Menu rozwijane

27 maja 2021

Wielce Szanowna Pani Prezydent,

Szanowni Państwo!

Chcę jeszcze raz bardzo podziękować Pani Prezydent i władzom gruzińskim za zaproszenie na wczorajsze, bardzo podniosłe uroczystości z okazji Dnia Niepodległości. Można powiedzieć – w jakimś sensie – podwójne święto niepodległości, bo 103. rocznica deklaracji niepodległości z 26 maja 1918 roku, ale także 30 lat od czasu wyrwania się Gruzji spod dominacji Związku Radzieckiego, a więc potwierdzenia tej wielkiej, głębokiej, tkwiącej w duszy – co wczoraj bardzo mocno podkreślaliśmy – i naturze Gruzinów woli wolności, woli suwerenności, woli posiadania swojego niepodległego państwa, w którym sami będą decydowali o sobie i w którym sami będą mogli się rządzić.

Może Cię zainteresować Tbilisi. Polityczne rozmowy z władzami Gruzji [PL/EN] Obchody Dnia Niepodległości Gruzji [PL/EN] Prezydent Andrzej Duda odwiedził linię rozgraniczenia między Gruzją a tzw. Osetią Płd.

Mówiliśmy wczoraj na ten temat bardzo dużo, ja – także w moim wystąpieniu na uroczystościach. Ale dla mnie niezwykle ważne były również dalsze elementy mojej wizyty tu, w Tbilisi, w Gruzji, a mianowicie to, o czym przed momentem mówiła Pani Prezydent.

Udałem się wczoraj na tzw. linię rozgraniczenia, czyli na miejsce, w którym kończy się część terytorium Gruzji, będąca w politycznych granicach Gruzji, państwa gruzińskiego, gdzie kończy się administracja gruzińska, a rozpoczyna się obszar, który znajduje się w tej chwili pod rosyjską okupacją.

Byłem w pobliżu linii rozgraniczenia w regionie Cchinwali, który przez Rosjan nazywany jest Południową Osetią. I tam zobaczyłem to, co – jak powiedziałem – powinien w moim przekonaniu zobaczyć każdy polityk nie tylko Unii Europejskiej, lecz także państw Sojuszu Północnoatlantyckiego, by sobie uświadomić, jaka jest rzeczywiście współczesna rosyjska polityka i jakimi metodami w swoich działaniach geopolitycznych posługuje się Rosja.

Opuszczone gospodarstwa, opuszczone domy, zasieki, brak możliwości przekroczenia linii rozgraniczenia. Jest to tragedią dla ludzi mieszkających w regionie Cchinwali, dlatego że z dnia na dzień – we wrześniu 2019 roku – zabroniono w ogóle przekraczania tej linii. Rosjanie w tej chwili całkowicie ją blokują.

Byłem w miejscu, z którego po prostu widać rosyjskie posterunki, rosyjskie koszary, rosyjską jednostkę wojskową, miejsce jej stacjonowania – co jest oczywistym, jawnym pogwałceniem sześciopunktowego porozumienia z 2008 roku, którego Rosja do dziś teoretycznie jest stroną, a które właśnie przewidywało m.in. całkowite wycofanie wojsk rosyjskich z tego regionu. Ich obecność tam dziś jest faktem.

Nad tymi budynkami otwarcie powiewa dziś flaga Federacji Rosyjskiej. Rosyjscy żołnierze i funkcjonariusze FSB patrolują ten rejon uzbrojeni w pojazdy opancerzone, w różnego rodzaju broń. Dokonują zatrzymań mieszkańców, którzy zbliżą się do strefy rozgraniczenia – zarówno tych, którzy mieszkają w rejonie pozostającym pod okupacją rosyjską, jak i Gruzinów, którzy mieszkają pod administracją gruzińską.

Często zdarza się, że następuje nielegalne przekroczenie linii rozgraniczenia przez funkcjonariuszy czy żołnierzy rosyjskich i dochodzi do porwań. Następnie te osoby są więzione właśnie na terytorium regionu Cchinwali, przetrzymywane. Dzieje się więc ewidentne bezprawie, pogwałcenie wszelkich zasad prawa międzynarodowego i to jest tu codziennym faktem.

Dlatego mówię, że przedstawiciele wspólnoty międzynarodowej, państw Unii Europejskiej i państw NATO powinni to zobaczyć na własne oczy, by mieć świadomość, o czym rozmawiamy, gdy mówimy, że należy dołożyć wszelkich starań w przestrzeni międzynarodowej, by wymusić na Federacji Rosyjskiej przestrzeganie prawa międzynarodowego.

O tym rozmawialiśmy dziś także z Panią Prezydent. Powiedziałem, że Polska obejmuje w przyszłym roku przewodnictwo w OBWE. Będziemy te tematy na forum OBWE z całą pewnością podnosić. Chcę z dumą podkreślić, że właśnie tam, w okolicach linii rozgraniczenia, jest dziś obecna, na co dzień pełni swoje zadania misja obserwacyjna Unii Europejskiej.

W tej misji obserwacyjnej uczestniczy m.in. 17 ekspertów obserwatorów z naszego kraju, z Polski. Na czele tej misji obecnie stoi polski przedstawiciel, polski ambasador pan profesor Marek Szczygieł. On dzisiaj koordynuje działania misji. Rozmawiałem z nim wczoraj długo. Przedstawiał mi sytuację tak, jak ona wygląda.

Muszę Państwu powiedzieć, że osoby zamieszkujące w tym regionie znajdują się rzeczywiście w tragicznej sytuacji. To jest brak możliwości korzystania z pomocy medycznej, to jest brak możliwości kontaktu z rodziną. To jest życie, które zostało całkowicie zmienione, które zostało całkowicie zniszczone przez tę właśnie rosyjską agresję i rosyjską okupację, która w tym rejonie ma miejsce.

Rozmawialiśmy dzisiaj także z Panią Prezydent na temat dalszej przyszłości tej misji Unii Europejskiej. Pani Prezydent zwróciła się do mnie o to, żebym zabiegał o jej wzmocnienie. Będę rozmawiał na ten temat z przywódcami Unii Europejskiej, będę rozmawiał z prezydentami, będę rozmawiał także z Panem Premierem Mateuszem Morawieckim, żeby ten postulat przedstawił na Radzie Europejskiej. Mam nadzieję, że uda się podjąć także działania w tym kierunku.

Mogę obiecać Pani Prezydent, wczoraj zresztą też to mówiłem, że będziemy podnosili sprawę granic Gruzji i sytuacji, jaka panuje zarówno rejonie Cchinwali, jak i w rejonie Abchazji. Będziemy podnosili na forach międzynarodowych, m.in. Organizacji Narodów Zjednoczonych i to zarówno w czasie Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak i w Radzie Praw Człowieka, której dzisiaj Polska jest członkiem. To jest rzeczywiście sytuacja dramatyczna. I tam śmiało można mówić, że właśnie dokładnie prawa człowieka są naruszane. W związku z powyższym oczywistą sprawą jest, że wymaga to interwencji.

Rozmawialiśmy z Panią Prezydent także o naszych polsko-gruzińskich sprawach, bardzo ważnych. À propos właśnie państwowości gruzińskiej. Wspaniałe odkrycia tej misji archeologicznej polsko-gruzińskiej, z której my jesteśmy niezwykle dumni. Bardzo dziękuję z tego miejsca Panu Profesorowi Radosławowi Karasiewiczowi-Szczypiorskiemu, który stoi na czele misji, jak również Profesorowi Księdzu Zenonowi Hanasowi za to, że wspaniale tę misję wspólną polsko-gruzińską prowadzą.

Proszę Państwa, to są rzeczywiście wielkie odkrycia, jeżeli chodzi o obecność rzymską, to w okolicach Batumi, natomiast przede wszystkim w Kutaisi rzeczywiście niebywałe znaleziska archeologiczne absolutnie potwierdzające, że tutaj kultura gruzińska rozkwitała od czasów mitycznej Kolchidy, a więc Kolchida nie jest tylko mityczna, Kolchida była rzeczywiście faktem. Oglądaliśmy przed chwilą z Panią Prezydent artefakty znalezione przez tę polsko-gruzińską misję wydobyte przez archeologów, wspaniałe świadectwa kultury antycznej z tamtych czasów, potwierdzające rzeczywiście, że Gruzja jest najprawdopodobniej najdłużej istniejącym państwem na świecie, od XIV wieku przed naszą erą, a więc robi to rzeczywiście ogromne wrażenie, XIV wieków przed naszą erą to jest ponad 3 tysiące lat, a więc to jest rzeczywiście trudny sobie do wyobrażenia czas trwania państwowości.

Cieszę się, że polscy archeolodzy biorą udział w tych wielkich odkryciach, potwierdzając także niezwykły kunszt polskiej szkoły archeologicznej, z czego się ogromnie cieszę i z czego, muszę powiedzieć jako Prezydent Rzeczypospolitej, jestem bardzo dumny i za co jestem bardzo wdzięczny zarówno Pani Prezydent, jak i władzom gruzińskim, gruzińskim archeologom za to, że razem z naszymi archeologami pracują, i jestem ogromnie dumny z pracy naszych specjalistów. Mam nadzieję, że dalsze odkrycia przed nimi i że przede wszystkim w krótkim czasie będzie można tutaj, w Gruzji, wszystkie te wspaniałe artefakty, które są wydobywane – mozaiki w okolicach Batumi czy właśnie te znaleziska z Kutaisi wyeksponować, pokazać i także dla polskich turystów, którzy będą przybywali do Gruzji, tych, którzy są zainteresowani historią, odkrywaniem czasów prehistorycznych i historycznych, będzie to miało znaczenie i będzie niezwykłą atrakcją.

Mówiliśmy z Panią Prezydent o względach turystycznych, także w kontekście pandemii koronawirusa. Chciałbym, żeby Gruzja w tym roku swoją ofertę mogła także zaproponować naszym turystom. Wierzę w to, że będzie to możliwe, że już w okresie wakacyjnym nasi rodacy, którzy będą zainteresowani odwiedzinami w Gruzji będą mogli tutaj przyjechać, osoby zaszczepione, że będą miały tutaj odpowiednie ułatwienia. Mówiliśmy o tym także z Panią Prezydent, jeżeli chodzi o przybycie.

Ze swojej strony potwierdziłem wolę rządu polskiego, aby podzielić się szczepionkami, aby dostarczyć do Gruzji szczepionki. Proszę Państwa, wiemy wszyscy, jak wyglądała sytuacja, wiemy, że również dostawy szczepionek do Polski bardzo się opóźniły w stosunku do tego, do czego zobowiązywała się pierwotnie Komisja Europejska i firmy, z którymi Komisja Europejska zawarła odpowiednie umowy. W tej chwili te opóźnienia są nadrabiane. Liczymy na to, że otrzymamy te zaplanowane dostawy, które do tej pory jeszcze do nas nie przyszły, i że z tego m.in. zasobu będziemy mogli podzielić się także z Gruzją, przekazać szczepionki na potrzeby szczepienia społeczeństwa gruzińskiego. Liczę na to, że wkrótce się to stanie. Obiecałem Pani Prezydent, że zaraz po powrocie do Warszawy będę na ten temat rozmawiał zarówno z Panem Ministrem Michałem Dworczykiem jako koordynatorem Narodowego Programu Szczepień, jak i z Ministrem Zdrowia, Panem Ministrem Niedzielskim, jak również z Panem Premierem.

Liczę na to, że tutaj, także i pod tym względem będziemy mogli pokazać naszą przyjaźń wobec Gruzji, solidarność, która rzeczywiście dzisiaj jest w walce z epidemią koronawirusa tak bardzo potrzebna.

Proszę Państwa, mówiliśmy oczywiście także o rzeczy, która jest jedną z najważniejszych w tej przestrzeni bardziej długofalowej dla Gruzji, dla społeczeństwa gruzińskiego. Mówiliśmy o integracji z Unią Europejską, mówiliśmy o integracji z Sojuszem Północnoatlantyckim, czy o wejściu Gruzji do Unii Europejskiej, o członkostwie w Sojuszu Północnoatlantyckim. Gruzja jest na tej drodze do członkostwa.

Mówiłem także o tym wczoraj w moim wystąpieniu. Liczę na to, że ta droga będzie się stawała dla Gruzji coraz jaśniejsza, w tym znaczeniu, że będą mogły być wskazane konkretne daty i działania proceduralne, które zmierzają do tego, aby Gruzja mogła wstąpić do Unii Europejskiej, i do NATO, bo Gruzja pokazała wielokrotnie w ciągu ostatnich lat, że jest bardzo dobrym sojusznikiem, choćby poprzez obecność i bardzo dobrą służbę żołnierzy gruzińskich w Afganistanie ramię w ramię z żołnierzami państw Sojuszu Północnoatlantyckiego, w tym z żołnierzami polskimi, za co bardzo jeszcze raz dziękuję.

Ale, jest to istotne i to był także mój apel do przywódców państw Unii Europejskiej i NATO, aby te drzwi do Sojuszu Północnoatlantyckiego i drzwi do Unii Europejskiej przez cały czas wyraźnie pozostawały otwarte, bo to jest niezwykle ważna perspektywa. I jeżeli oczekujemy tego, że będą w państwach, które są związane z nami Partnerstwem Wschodnim, właśnie w Gruzji, na Ukrainie czy w Mołdawii realizowane reformy, których zarówno Unia Europejska, jak i NATO oczekują do tego, aby spełnić wszystkie kryteria członkostwa, czyli oczekujemy, że będą realizowane procesy demokratyczne i że instytucje demokratyczne będą dobrze funkcjonowały i że te instytucje demokratyczne będą stawały się wiarygodne dla obywateli, co oczywiście jest najważniejszym zadaniem państw aspirujących, co powinna także akcentować Unia Europejska. W momencie kiedy ta wiarygodność następuje, również kwestią wiarygodności Unii Europejskiej i NATO jest to, aby ta akceptacja i przyjęcie następowały, aby prowadzić do tego, że państwa, które chcą wejść do Unii Europejskiej czy NATO będą przekraczały kolejne progi zbliżające je do tego członkostwa.

Mówię to jako przedstawiciel narodu i kraju, który ubiegał się kiedyś o członkostwo zarówno w Sojuszu Północnoatlantyckim, jak i w Unii Europejskiej. Było to dla nas ważne i myśmy te procesy przechodzili. Nie były one łatwe, ale śmiało można powiedzieć, że było warto. Zachęcam dzisiaj zarówno władze Gruzji, jak i społeczeństwo gruzińskie do tego, żeby działać w tym kierunku i żeby przez cały czas utrzymywać tę gotowość do realizacji zarówno procesu reform, jak i dalszego działania w kierunku członkostwa. A mogę zapewnić, że Polska była, przez cały czas pozostaje i pozostanie w przyszłości z całą pewnością pod tym względem również przyjacielem Gruzji i tym państwem, które wspiera dążenia euroatlantyckie narodu i państwa gruzińskiego.

Szanowni Państwo, to są te najważniejsze kwestie, o których rozmawialiśmy z Panią Prezydent. Cieszę się, że jesteśmy tutaj, cieszę się jeszcze raz, że możemy razem z naszymi gruzińskimi przyjaciółmi świętować bardzo ważne dla nich rocznice, podkreślając zarazem polsko-gruzińskie braterstwo, którego przejawów jest bardzo wiele zarówno tutaj, w Tbilisi, i w innych miejscach, jak i bez problemu możemy je odnaleźć także w Polsce. Mówimy dużo o tym w ostatnich dniach.

Cieszę się, że jesteśmy, cieszę się z całej polskiej delegacji, cieszę się ogromnie, że jest z nami Pani Marszałek, cieszę się ogromnie, że jest z nami Pan Premier – Minister Kultury, dlatego że dużo o tych ważnych kwestiach dla budowania solidarności między naszymi państwami i narodami, jak również i wzmacniania pewnej wspólnoty kulturowej i historycznej, o tych kwestiach także dużo tutaj, w Tbilisi rozmawiamy.

Bardzo dziękuję Pani Prezydent jeszcze raz.