Menu rozwijane

Zgodnie z art. 133 ust. 1 pkt. 1 Konstytucji, umowy międzynarodowe ratyfikuje Prezydent. Dokonuje on także wypowiedzenia umów podlegających ratyfikacji.

W polskim systemie prawnym obowiązują trzy tryby ratyfikacji umów międzynarodowych:

  • ratyfikacja za zgodą wyrażoną w formie ustawy ratyfikacyjnej – tzw. „duża” ratyfikacja (art. 89 ust. 1 Konstytucji),
  • ratyfikacja bez zgody ustawowej – tzw. „mała” ratyfikacja (art. 89 ust. 2 Konstytucji),
  • ratyfikacja w trybie szczególnym (art. 90 Konstytucji).

Zgodnie z art. 89 ust. 1 Konstytucji ratyfikacja umowy wymaga zgody wyrażonej w formie ustawy, jeśli umowa dotyczy:

  • pokoju, sojuszy, układów politycznych lub układów wojskowych,
  • wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji,
  • członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej,
  • znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym,
  • spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy.

Zgodnie z art. 89 ust. 2 Konstytucji, w pozostałych przypadkach ratyfikacja umowy nie wymaga wcześniejszej zgody ustawowej, jedynie Prezes Rady Ministrów ma obowiązek zawiadomić Sejm o zamiarze przedłożenia Prezydentowi do ratyfikacji umowy międzynarodowej.

Zgodnie z art. 90 Konstytucji, jeśli Rzeczpospolita Polska na podstawie umowy międzynarodowej przekazuje organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach, ratyfikacja takiej umowy wymaga zgody w formie ustawy ratyfikacyjnej przyjmowanej kwalifikowaną większością głosów (przez Sejm większością 2/3 posłów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz przez Senat większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów) lub w formie ogólnokrajowego referendum.

Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji).

Procedura ratyfikacyjna jest szczegółowo uregulowana w ustawie z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Zgodnie z jej przepisami, o wyborze trybu ratyfikacji umowy międzynarodowej decyduje Rada Ministrów, podejmując uchwałę o przedłożeniu umowy Prezydentowi do ratyfikacji. Na podstawie powyższej uchwały, Minister Spraw Zagranicznych przedkłada Prezydentowi do ratyfikacji umowę wraz z dokumentem ratyfikacyjnym, z tym że w przypadku umowy spełniającej przesłanki wynikające z art. 89 ust. 1 Konstytucji lub art. 90 Konstytucji konieczne jest wcześniejsze uzyskanie zgody na jej ratyfikację.