18 lutego 2021

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej skierował do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym. Zasadniczym celem inicjatywy Prezydenta jest wydłużenie terminu do wnoszenia skargi nadzwyczajnej, o której mowa w art. 115 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 154).

Skarga nadzwyczajna może zostać wniesiona do Sądu Najwyższego od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, o ile orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czym orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

W przepisach przejściowych ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, w art. 115 § 1, ustawodawca przewidział szczególne rozwiązanie - możliwość wniesienia skargi nadzwyczajnej od prawomocnych orzeczeń kończących postępowania w sprawach, które uprawomocniły się po dniu 17 października 1997 r., a przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, czyli przed dniem 3 kwietnia 2018 r. Skarga nadzwyczajna w takim przypadku może zostać wniesiona przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Termin ten upływa w dniu 3 kwietnia 2021 r.

Z uwagi na fakt, że skarga nadzwyczajna jest środkiem do przywrócenia elementarnego ładu prawnego oraz ochrony konstytucyjnych wolności i praw obywateli, Prezydent postanowił wystąpić o przedłużenie tego terminu o dwa lata, tj. do dnia 3 kwietnia 2023 r. Zmiana ta pozwoli zarówno Prokuratorowi Generalnemu jak i Rzecznikowi Praw Obywatelskich wnosić skargi nadzwyczajne w sprawach, które uprawomocniły się po dniu 17 października 1997 r. Należy podkreślić, że stale napływają kolejne wnioski w przedmiocie wniesienia skargi nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego.

W projekcie ustawy zaproponowano również wydłużenie pierwszej kadencji ławników Sądu Najwyższego. Kadencja ławników Sądu Najwyższego trwa cztery lata kalendarzowe następujące po roku, w którym dokonano wyborów, przy czym funkcja ławnika Sądu Najwyższego wybranego w trakcie kadencji wygasa z upływem kadencji ogółu ławników Sądu Najwyższego. W przepisach ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym wskazano jednak, że pierwsza kadencja ławników Sądu Najwyższego rozpoczyna się w dniu złożenia ślubowania przez ławników Sądu Najwyższego i kończy się z dniem 31 grudnia 2021 r. Złożenie ślubowania ławników Sądu Najwyższego pierwszej kadencji nastąpiło z opóźnieniem. Dodatkowo w związku z epidemią faktyczny okres orzekania ławników pierwszej kadencji wynosi w przybliżeniu 1,5 roku. Aby wykorzystać potencjał i doświadczenie obecnych ławników Sądu Najwyższego, w projekcie zaproponowano przedłużenie pierwszej kadencji ławników Sądu Najwyższego do dnia 31 grudnia 2022 r.

Projekt ustawy zawiera również inne zmiany mające doprecyzować przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym.

Zaproponowano uzupełnienie trybu wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego poprzez określenie kworum wymaganego do dokonania tego wyboru na posiedzeniu zgromadzenia sędziów izby Sądu Najwyższego.

W zakresie postępowania przed Sądem Najwyższym projekt ustawy przewiduje uzupełnienie regulacji dotyczących przydziału wniosku o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.

Projekt ustawy proponuje także ustanowienie przepisów niezbędnych do formalnego uregulowania sposobu tworzenia, przetwarzania oraz archiwizowania bądź niszczenia akt sądowych, a także ich udostępniania w sprawach rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy.

Może Cię zainteresować W czwartek prezydencki projekt noweli ustawy o Sądzie Najwyższym