Menu rozwijane

Prezydent wykonuje uprawnienia dyskrecjonalne związane z realizowaniem władzy wykonawczej:

  • desygnowanie i powoływanie Prezesa Rady Ministrów,
  • przyjmowanie dymisji Rady Ministrów i powierzanie jej tymczasowego pełnienia obowiązków,
  • odwoływanie ministra, któremu Sejm wyraził wotum nieufności.

W myśl art. 154 Konstytucji, Prezydent desygnuje Prezesa Rady Ministrów. Jest to zazwyczaj osoba wskazana przez większość parlamentarną. Desygnowany Prezes Rady Ministrów proponuje Prezydentowi skład Rady Ministrów. Następnie Prezydent powołuje Prezesa Rady Ministrów i pozostałych członków rządu w ciągu 14 dni od dnia pierwszego posiedzenia Sejmu lub przyjęcia dymisji poprzedniej Rady Ministrów i odbiera przysięgę od członków nowo powołanej Rady Ministrów.

Premier, w ciągu 14 dni od dnia powołania przez Prezydenta, przedstawia Sejmowi program działania Rady Ministrów (tzw. exposé) z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania. Aby uchwalić wotum zaufania niezbędne jest osiągnięcie bezwzględnej większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

W przypadku niepowołania Rady Ministrów lub nieudzielenia jej wotum zaufania w wyżej opisanym trybie, Sejm wybiera Prezesa Rady Ministrów oraz proponowanych przez niego członków Rady Ministrów spośród kandydatów zgłoszonych przez posłów. Wybór dokonywany jest bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Prezydent powołuje tak wybraną Radę Ministrów i odbiera przysięgę od jej członków.

Gdyby w powyższej procedurze nie doszło do powołania Rady Ministrów, na mocy art. 155 Konstytucji, Prezydent w ciągu 14 dni powołuje Prezesa Rady Ministrów i na jego wniosek pozostałych członków rządu oraz odbiera od nich przysięgę. Sejm w ciągu 14 dni od dnia powołania Rady Ministrów przez Prezydenta Rzeczypospolitej udziela jej wotum zaufania większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

W razie nieudzielenia Radzie Ministrów wotum zaufania także i w tym trybie, Prezydent skraca kadencję Sejmu (co pociąga za sobą automatyczne skrócenie kadencji Senatu) i zarządza wybory do Sejmu i Senatu.

Przyjmowanie dymisji Rady Ministrów oraz powierzanie jej dalszego sprawowania obowiązków stanowi prerogatywę Prezydenta. W świetle art. 162 Konstytucji, Prezes Rady Ministrów składa dymisję Rady Ministrów:

  • na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Sejmu,
  • w razie nieuchwalenia przez Sejm wotum zaufania dla Rady Ministrów,
  • w przypadku wyrażenia Radzie Ministrów wotum nieufności,
  • w razie rezygnacji Prezesa Rady Ministrów (tylko w tym przypadku Prezydent może odmówić przyjęcia dymisji Rady Ministrów).

Prezydent, przyjmując dymisję Rady Ministrów, powierza jej dalsze sprawowanie obowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów.

Zgodnie z art. 159 Konstytucji, Sejm może wyrazić wotum nieufności dla ministra. W przypadku uzyskania większości głosów ustawowej liczby posłów, Prezydent odwołuje ministra, któremu Sejm wyraził wotum nieufności.

Ponadto na wniosek Prezesa Rady Ministrów Prezydent dokonuje zmian w składzie Rady Ministrów (art. 161 Konstytucji).