Prezydenci: Austrii - Heinz Fischer; Finlandii - Tarja Halonen; Łotwy - Vaira Vike-Freiberga; Niemiec - Horst Köhler; Polski - Aleksander Kwaśniewski; Portugalii - Jorge Fernando Branco de Sampaio; Włoch - Carlo Azeglio Ciampi

Nazbyt często debaty przed podjęciem rozstrzygnięć o najistotniejszych sprawach Europy nie odbywały się na dostatecznie szerokim forum.

Ponadto zbyt często pragnie się uczynić z Brukseli kozła ofiarnego, obwinianego o problemy wewnętrzne. Rzuca to cień na dobry projekt.

Unia Europejska powinna regulować jedynie to, co lepiej regulować razem. Potrzebne jej są procedury pozwalające zasypać przepaść pomiędzy decydentami europejskimi i obywatelami ich krajów. Cele traktatu konstytucyjnego - zbliżenie do obywateli, przejrzystość, demokratyzacja i skuteczność - pozostają w mocy. Kwestie dotyczące wszystkich obywateli Europy muszą być omawiane ze wszystkimi obywatelami.

Obecnie najważniejszym zadaniem jest odbudowa zaufania do polityki europejskiej. Musimy zadbać o to, żeby wszyscy mogli zrozumieć korzyści z integracji. Musimy powiedzieć obywatelom, w sposób w pełni dla nich zrozumiały, jak działa UE, co udało jej się osiągnąć, dokąd i po co zmierza. Tylko tak można pozyskać poparcie ludzi dla projektu europejskiego. Bez ich zgody i współpracy UE nie będzie mogła się zjednoczyć, a tym bardziej rozwijać.

Jean-Claude Juncker, premier Luksemburga i odchodzący przewodniczący Rady Europejskiej, powiedział, że każdy, kto ma wątpliwości, każdy, kto porzucił nadzieję w sprawie Europy, powinien odwiedzić cmentarze wojenne. Zgadzamy się całym sercem. Pokoju w Europie nie można żadną miarą uważać za oczywistość; jest wśród nas wciąż wielu spośród tych, którzy przekonali się o tym na podstawie własnego gorzkiego doświadczenia. Dla dzisiejszej młodzieży wojna pomiędzy krajami Unii Europejskiej jest nie do pojęcia - i słusznie. To właśnie jest bezcennym osiągnięciem integracji europejskiej.

Tylko działając razem, narody Europy będą mogły sprostać konkurencji i skutecznie negocjować z krajami takimi jak USA, ale również z Chinami i Indiami, które dysponują potencjałem demograficznym w wysokości odpowiednio 1,3 oraz 1,15 mld mieszkańców oraz osiągają stopę wzrostu gospodarczego 9,0 i 8,5 proc. Tylko gospodarczo silna i solidarnie zjednoczona Europa będzie w stanie kształtować siły globalizacji, nadając jej wymiar społeczny, który uważamy za niezbędny. W ten sposób stworzymy wzorzec dla całego świata.

Wprowadzenie euro było kolejnym ważnym krokiem, również w znaczeniu politycznym. Wniosło ono decydujący wkład w stabilizację monetarną, niskie stopy procentowe, przejrzystość, obniżenie kosztów transakcyjnych, integrację rynków finansowych i mobilność osób. Kraje członkowskie spoza strefy euro również odnoszą korzyści.

Unia Europejska już obecnie jest czymś znacznie więcej niż tylko strefą wolnego handlu. Od samego początku była ona pomyślana jako przedsięwzięcie polityczne. Jest wspólnotą połączoną przez wartości i zasady, takie jak wolność, demokracja, równość oraz rządy prawa, pluralizm i szacunek dla ludzkiej godności, sprawiedliwość społeczna i solidarność.

Przede wszystkim jednak UE musi przemawiać w świecie jednym głosem.

IV

Powinniśmy teraz spokojnie zastanowić się, w jaki sposób sprowadzić europejski statek z powrotem na właściwy kurs. Od czego powinniśmy zacząć?

•  Potrzebne nam są procedury umożliwiające większe zaangażowanie obywateli w ideę europejską i włączenie ich w jej realizację i dalszy rozwój. Dlatego powinniśmy pomyśleć o sposobach, dzięki którym obywatele UE będą mogli w jak najpełniejszy sposób wspólnie wyrażać swoją opinię w sprawach europejskich.

•  Potrzebna nam jest większa gotowość do kompromisu i większa solidarność. Jest ona kamieniem węgielnym idei europejskiej i leży w interesie wszystkich krajów członkowskich.

Teraz musimy w pełni wykorzystać okres refleksji. Nie możemy tracić odwagi, musimy wykazać się nieustępliwością i pomysłowością.

Musimy teraz poświęcić czas na naukę życia w Unii złożonej z 25 krajów i doświadczanie tożsamości europejskiej, która opiera się na wspólnej historii, wspólnej kulturze i wspólnych wartościach, które determinują nasze życie codzienne i określają naszą wspólną przestrzeń europejską. Jeśli chodzi o program poszerzania, musi obowiązywać zasada "pacta sunt servanda". To, co zostało uzgodnione, musi być dotrzymane. Potencjalni kandydaci do akcesji potrzebują realistycznych perspektyw, które stworzą im również dodatkowe bodźce do pogłębiania reform wewnętrznych i przyjmowania standardów europejskich. Kryteria członkowskie, takie jak demokracja, przestrzeganie praw człowieka oraz rządy prawa, muszą w równym stopniu obowiązywać wszystkich kandydatów.

Tego nie chcemy się wyrzec. Musimy wykorzystać szansę wspólnej i zjednoczonej Europy, spełniając nasz obowiązek wobec przyszłych pokoleń.