Narzędzia dostępności

Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Dodatkowe narzędzia

Czwartek, 19 maja 2016

Rodzina jest kierunkiem polityki społecznej w Polsce

  |   Posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju z udziałem Prezydenta RP (fot. Krzysztof Sitkowski / KPRP) Posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju z udziałem Prezydenta RP (fot. Krzysztof Sitkowski / KPRP) Posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju z udziałem Prezydenta RP (fot. Krzysztof Sitkowski / KPRP) Posiedzenie Narodowej Rady Rozwoju z udziałem Prezydenta RP (fot. Krzysztof Sitkowski / KPRP)
Geneza aktualnej polityki społecznej
Po 1989 roku ład instytucjonalny sfery społecznej został wielokrotnie zmodyfikowany. Najważniejsze były trzy projekty reformatorskie. W pierwszych latach transformacji ustrojowej (początek lat 90. XX w.) zmiany w sferze społecznej, podporządkowywano reformom ekonomicznym. Z kolei w latach 1999-2000, wdrożone zostały cztery reformy społeczne: administracji publicznej, ubezpieczeń społecznych, ochrony zdrowia i edukacji, zabrakło jednak spójności programowej i po wdrożeniu zmian ujawniły się tendencje „odśrodkowe”.

W okresie okołoakcesyjnym (2003-2005) podjęto działania dostosowujące polską politykę społeczną do priorytetów i standardów unijnych, zwłaszcza w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i bezrobociu. Przez ostatnią dekadę działania państwa w sferze społecznej były raczej rozproszone; żadna z tzw. ofensyw legislacyjnych nie zaowocowała kompleksowym programem reformatorskim.

Ocena obecnych działań prospołecznych.
Na wdrażany w 2016 roku Program 500+ warto spojrzeć jak na zwiastun czwartej fali reform społecznych, oznaczającej prorodzinny zwrot w polityce społecznej. Program ten stanowi potwierdzenie trafności wcześniej już wprowadzonych prorodzinnych rozwiązań, takich jak: świadczenie becikowe, ulgi na dzieci w podatku PIT, wydłużenie urlopów rodzicielskich czy Karta Dużej Rodziny.
 
Program 500+ spotkał się z poparciem społecznym i jako taki może służyć katalizowaniu kolejnych podobnie ukierunkowanych działań państwa, takich jak projektowane programy: demograficzny czy mieszkaniowy. Aby to zrobić, najpierw należałoby jednak poddać pogłębionej ocenie funkcjonowanie systemu zabezpieczenia społecznego z wkomponowanym w jego strukturę nowym świadczeniem społecznym z tytułu wychowywania dzieci.

Przebieg debaty i rekomendacje
To zadanie ocenne zostało podjęte w ramach debaty w Narodowej Radzie Rozwoju. Jej uczestnicy starali się odpowiedzieć na pytania: Czy system zabezpieczenia społecznego w swym obecnym kształcie zapewnia obywatelom bezpieczeństwo socjalne? Jak lepiej wykorzystać w działaniach społecznych potencjał sektora obywatelskiego? Jak skuteczniej wykorzystywać środki unijne na rozwój sfery społecznej? Debatę prowadził dr hab. Marek Rymsza, koordynator Sekcji Polityka Społeczna, Rodzina NRR.

Prof. Piotr Błędowski z SGH podkreślił, że należy odpolitycznić sferę polityki społecznej państwa; można w tym obszarze przyjąć szeroki kompromis ogólnonarodowy. Prof. Gertruda Uścińska – prezes ZUS, zaznaczyła, że punktem odniesienia dla oceny funkcjonowania systemu zabezpieczenia społecznego, powinny być normy minimalne odnośnie gwarancji bezpieczeństwa socjalnego zawarte w Konwencji nr 102 Międzynarodowej Organizacji Pracy. Poseł Józefa Hrynkiewicz wskazała, że dobre funkcjonowanie systemu zabezpieczenia społecznego przyczynia się do wzrostu gospodarczego. Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz podkreślił zaś znaczenie ciągłości w polityce społecznej, w perspektywie przekraczającej kadencje parlamentarne, a także znaczenie współpracy na linii władza państwowa – samorządy terytorialne – organizacje społeczne.

W dyskusji uwypuklono wagę programów adresowanych do konkretnych grup ludności, a zwłaszcza programów wspierania i aktywizacji osób niepełnosprawnych (prof. Irena Lipowicz z UKSW, dr Irena Wóycicka) oraz osób starszych (poseł Władysław Kosiniak-Kamysz, Sylwia Spurek – Zastępca RPO). Wskazano, że bezpieczeństwo socjalne zapewnia też ochrona zdrowia (poseł Józefa Hrynkiewicz, prof. Irena Lipowicz, prof. Piotr Czauderna z NRR). Wskazywano na daleko idące skutki decyzji o wysokości wieku emerytalnego (prof. Piotr Błędowski, Wiesława Taranowska – wiceprzewodnicząca OPZZ, poseł Jan Mosiński i inni). Zaprezentowano przy tym różne zdania co do optymalnej wysokości tego wieku i zasad naliczania emerytury.

W debacie wskazano na rolę podmiotów trzeciego sektora: stowarzyszeń, fundacji i społecznych podmiotów kościelnych w świadczeniu usług społecznych. Zdaniem prof. Ewy Leś z NRR organizacje te mają też zdolność budowania kapitału społecznego - znacznie większą niż instytucje publiczne i rynkowe. Wojciech Kaczmarczyk,

Pełnomocnik Rządu ds. społeczeństwa obywatelskiego zaznaczył, że wykorzystanie potencjału sektora społecznego jest jednym z celów przygotowywanego rządowego programu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Joanna Krupska, prezes Stowarzyszenia Dużych Rodzin Trzy Plus uwypukliła wpływ aktywności organizacji rodzinnych na dokonujący się prorodzinny zwrot w polityce społecznej państwa. Z kolei prof. Barbara Kromolicka z Uniwersytetu Szczecińskiego wskazała na potrzebę rozwoju wolontariatu.

Cezary Miżejewski – Prezes WRZOS omówił unijne programy operacyjne jako ważny, ale tylko częściowo wykorzystywany instrument programujący politykę społeczną w stronę inwestycji społecznych. Jerzy Kwieciński – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju zaznaczył, że środki te warto wykorzystywać na komplementarny i aktywny rozwój społeczny. Prof. Mirosław Grewiński z Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej uznał, że już teraz trzeba myśleć o projektowaniu polityki społecznej po zakończeniu wydatkowania środków unijnych w ramach obecnej unijnej perspektywy finansowej, aby nie zaprzepaścić dokonywanych inwestycji.
 

Ważne dla przebiegu dyskusji były dwa wystąpienia Prezydenta RP: otwierające i podsumowujące debatę. Prezydent Andrzej Duda wskazał, że ćwierćwiecze przemian zbyt mocno było oparte na liberalnej wizji ładu zbiorowego, kosztem solidarności. Jego zdaniem nadszedł czas na inwestycje w rodzinę. Dlatego na rodzinę należy ukierunkować działania rządu. Patrząc na rodzinę, obejmujemy także wszystkie sprawy niepełnosprawnych i starszych. Najbardziej prorodzinnym i prodemograficznym programem jest Program 500+, który stanowi przełom i wymaga kontynuacji. Zdaniem Prezydenta RP kobiety mają i będą miały możliwość podejmowania decyzji, czy zrezygnować z pracy zawodowej, czy też podjąć się opieki nad dziećmi, co również jest ich ciężką pracą, ponieważ zajmują się domem oraz poświęcają więcej troski swoim najbliższym. Prezydent podkreślił, że jest zdziwiony atakami na ten program.

 

Według Andrzeja Dudy nadszedł też czas na politykę społeczną traktowaną jako polityka inwestycji społecznych i w tym kontekście warto analizować wykorzystywanie funduszy unijnych. W podsumowaniu dyskusji Prezydent RP odniósł się do kwestii obniżenia wieku emerytalnego. Prezydencka inicjatywa przywracająca niższy wiek emerytalny – 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn znajduje się obecnie w Sejmie, jednakże prezydent oznajmił, że jest otwarty na nowe propozycje zarówno rządu, jak i posłów do wspólnego rozpoznania. Podkreślił, że obniżenie wieku emerytalnego, było jednym z jego zobowiązań wyborczych i chciałby, aby zostało ono zrealizowane. Zobacz także: "Państwo może oddziaływać na prywatny i publiczny sektor rynku pracy"

Obrady podsumowała także Elżbieta Rafalska, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W pierwszej kolejności odniosła się do programu 500+, który w jej opinii jest dużą inwestycją, aczkolwiek uzasadnioną ze względu na ogromną rolę rodziny, ale również w obliczu przemian demograficznych. Podkreśliła, że to pierwszy program, którego beneficjentem w tak dużym stopniu są rodziny mieszkające na terenach wiejskich – korzystają one z ok. 50% wydatkowanych środków. Minister wspomniała o wielu różnych aspektach polityki społecznej, o których dyskutowano na spotkaniu i które będą przedmiotem prac ministerstwa. Przede wszystkim zaznaczyła, że niezbędne jest obudowanie programu 500+ dodatkowymi działaniami, tak aby powstał kompleksowy system pomocy dla rodzin. Ponadto podkreśliła konieczność podjęcia działań między innymi w zakresie wsparcia opiekunów osób niepełnosprawnych, organizacji systemu opieki dla seniorów czy też lepszej redystrybucji środków pomocowych w różnych rejonach kraju.

Wszystkie trzy podjęte na debacie tematy będą kontynuowane w ramach prac Sekcji Polityki Społecznej i Rodziny Narodowej Rady Rozwoju.

 

Poleć znajomemu