Informacje ogólne o odznaczeniach
Ordery i odznaczenia państwowe stanowią najwyższe wyróżnienie zasług cywilnych i wojskowych w czasie pokoju lub wojny, dla chwały i rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej.
Nadawane odznaczenia państwowe według starszeństwa:
- Krzyż Walecznych
- Krzyż Wojskowy
- Krzyż Zasługi za Dzielność
- Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
- Krzyż Wolności i Solidarności,
- Medal Virtus et Fraternitas (od 14 listopada 2018)
- Złoty Krzyż Zasługi
- Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
- Srebrny Krzyż Zasługi
- Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami
- Brązowy Krzyż Zasługi
- Wojskowy Krzyż Zasługi z Mieczami, Wojskowy Krzyż Zasługi, Morski Krzyż Zasługi z Mieczami, Morski Krzyż Zasługi, Lotniczy Krzyż Zasługi z Mieczami, Lotniczy Krzyż Zasługi (równorzędne między sobą w stopniu z Mieczami, równorzędne między sobą w stopniu bez Mieczy)
- Medal za Ofiarność i Odwagę
- Medal za Długoletnią Służbę
- Odznaczenia wojskowe o charakterze pamiątkowym mające w nazwie wyraz „Gwiazda”.
Odznaki innych odznaczeń niż określone w ustawie z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach nosi się po odznakach ww. odznaczeń w kolejności ich otrzymania, należą do nich:
W powyższym zestawieniu, poza odznaczeniami cywilnymi, uwzględnione są odznaczenia wojskowe i odznaczenia wojenne.
Odznaczenia nadaje Prezydent RP z własnej inicjatywy lub na wniosek:
- Prezesa Rady Ministrów,
- ministrów,
- kierowników urzędów centralnych,
- wojewodów.
Wnioski o nadanie odznaczeń cudzoziemcom oraz obywatelom polskim stale zamieszkałym za granicą przedstawia Prezydentowi RP minister właściwy do spraw zagranicznych.
Wnioski o nadanie Krzyża Wolności i Solidarności przedstawia Prezydentowi Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego lub zamieszkałych stale za granicą – Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych.
Wnioski o nadanie Medalu Virtus et Fraternitas przedstawia Prezydentowi Dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Pamięci, o której mowa w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2017 r. o Instytucie Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego (Dz. U. z 2019 r. poz. 213), a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego lub zamieszkałych stale za granicą – Dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Pamięci, o której mowa w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2017 r. o Instytucie Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego, oraz po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych.
Wnioski o nadanie Krzyża Zasługi za Dzielność przedstawia Prezydentowi RP minister właściwy do spraw wewnętrznych albo Minister Obrony Narodowej.
Wnioski o nadanie Medalu za Długoletnie Pożycie Małżeńskie przedstawiają Prezydentowi RP wojewodowie.
Wnioski o nadanie Krzyża Zesłańców Sybiru przedstawia Prezydentowi RP minister właściwy dla spraw zabezpieczenia społecznego, a w przypadku wniosku o nadanie Krzyża obywatelowi polskiemu stale mieszkającemu za granicą lub osobie nie posiadającej obywatelstwa polskiego – minister właściwy do spraw zagranicznych.
Wnioski o nadanie Krzyża Wschodniego i Krzyża Zachodniego przedstawia Prezydentowi RP minister właściwy do spraw zagranicznych.
Ordery i odznaczenia wojenne w czasie wojny nadaje w Siłach Zbrojnych, z upoważnienia Prezydenta, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Ordery i odznaczenia wojenne są nadawane tylko w czasie wojny lub nie później niż przez pięć lat od jej zakończenia.
Ordery i odznaczenia wojskowe są nadawane w czasie działań bojowych przeciwko aktom terroryzmu w kraju lub podczas użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa i nie później niż przez trzy lata od zakończenia tych działań, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Wnioski o nadanie orderów i odznaczeń wojennych i wojskowych przedstawia Prezydentowi Minister Obrony Narodowej, z wyjątkiem:
- Wnioski o nadanie Krzyża Wojskowego oraz odznaczeń wojskowych o charakterze pamiątkowym mających w nazwie wyraz „Gwiazda” przedstawia Prezydentowi Minister Obrony Narodowej albo minister właściwy do spraw wewnętrznych.
- Wnioski o nadanie Krzyża Zasługi za Dzielność przedstawia Prezydentowi minister właściwy do spraw wewnętrznych albo Minister Obrony Narodowej.
Odznaczenia mogą być nadawane pośmiertnie.
Postanowienia Prezydenta o nadaniu odznaczeń są publikowane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, z wyjątkiem Medalu za Długoletnią Służbę, odznaczeń wojskowych o charakterze pamiątkowym mających w nazwie wyraz „Gwiazda” oraz Medalu za Długoletnie Pożycie Małżeńskie. Dopuszcza się odstąpienie od publikacji postanowień Prezydenta o nadaniu orderów i odznaczeń ze względu na ważny interes państwa.
Akty prawne i formularze wniosków>>