada pomocniczości będzie zasadą rzeczywiście funkcjonującą, to kwestia usług społecznych musi mieć charakter zdecydowanie szerszy niż tylko prosto pojmowana pomoc społeczna.

 

Pomoc społeczna, czyli wsparcie dla tych, którzy sobie nie radzą w różnego rodzaju sytuacjach życiowych, powinna być tylko wycinkiem pewnego bardzo szerokiego spektrum organizacji życia społecznego, życia publicznego, w której uczestniczą jednostki samorządu terytorialnego właśnie wspierając w tym zakresie obywateli, a zarazem oferując obywatelom różne możliwości współuczestniczenia i aktywizacji w tym zakresie świadczenia usług o charakterze społecznym. I temu mają służyć Centra Usług Społecznych, to do tego właśnie sprowadza się ustawa, aby skoordynować wszelkie możliwości świadczenia usług wobec społeczeństwa, jakie mogą być realizowane na tym poziomie podstawowym, na poziomie tej jednostki samorządu terytorialnego jaką jest gmina, w więc tej jednostki samorządu terytorialnego, która obywatelom jest najbliższa.

 

Tych usług społecznych jest cały szereg, być może, że w trakcie funkcjonowania tej ustawy – nie ukrywam, że też trochę na to liczymy – kreatywność ludzka będzie tworzyła nowe formy usług społecznych, których być może dzisiaj jeszcze nie znamy. Być może nawet dzisiaj nie jesteśmy w stanie ich jeszcze nazwać. Ale one właśnie w ramach Centrów Usług Społecznych, w ramach wszystkiego tego, co na bieżąco będzie stwierdzane przez obywateli i władze gminne, że jest potrzebne do tego, aby wspierać funkcjonowanie lokalnej społeczności to będzie w ramach Centrów Usług Społecznych uruchamiane.

 

Czemu to, Proszę Państwa, będzie służyło? Po pierwsze – poprawie oferty dla mieszkańców, różnego rodzaju możliwości rozwojowych, a więc z jednej strony korzystania z tych usług dosłownie, poprzez to, żeby brać udział nie tyle w świadczeniu tych usług, co w tym, żeby te usługi społeczne od tej jednostki samorządu terytorialnego brać. Chociażby opieka nad dziećmi do lat 3 – może jest tutaj najbardziej plastycznym i zrozumiałym, zwłaszcza dla młodych, przykładem. Właśnie w ramach Centrum Usług Społecznych ta opieka będzie mogła być na najróżniejsze sposoby rozwijana. I w tym zakresie również będzie mógł być uruchamiany wolontariat, a więc przeróżne formy wsparcia i aktywizacji dwustronnej. Z jednej strony, jeżeli chodzi o korzystanie w usług, z drugiej strony, jeżeli chodzi o branie udziału w świadczeniu tych usług, we wspieraniu w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego, a więc taka dwustronna możliwość aktywizacji obywateli.

 

Można już w tym widzieć ogromny czynnik integrujący i ogromny czynnik wspólnototwórczy, że będą uruchamiane także te pokłady dobrej woli, które powodują, że przede wszystkim ludzie młodzi, ale nie tylko, zgłaszają się do wolontariatu i chcą ten wolontariat realizować. Dzisiaj jest coraz więcej osób, które przechodzą na emeryturę, ale cały czas czują się na tyle kreatywne, na tyle młode i silne, że właśnie chcą się zaangażować świadcząc usługi w ramach wolontariatu. Mam wielką przyjemność w ostatnim czasie, tym przedświątecznym, że spotykamy się z żoną z takimi środowiskami, które działają w ramach wolontariatu np. w ramach Szlachetnej Paczki, Banków Żywności, czy innych form wspierania wzajemnego. Tam można zobaczyć, że z jednej strony angażują się uczniowie, licealiści, studenci, a z drugiej strony są osoby, które przeszły już na emeryturę i chcą z siebie jeszcze coś dać innym. I właśnie ta forma pracy dla innych i świadczenia ze swojej strony jest tym, co okazuje się, że dodaje ich życiu wartości, atrakcyjności, przynosi im ogromną satysfakcję. Ta dwustronna możliwość uruchomienia potencjału ma tutaj ogromne znaczenie integrujące.

 

Ale z drugiej strony, mamy nadzieję, że w sposób uda się przynajmniej częściowo zlikwidować coś, co nazywamy stygmatyzacją korzystania z pomocy społecznej, gdzie z góry jest przypisane, że ten kto korzysta z pomocy społecznej to jest biedak, to jest jakaś kategoria ludzi, która nie potrafi sobie sama poradzić. Otóż, przez to Centrum Usług Społecznych będzie integrowało różne usługi – usługi świadczone dla wszystkich, przez to, że w korzystaniu usług społecznych kryterium poziomu zamożności nie będzie miało w ogóle znaczenia. Będzie to wola i potrzeba skorzystania z usługi określonego rodzaju. To ona będzie decydowała o tym, czy ktoś z tej usługi korzysta czy nie – mamy nadzieję, że nastąpi również dodatkowo właśnie integracja na tym poziomie lokalnym wewnątrz danej społeczności, tworzącej daną jednostkę samorządu lokalnego. A więc również ten element wspólnototwórczy, integracyjny.

 

Proszę Państwa, wreszcie trzecia sprawa, bardzo istotna, tak jak wspomniałem, to jest rozwiązanie na wskroś nowoczesne. To jest także rozwiązanie, które dzisiaj jest absolutnie rozwiązaniem preferowanym w ramach UE, w ramach wspólnot samorządowych i świadczenia usług wobec społeczności lokalnych w państwach Unii.

 

Mamy ambicję, żeby Polska stawała się państwem coraz nowocześniejszym, dlatego właśnie chcemy tę instytucję wprowadzić. Ta instytucja ma także ułatwiać poprzez swoją formułę korzystanie ze środków europejskich, które na cel świadczenia usług społecznych są przewidziane. I liczymy na to, że samorządy wchodząc w nową formułę funkcjonowania, jeżeli chodzi o świadczenie usług społecznych będą także zyskiwały właśnie nowe umiejętności, nowe kwalifikacje, jeżeli chodzi o pozyskiwanie środków europejskich na rozwijanie tych usług, na ich tworzenie, na rozwijanie się, co w naszym przekonaniu jest ogromnie ważne.

 

Zobacz także: Prezydent podpisał ustawę o CUS Dlaczego w związku z tym dzisiejsze spotkanie? Jak wiemy ustawa już jakiś czas temu została przyjęta przez parlament, została podpisana prawie pół roku temu. Proszę Państwa, jesteśmy dzisiaj w przededniu, można tak powiedzieć, biorąc pod uwagę zbliżające się święta Bożego Narodzenia i okres świąteczno-noworoczny, kiedy myślimy zupełnie o innych kwestiach niż polityka, czy realizacja zadań publicznych, myślimy wtedy o sprawach rodzinnych.

 

Ale 1 stycznia jest dla tej ustawy datą bardzo ważną, ponieważ 1 stycznia 2020 roku to jest data wejścia ustawy w życie. I chcemy – powiem może trochę górnolotnie – trochę z przytupem to wszystko rozpocząć, z jednej strony. Ale z drugiej strony chcemy też wesprzeć samorządy w tym zakresie, żeby nabrały takiej odwagi do tego, żeby z tej nowej formuły skorzystać. Dlaczego odwagi? Dlatego, że formuła nie jest obowiązkowa. W ustawie są przewidziane dwa sposoby tworzenia centrów usług społecznych i trzeci – można powiedzieć – dla miast powyżej 100 tys. mieszkańców. Ale chcę się skupić przede wszystkim na tym, że w ogóle tworzenie Centrów Usług Społecznych nie jest obligatoryjne, to jest możliwość.

 

Owszem należy to do zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego, ale ma charakter fakultatywny, a więc gmina może, ale nie musi tworzyć takich Centrów, może je tworzyć sama, może je tworzyć wspólnie z innymi gminami – to jest rozwiązanie, które gminy mogą sobie wybrać. Ale przede wszystkim samo tworzenie Centrum Usług Społecznych jest czymś co można zrealizować, ale nie jest obligatoryjne. Uważamy, że jest to to jednak rozwiązanie dla gmin korzystne.

 

Proponujemy na początek, od stycznia przyszłego roku, a więc już niedługo konkurs o charakterze pilotażowym, który będzie organizowany wspólnie z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej. Będzie to konkurs, który będzie pomagał tworzyć i prowadzić, czyli de facto organizować Centra Usług Społecznych. Będą także specjalne środki przewidziane na ten cel. Gminy będą mogły zgłaszać aplikacje w tym zakresie, starając się o specjalne fundusze na organizację tych pierwszych Centrów Usług Społecznych.

 

To nasze dzisiejsze spotkaniu służy temu, żeby po pierwsze poinformować publicznie, że taki konkurs już niedługo będzie, że będzie się można do tego konkursu w styczniu przyszłego roku zgłaszać i zachęcić wszystkich, żeby przyjrzeć się uważnie tej ustawie, skorzystać ze wszystkich materiałów, które w tym zakresie są dostępne.

 

Dla mnie to jest także okazja, żeby wszystkim, którzy współuczestniczyli w pracach nad tym, moim zdaniem, ważnym nowym rozwiązaniem – ustrojowym, jeżeli chodzi o samorząd terytorialny dla naszego kraju i naszego społeczeństwa – bardzo serdecznie podziękować – jeszcze raz Panu prof. Markowi Rymszy, wszystkim naszym współpracownikom z Narodowej Rady Rozwoju, Paniom Minister i ich współpracownikom. I życzyć wszystkim, aby ta nowa formuła funkcjonowania, świadczenia usług społecznych w jednostkach samorządu terytorialnego sprawdziła się, dobrze działała i przyczyniła się do rozwoju naszego państwa i społeczeństwa.

 

Jeszcze raz z całego serca dziękuję.
 

Pałac Prezydencki. Konferencja pt. „Centra Usług Społecznych – Nowa Jakość Polityki Społecznej”

Poleć znajomemu